EN
TR
FARKLI HIYAR (Cucumis sativus L.) GENOTİPLERİNİN TRANSFORMASYON ETKİNLİKLERİNİN BELİRLENMESİ
Öz
Verimli, hastalık ve zararlılara dayanıklı bitkilerin geliştirilmesinde genellikle klasik ıslah yöntemlerinden yararlanılmaktadır. Fakat genotipler arasındaki melezleme uyuşmazlıkları, istenmeyen özelliklerin de bitkiye aktarılma riski ve ıslahın uzun zaman alması gibi nedenler, istenilen bitkinin elde edilmesinde sınırlayıcı faktörlerdir. Bu nedenle modern ıslah metotları olarak da adlandırılabilecek bitki genetik mühendisliği uygulamalarınında içinde yer aldığı biyoteknolojik metotlar sayesinde, geleneksel metotların olumsuzlukları ortadan kaldırılabilmekte, ıslah süresi kısaltılarak masraf ve zamandan tasarruf edilmekte, melezlemede karşılaşılan sorunlar ve gen havuzundan yararlanmadaki sınırlamaların kolayca üstesinden gelinebilmektedir. Bitki ıslahında kullanılan biyoteknolojik yöntemlerden birisi de gen transferidir. Ancak hıyarın da içerisinde yer aldığı bir çok türde genetik transformasyon etkinliği genotipe bağlı olarak değişmekte ve genotip etkisi başarıyı sınırlandırmaktadır. Hıyarda gen transformasyonu ile ilgili bilimsel çalışmalar olmakla birlikte henüz tüm genotipler için optimize edilmiş protokol bulunmamaktadır. Bu çalışmada farklı hıyar genotiplerinin Agrobacterium−Aracılı genetik transformation etkinliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada farklı kanamisin dozları(50,75,100 mg/L) ve farklı eksplant kaynakları(kotiledon, hipokotil, hipokotil ucu+yaprak sapı) kullanılarak 4 adet Beith Alpha ve 4 adet Kornişon olmak üzere toplam 8 adet hıyar genotipinin transformasyon etkinliği belirlenmiştir. Bu çalışma ile elde edilen bulgulara göre eksplant kaynağı olarak E3(hipokotil ucu+yaprak sapı) kullanıldığında transformasyon etkinliğinin her iki hıyar tipinde de yüksek olduğu, Beith Alpha tipi hıyar genotiplerinin kornişon tipi hıyar genotiplerine göre transformasyon etkinliklerinin yüksek olduğu, Beith Alpha tipinde en yüksek transformasyon etkinliğine sahip genotipin C-337(%21) ve kornişon hıyar tipinde ise GK1F1(%12) olduğu belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular özellikle CRISPR gibi yeni nesil biyoteknoloji uygulamalarının da içinde yer aldığı gen transferi çalışmalarına ışık tutabilecek niteliktedir. Ayrıca çalışmada transformasyon etkinliği belirlenen hıyar genotiplerinin gelecekte yapılacak gen transferi çalışmalarında tercih edilmesi transformasyon başarısını arttırabilecektir.
Anahtar Kelimeler
Supporting Institution
Erciyes Üniversitesi BAP Birimi
Project Number
FYL-2024-14181
References
- Arslan, N., 1985. Patates Tohumluğunda ve Çeşitlerin Muhafazasında Doku Kültürlerinden Yararlanma İmkanları. Türkiye Sertifikalı ve Kontrollü Tohumluk Üretim ve Dağıtım Sorunları Simpozyumu, 563-573.
- Biliarsji, G.S., Yertaeva, B. and Mitra, A. (2020) Expression of Fusion Lytic Peptides Promotes Fungal Disease Resistance in Transgenic Plants. American Journal of Plant Sciences, 11, 148-161.
- Chai, L.; Fan, H.F.; Liu, C.; Du, C.X. Progress of transgenic cucumber mediated by Agrobacterium tumefaciens. Trends Hortic. 2020, 3, 93–101.
- Chu, Y. F., Sun, J. I. E., Wu, X., & Liu, R. H. 2002. Antioxidant and antiproliferative activities of common vegetables. Journal of agricultural and food chemistry, 50(23), 6910-6916.
- Doyle, J. J. and J. L. Doyle. 1990. A rapid total DNA preparation procedure for freshplant tissue. Focus 12:13-15
- Fan A L, Sun Y, Xu L F, Liang D, Zou Z R. 2006. Optimum study of in vitro culture and plantlet regeneration system from cotyledonary nodes of cucumber (Cucumis sativus L.). Journal of Northwest A&F University (Natural Science), 34, 69–73. (in Chinese)
- Gelvin, S.B. Integration of Agrobacterium T-DNA into the plant genome. Annu. Rev. Genet. 2017, 51, 195–217. Gönülşen, N., 1991. Germplazm Muhafazasında Kullanılan In Vitro Teknikleri. Anadolu Dergisi. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Yay. s: 49-68.
- Grozeva S. and, N. Velkov (2014): In vitro plant regeneration of two cucumber (Cucumis sativum L.) genotypes: effects of explant types and culture medium-. Genetika vol 46, No2, 485-493.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Engineering (Other)
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
September 17, 2025
Publication Date
December 30, 2025
Submission Date
February 7, 2025
Acceptance Date
June 12, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 8 Number: 2