Araştırma Makalesi

Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve

Cilt: 25 Sayı: 3 22 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve

Öz

Bu çalışma, siyasal rejimlerin çöküşünü açıklamak amacıyla Jenga oyununu analitik bir metafor olarak önermektedir. Jenga modelinde yapı, bloklar arasındaki dengenin korunmasıyla ayakta kalmakta; ancak birikimli zayıflama belirli bir eşik aşıldığında ani ve geri döndürülemez bir çöküşe yol açmaktadır. Bu çalışmada siyasal sistemler, zor kapasitesi (alt blok), elit koordinasyonu (orta blok) ve normatif meşruiyet (üst blok) olmak üzere üç temel boyut üzerinden kavramsallaştırılmaktadır. Eşik ve kırılma noktası teorilerinden hareketle, rejim çöküşünün tekil bir olaydan ziyade birikimli yapısal aşınmanın sonucu olduğu ileri sürülmektedir. Yugoslavya, Sovyetler Birliği ve İran örnekleri üzerinden yapılan analizler, bu boyutlar arasındaki dengenin bozulmasının sistemik kırılmaya yol açtığını göstermektedir. Çalışma, siyasal sistemlerin uzun süre istikrarlı görünebilmesine rağmen belirli eşikler aşıldığında hızlı biçimde çözülebileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abrahamian, E. (1982). Iran between two revolutions. Princeton University Press.
  2. Bachkatov, N. (2011, December). Dissolution chaotique de l’URSS. Le Monde Diplomatique, 5. https://www.monde-diplomatique.fr/2011/12/BACHKATOV/47060
  3. Barang, M. (1975, May). Iran : renaissance d’un empire. Le Monde Diplomatique. https://www.monde-diplomatique.fr/1975/05/BARANG/33158
  4. Bellin, E. (2004). The Robustness of Authoritarianism in the Middle East: Exceptionalism in Comparative Perspective. Comparative Politics, 36(2). https://doi.org/10.2307/4150140
  5. Bouthoul, Gaston., (1975), Siyaset Sosyolojisi, (Çev. Selahattin Yıldırım), Gelişim Yayınları, İstanbul.
  6. Brzezinski, Z. (1994). Büyük çöküş (G. Keskil & G. Pakkan, Çev.; 3. bs.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  7. Brun, T.-A. (1978, July). Les échecs du développement à l’occidentale accroissent les difficultés du régime iranien. Le Monde Diplomatique, 17-18. https://www.monde-diplomatique.fr/1978/07/BRUN/34800
  8. Chauvier, J.-M. (1991, September). Fin du pouvoir communiste en URSS et batailles à venir. Le Monde Diplomatique, 1,10-11. https://www.monde-diplomatique.fr/1991/09/CHAUVIER/43786

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

9 Nisan 2026

Kabul Tarihi

28 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 25 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ertekin, B. A. (2026). Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 533-554. https://doi.org/10.17755/esosder.1926840
AMA
1.Ertekin BA. Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. esosder. 2026;25(3):533-554. doi:10.17755/esosder.1926840
Chicago
Ertekin, Bülend Aydın. 2026. “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 25 (3): 533-54. https://doi.org/10.17755/esosder.1926840.
EndNote
Ertekin BA (01 Temmuz 2026) Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 25 3 533–554.
IEEE
[1]B. A. Ertekin, “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”, esosder, c. 25, sy 3, ss. 533–554, Tem. 2026, doi: 10.17755/esosder.1926840.
ISNAD
Ertekin, Bülend Aydın. “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 25/3 (01 Temmuz 2026): 533-554. https://doi.org/10.17755/esosder.1926840.
JAMA
1.Ertekin BA. Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. esosder. 2026;25:533–554.
MLA
Ertekin, Bülend Aydın. “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 3, Temmuz 2026, ss. 533-54, doi:10.17755/esosder.1926840.
Vancouver
1.Bülend Aydın Ertekin. Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. esosder. 01 Temmuz 2026;25(3):533-54. doi:10.17755/esosder.1926840

   21765     

Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Electronic Journal of Social Sciences), Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

ESBD Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Electronic Journal of Social Sciences), Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edilmiştir. Marka No:2011/119849.