R. J. Finch’ın (1925) The Children of Europe (Avrupa Çocukları) Adlı Eserinde Türkiye’den Abdül ve Fatma ve Türkçe Çevirisinde “İngiltereli Con” (1931)

Abstract

Bu makalenin amacı Robert James Finch’ın (1925) The Children of Europe (Avrupa Çocukları) adlı kitabının Türkçe çevirisindeki Türkiye’den Abdül ve Fatma ve orijinalde olmayan ve çeviriye eklenen “İngiltereli Con” konusunun nasıl bir anlatı ile ortaya konduğunu ortaya koymaktır. Çalışmada "Nitel Araştırma" çerçevesinde "Doküman Analizi” ve "Betimsel Analiz" yöntemler kullanılmaktadır. Sonuç olarak Finch’in bu metni, İngiltere’de yayımlanan seyahatnamelerden yola çıkarak tasarladığı anlaşılmaktadır. Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi’nin kitaptaki Türk çocuğu anlatısını, o sıralarda Türk İnkılâp hareketini yaşayan ve yetişmesi istenen çocuk temsiline uygun olmadığı için çıkardığı anlaşılmaktadır. Orijinal metinde olmayan ve Türkçe çeviride olan “İngiltereli Con” konusunda da Con, romantik ve muhafazakâr bir küçük aydın olarak resmedilmiştir. Metin, 19. yüzyıl ve sonrası İngiltere’deki gelişmeleri anlamaya yardımcı olacak bir tasarıma sahip değildir.

Keywords

• Avrupa Çocukları
• Çocuk edebiyatı
• Abdül ve Fatma
• Ahmet Halit Yaşaroğlu
• İngiltereli Con

Abdül and Fatma from Turkey in R. J. Finch’s The Children of Europe (1925)" and 'John of England' in its Turkish Translation (1931)

Abstract

The purpose of this article is to examine the narrative construction of "Abdül and Fatma from Turkey" and the character "John of England," who was not in the original text but added to the translation within the Turkish translation of Robert James Finch's (1925) book, The Children of Europe. This study employs "Document Analysis" and "Descriptive Analysis" methods within the framework of Qualitative Research. The findings suggest that Finch designed this text based on travelogues published in England. It appears that Ahmet Halit Publishing House removed the depiction of the Turkish child from the original book because it did not align with the ideal child representation sought during the Turkish Revolutionary movement of that period. Regarding the "John of England" section, which exists only in the Turkish translation, John is portrayed as a romantic and conservative "little intellectual." The text is not designed to facilitate an understanding of 19th-century and later developments in England.

Keywords

• The Children of Europe
• Children's literature
• Abdul and Fatma
• Ahmet Halit Yaşaroğlu

References

1. Akın, R. (2003). Millî Mücadele döneminde yetimlere bütçeden ayrılan pay. E. Gürsoy-Naskali ve A. Koç (Ed.), Savaş çocukları: Öksüzler ve yetimler içinde (ss. 119-121). Umut Kağıtçılık.
2. Ata, B. (2006). Sosyal bilgiler programı. C. Öztürk (Ed.), Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi: Yapılandırmacı bir yaklaşım içinde (ss. 71-83). PegemA Yayıncılık.
3. Atatürk, M. K. (2005). Atatürk’ün bütün eserleri: Cilt 15 (1923). Kaynak Yayınları.
4. Başgöz, İ. (1995). Türkiye’nin eğitim çıkmazı ve Atatürk. Başbakanlık Basımevi.
5. Brown, A. W. (1995). İstanbul’da yetimhaneler (S. Taner, Çev.). C. R. Johnson (Ed.), İstanbul 1920 içinde (ss. 198-221). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
6. Buharalı, N. (1941). Çocuklarımızın terbiyesi: Eski ve yeni okuma kitapları. Çınaraltı, (17), 2-11.
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (31. baskı). Pegem Akademi.
8. Cansız, D. (2024). Atatürk döneminde temel çocuk hakları (1923-1938). Vakanüvis-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1054-1095. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1453146.

9. Çankaya, M. A. (1968-1969). Yeni Mülkiye târihi ve Mülkiyeliler (Mülkiye Şeref Kitabı): II. Cilt. Mars Matbaası.
10. Ekrem, A. (2006). Muallim Ahmet Halit Yaşaroğlu’nun anıları (1911-1936) hocalığının 25. yıldönümü. Müteferrika, (30), 3-48.
11. Finch, R. J. (1925). The children of Europe (2. baskı). Evans Brothers Limited.
12. Finch, R. J. (1931). Avrupa çocukları (Nurettin, Çev.). Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi.
13. Garnett, L. M. J. (1909). The Turkish people: Their social life, religious beliefs and institutions and domestic life. Methuen & Co.
14. Gülmez, M. (2023). Türkiye’de ders kitaplarının tarihi. TTKB Yayınları.
15. Gümüş, H. (2023). Ahmet Halit ve Muallim Ahmet Halit Yayınevi. Müteferrika, (63), 187-231.
16. Gürkan, H. (2021). Cumhuriyet gazetesinde çocuk ve çocukluk meselesi (1928-1939). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 37(104), 173-220.
17. Hamlin, C. (2011). Türkler arasında: Robert Kolej'i kuran misyonerin anıları (H. Yüksel, Çev.). Meydan Yayıncılık.
18. Hopkirk, P. (2022). Büyük oyun: Orta Asya’da gizli savaş (R. Akman, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Kocabaşoğlu, U. (1995). İngiliz Sicimi. İmge Kitabevi.
19. MacFarlane, C. (1829). Constantinople in 1828: A residence of sixteen months in the Turkish capital and provinces. Saunders and Otley.
20. Matthews, G. B. (2000). Çocukluk felsefesi (E. Çakmak, Çev.). Gendaş A.Ş.
21. Montagu, L. M. W. (1977). Türkiye mektupları (1717–1718) (A. Kurutluoğlu, Çev.). Tercüman 1001 Temel Eser.
22. Mulley, C. (2009). The woman who saved the children: A biography of Eglantyne Jebb. Oneworld Publications.
23. Okay, C. (1999). Eski harfli çocuk dergileri. Kitabevi Yayınları.
24. Onur, B. (2005). Türkiye’de çocukluğun tarihi: Çocukluğun sosyo-kültürel tarihine giriş. İmge Kitabevi.
25. Sarıkaya, M. (2005). Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti 1921-1935 [Doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
26. Smiles, S. (1876). Self-help: With illustrations of conduct and perseverance. John Murray.
27. Tanpınar, A. H. (2024). Çocuk üzerinde dikkatler. M. R. Şirin vd. (Yay. Haz.), Türkiye Çocukluk Yıllığı 2023 içinde (ss. 1116-1122). Çocuk Vakfı Yayınları.
28. Tonga, N. (2020). Nurettin Artam. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/artam-nurettin (Erişim Tarihi: 23.02.2026).
29. Toprak (Batır), T., ve Davulcu, E. (2019). Türk inkılâplarının ve cumhuriyetin çocuklara mizahî dille anlatımı: Afacan Gazetesi üzerine bir inceleme. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 5(17), 81-95. https://izlik.org/JA55BK57UF.
30. Townsend, J. R. (1977). Written for children: An outline of English-language children’s literature. Penguin Books.
31. Uçan, L. (2012). Osmanlı çocuk dergilerinin çocuk kimliği üzerindeki etkileri. H. Şahin ve N. Şafak (Ed.), Osmanlı dünyasında çocuk olmak içinde (ss. 167-205). Değerler Eğitim Merkezi Yayınları.
32. Umumî Hıfzıssıhha Kanunu, Kanun No. 1593 (1930). T.C. Resmî Gazete (1489, 6 Mayıs 1930).