ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR

Cilt: 12 Sayı: 47 1 Mart 2013
  • İhsan Şerif Kaymaz
PDF İndir
EN TR

ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR

Öz

Birinci Dünya Savaşı sonrasında, doğrudan emperyalist yöntemlerin kullanılmasını zorlaştıran yeni koşullar nedeniyle İngiltere Musul vilâyetinin Kürt bölgeleri üzerinde bir yönetim düzeni kurmakta zorlandı. Öncelikle Kuzey Mezopotamya'da kendi koruması altında özerk bir Kürt devleti -ya da devletleri- kurmayı amaçladı. Bu nedenle 1918 ve 1920 yılları arasında birçok farklı yöntem denedi. Fakat hem Musul vilayetiyle ilgili savaş sonrası koşullarının yarattığı hukuki belirsizlikler, hem de vilayetin toplumsal bünyesindeki iç dinamikler bu girişimlerin sonuç vermesini engelledi. 1920 yılı başlarında "Kürdistan" planının uygulanamayacağı anlaşılınca, İngiliz yönetim çevrelerinde bölgeden geri çekilme tartışmaları ön plana çıktı. Tartışmalar, Irak devletinin kurulmasından sonra da devam etti. Tartışmaların temelinde, Kürt sorununun İngiltere'nin başını ağrıtmaya devam etmesi yatıyordu. Aynı yıl Türkiye'nin de soruna dâhil olması, sorunu İngiltere açısından daha içinden çıkılmaz bir hale getirdi. Fakat stratejik-ekonomik kaygı ve öncelikler, İngiltere'de Musul vilayetini muhafaza etme seçeneğinin ağırlık kazanmasını sağladı. Milletler Cemiyeti Konseyi'nin Musul'un geleceğiyle ilgili olarak, vilayetin İngiliz mandası altındaki Irak Devleti ile birleşmesini öngören nihai kararını açıklamasından sonra, İngiltere, Konsey'in çağrısına uyarak, Kürt halkının korunmasını güvence altına alan gerekli yönetsel önlemleri hayata geçirdi. Bu çerçevede, gelecekte bir Kürt devletinin oluşturulmasını sağlamak amacıyla bir Kürt ulusal kimliği inşa edildi. Yukarıda özetlenen süreç ve İngiltere'nin Kürt sorunuyla ilgili algısı, İngiliz, Osmanlı ve Irak arşiv malzemesi kullanılarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Monographies Al-Jumaily, Qassam, Irak ve Kemalizm Hareketi (1919–1923). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi 19
  2. Bell, Florance (ed.), The Letters of Gertrude Bell, II. London: Ernest Benn, 1927.
  3. Bell, Gertrude L., The Arab of Mesopotamia, Basra, 1917.
  4. Busch, Briton C., Britain, India and the Arabs (1914–1921). Los Angeles: University of California Press, 1971.
  5. Busch, Briton C., Mudros to Lausanne: Britain’s Frontier in West Asia, 1918-1923. Albany: State University of New York Press, 1976.
  6. Eagleton, Clyde, International Government. New York: The Ranold Press, 1957.
  7. Edmonds, Cecil J., Kurds, Turks and Arabs: Politics, Travel and Research in North-Eastern Iraq 1919-1925. London: Oxford University Press, 1957.
  8. Foster, Henry A., The Making of Modern Iraq: A Product of World Forces. London, Williams and Norgate, 1936.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

İhsan Şerif Kaymaz Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Mart 2013

Gönderilme Tarihi

10 Eylül 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2013 Cilt: 12 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Kaymaz, İ. Ş. (2013). ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(47), 1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX
AMA
1.Kaymaz İŞ. ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. esosder. 2013;12(47):1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX
Chicago
Kaymaz, İhsan Şerif. 2013. “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 12 (47): 1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX.
EndNote
Kaymaz İŞ (01 Mart 2013) ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 12 47 1–22.
IEEE
[1]İ. Ş. Kaymaz, “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR”, esosder, c. 12, sy 47, ss. 1–22, Mar. 2013, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24PZ38RX
ISNAD
Kaymaz, İhsan Şerif. “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 12/47 (01 Mart 2013): 1-22. https://izlik.org/JA24PZ38RX.
JAMA
1.Kaymaz İŞ. ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. esosder. 2013;12:1–22.
MLA
Kaymaz, İhsan Şerif. “ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12, sy 47, Mart 2013, ss. 1-22, https://izlik.org/JA24PZ38RX.
Vancouver
1.İhsan Şerif Kaymaz. ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR. esosder [Internet]. 01 Mart 2013;12(47):1-22. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24PZ38RX

   21765     

Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Electronic Journal of Social Sciences), Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

ESBD Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Electronic Journal of Social Sciences), Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edilmiştir. Marka No:2011/119849.