Azotlu Gübrelemenin Otlak Ayrığının (Agropyron cristatum (L) Gaertn.) Tohum Verimi ve Bazı Özelliklerine Etkisi

Öz

Yembitkileri tarımındaki önemli sorunlardan birisi de bölgeye uyum gösteren tür ve çeşitlere ait kaliteki tohumlukların yeterince bulunmamasıdır. Bu çalışmada, Ankara kıraç şatlarında değişik azotlu gübre dozlarının iç Anadolu için önemli bir yembitkisi durumunda olan otlak ayrığının tohum verimi ile bazı özellikleri üzerine olan etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında beş yaşındaki bir otlak ayrığı tesisi üzerinde 2022 yılında yürütülmüşür. Tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamala kurulan çalışmada, azotlu gübre dozu olarak 0, 4, 8 ve 12 kg/da saf azot olacak şekilde amonyüm sülfat gübresi bahar aylarında 2 parti olarak uygulanmıştır. Azotlu gübre dozları, otlak ayrığında sap kalınlığı, bitki boyu 1000 tohum ağırlığı, tohum verimi bibi özellikleri önemli ölçüde olumlu yönde etkilemiştir. Diğer taraftan, uygulanan gübre dozlarının başak boyu ve başaktaki tohum sayısı üzerine herhangi bir etkisi görülmemiştir. Otlak ayrığında kıraç koşullarda ekonomik bir tohum üretimi için azotlu gübre uygulaması yapılması, gübrenin yarayışlılığının ilkbahar yağışlarının yeterliliğine bağlı olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• azot
• otlak ayrığı
• tohum

Effect of nitrogen fertlization on seed yield and some plant traits of crested wheatgrass (Agropyron cristatum (L) Gaertn.)

Abstract

One of the major problems in forage crop cultivation is the insufficient availability of high-quality seeds of species and varieties adapted to the region. This study aimed to determine the effects of various nitrogen fertilizer doses on the seed yield and some characteristics of crested wheatgrass, an important forage crop for Central Anatolia, in the arid conditions of Ankara. The research was conducted in 2023 on a five-year-old crested wheatgrass nursery at the experimental site of the Field Crops Department of the Faculty of Agriculture at Ankara University. In the study, which was established using a randomized block design with three replications, ammonium sulfate fertilizer was applied in two parties in the spring, at nitrogenous doses of 0, 4, 8, and 12 kg/da of pure nitrogen. Nitrogen fertilizer doses significantly positively affected stalk thickness, plant height, 1000-seed weight, and seed yield characteristics in crested wheatgrass. On the other hand, no effect of applied fertilizer doses on spike length or seed count per spike was observed. Nitrogen fertilizer application for economical seed production in crested wheatgrass under dryland conditions has been demonstrated, with the effectiveness of the fertilizer dependent on the adequacy of spring rainfall.

Keywords

• nitrogen
• crested wheatgrass
• seed

References

1. Açıkgöz, E. 1976. Adi Otlak Ayrığında (Agropyron cristatum L. Gaerntn.) Bazı Morfolojik ve Tarımsal Özellikler ile Çiçek Biyolojisi Üzerine Araştırmalar. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yembitkileri Çayır ve Mer’a Kürsüsü Doktora Tezi (Basılmamış)
2. Açıkgöz, E. 2021. Yembitkileri I. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı Matbaası.
3. Albayrak, S. 2003. Ankara Ekolojik Koşullarında Yapay Mera Kurulması Üzerine Bir Araştırma. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Doktora Tezi (Yayımlanmamış).
4. Altın, M. ve Tosun F. 1976. Azot fosfor vee poatasyumlu gübrelerin yonca+buğdaygil karışımı suni meraların ot verimi ve botanik kompozisyonlarına etkileri üzerine bir araştırma. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Dergisi 7(4):65-77, Erzurum.
5. Altın M, Tekeli A.S. ve Nizam İ. 2009. Ayrıklar, Buğdaygil ve Diğer Familyalardan Yem Bitkileri, (Avcıoğlu R. Hatipoğlu R. Karadağ Y. Edit.) Cilt III. TÜGEM, Emre Basımevi, İzmir, s: 573-589
6. Asay, K.H. and Knowles, P.R. 1985. The wheatgrass. In Forages The Science of Grassland Agriculture. Iowa State Universsity Press. USA.
7. Bakır, Ö.1985. Çayır ve Mera Islahı. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları 947, Ankara
8. Çakır, D. 2004. Farklı Fenolojik Devrelerde Biçmenin Nitrojen Gübreli Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum (L.) Gaerntn.)’nın Ot Verimlerine Etkisi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi (Yayımlanmamış).

9. Çerekçi, A.Ş. 2003. Değişik Metotlarla ve Farklı Dozlarda Verilen Fosforlu Gübrenin Yonca (Medicago sativa L.) ve Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum (L.) Gaerntn.)’nin Yem Verimine Etkileri. . Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Doktora Tezi (Yayımlanmamış).
10. Elçi, Ş. 2005. Baklagil ve Buğdaygil Yembitkileri. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, ISBN 975-407-189-6.
11. Karadağ, Y. Çınar, S. Taşyürek, T. Gökalp, S. Özkurt, M ve Hapipoğlu R. 2017. Orta ve Geçit Bölgelerine Uygun Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum (L.) Gaertn.) Çeşitlerinin Geliştirilmesi. KSÜ Doğa Bil. Derg., 20 (Özel Sayı), 83-87
12. Keskin, B. 1998. Van Kıraç Şartlarında Yetiştirilen Adi Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum (L.) Gaerntn.)’na Uygulanan Değişik Sıra Aralığı ve Gübrelerin Ot ve Tohum Verimleri ile Bazı Verim Unsurlarına Etkileri Üzerine Bir Araştırma. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Doktora Tezi (Yayımlanmamış).
13. Serin, Y. 1991. Erzurum kıraç şartlarında yetiştirilen otlak ayrığı (Agropyron cristatum (L.) Gaertn.)’na uygulanan değişik sıra aralığı ve gübrelerin ot ve ham protein verimi ile otun ham protein oranına etkileri üzerinde bir araştırma. Atatürk Üni. Ziraat Fakültesi Derg. 22:1-12.
14. Serin, Y. ve Gökkuş, A. 1989. Sonbahar ve İlkbaharda uygulanan azotlu gübrelerin otlak ayrığı (Agropyron cristatum (L.) Gaertn.)’nıntohum verimi ve verim unsurlarına etkileri. Atatürk Üni. Ziraat Fakültesi Derg. 20:58-77. Serin Y. Olgun M. 1999. Buğdaygil yem bitkilerinde tohum verimine etki eden öneml kriterlerin ve ekonomik gübre dozunun tespiti. Türkiye 3. Tarla Bitkileri Kongresi 15-18 Kasım 1999 Adana.
15. TAGEM, 2022. Yem Bitkileri Üretimi, Mevcut Durumu Ve Iklim Değişikliği Kapsaminda Alinacak Önlemleri Değerlendirm Çaliştayi Sonuç Raporu, 22-23 Mart 2022, Ankara
16. Yolcu, H. ve Tan M. 2008. Ülkemiz yembitkileri tarımına genel bir bakış. Tarım Bilimleri Dergisi 14 (3) 303-312