ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR

Volume: 12 Number: 47 March 1, 2013
  • İhsan Şerif Kaymaz
EN TR

ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR

Abstract

Birinci Dünya Savaşı sonrasında, doğrudan emperyalist yöntemlerin kullanılmasını zorlaştıran yeni koşullar nedeniyle İngiltere Musul vilâyetinin Kürt bölgeleri üzerinde bir yönetim düzeni kurmakta zorlandı. Öncelikle Kuzey Mezopotamya'da kendi koruması altında özerk bir Kürt devleti -ya da devletleri- kurmayı amaçladı. Bu nedenle 1918 ve 1920 yılları arasında birçok farklı yöntem denedi. Fakat hem Musul vilayetiyle ilgili savaş sonrası koşullarının yarattığı hukuki belirsizlikler, hem de vilayetin toplumsal bünyesindeki iç dinamikler bu girişimlerin sonuç vermesini engelledi. 1920 yılı başlarında "Kürdistan" planının uygulanamayacağı anlaşılınca, İngiliz yönetim çevrelerinde bölgeden geri çekilme tartışmaları ön plana çıktı. Tartışmalar, Irak devletinin kurulmasından sonra da devam etti. Tartışmaların temelinde, Kürt sorununun İngiltere'nin başını ağrıtmaya devam etmesi yatıyordu. Aynı yıl Türkiye'nin de soruna dâhil olması, sorunu İngiltere açısından daha içinden çıkılmaz bir hale getirdi. Fakat stratejik-ekonomik kaygı ve öncelikler, İngiltere'de Musul vilayetini muhafaza etme seçeneğinin ağırlık kazanmasını sağladı. Milletler Cemiyeti Konseyi'nin Musul'un geleceğiyle ilgili olarak, vilayetin İngiliz mandası altındaki Irak Devleti ile birleşmesini öngören nihai kararını açıklamasından sonra, İngiltere, Konsey'in çağrısına uyarak, Kürt halkının korunmasını güvence altına alan gerekli yönetsel önlemleri hayata geçirdi. Bu çerçevede, gelecekte bir Kürt devletinin oluşturulmasını sağlamak amacıyla bir Kürt ulusal kimliği inşa edildi. Yukarıda özetlenen süreç ve İngiltere'nin Kürt sorunuyla ilgili algısı, İngiliz, Osmanlı ve Irak arşiv malzemesi kullanılarak incelenmiştir.

Keywords

References

  1. Monographies Al-Jumaily, Qassam, Irak ve Kemalizm Hareketi (1919–1923). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi 19
  2. Bell, Florance (ed.), The Letters of Gertrude Bell, II. London: Ernest Benn, 1927.
  3. Bell, Gertrude L., The Arab of Mesopotamia, Basra, 1917.
  4. Busch, Briton C., Britain, India and the Arabs (1914–1921). Los Angeles: University of California Press, 1971.
  5. Busch, Briton C., Mudros to Lausanne: Britain’s Frontier in West Asia, 1918-1923. Albany: State University of New York Press, 1976.
  6. Eagleton, Clyde, International Government. New York: The Ranold Press, 1957.
  7. Edmonds, Cecil J., Kurds, Turks and Arabs: Politics, Travel and Research in North-Eastern Iraq 1919-1925. London: Oxford University Press, 1957.
  8. Foster, Henry A., The Making of Modern Iraq: A Product of World Forces. London, Williams and Norgate, 1936.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

İhsan Şerif Kaymaz This is me

Publication Date

March 1, 2013

Submission Date

September 10, 2014

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2013 Volume: 12 Number: 47

APA
Kaymaz, İ. Ş. (2013). ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(47), 1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX
AMA
1.Kaymaz İŞ. ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. esosder. 2013;12(47):1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX
Chicago
Kaymaz, İhsan Şerif. 2013. “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I THE GREAT WAR”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 12 (47): 1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX.
EndNote
Kaymaz İŞ (March 1, 2013) ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 12 47 1–22.
IEEE
[1]İ. Ş. Kaymaz, “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR”, esosder, vol. 12, no. 47, pp. 1–22, Mar. 2013, [Online]. Available: https://izlik.org/JA24PZ38RX
ISNAD
Kaymaz, İhsan Şerif. “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I THE GREAT WAR”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 12/47 (March 1, 2013): 1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX.
JAMA
1.Kaymaz İŞ. ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. esosder. 2013;12:1–22.
MLA
Kaymaz, İhsan Şerif. “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I THE GREAT WAR”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 12, no. 47, Mar. 2013, pp. 1-22, https://izlik.org/JA24PZ38RX.
Vancouver
1.İhsan Şerif Kaymaz. ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. esosder [Internet]. 2013 Mar. 1;12(47):1-22. Available from: https://izlik.org/JA24PZ38RX