Research Article

Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi

Number: 22 May 31, 2025
TR EN

Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi

Öz

Gıda tedarik zincirleri ekonomik refah seviyesinin ve toplumsal düzenin korunması açısından önemli görevlere sahip sistemlerdir. Bu sistemler gıdanın bozulabilir yapısından kaynaklı olarak hassas envanter, üretim ve dağıtım kararlarına ihtiyaç duymaktadır. Arzın talepten büyük olması durumunda ortaya çıkan ürün fazlası, ekonomik bir kayıptan öte, oluşan atık nedeniyle çevresel ekonomik ve toplumsal yönü olan çok boyutlu bir problem hâline gelmektedir. Fakat arzın talebi karşılamaması durumunda görülebilecek yok satma hâli de atık kadar önem taşımaktadır. Gıda tedarik zincirleri için her bir kademedeki talep planlaması bu açıdan kritik öneme sahiptir. Çalışmada gıda tedarik zincirlerinde kamçı etkisi yaratan kriterler araştırılmış ve belirlenen 8 adet kriter birbirleri ile karşılaştırılarak bir önem sırası ortaya konmuştur. Analiz için çok kriterli karar verme yöntemleri içerisinde matematiksel model altyapısı ile ayrışarak tutarlı sonuçlar sunan BWM (Best-Worst Method) tekniği kullanılmıştır. Bulgular sonucunda bilgi paylaşımı kriterinin gıda tedarik zinciri içerisinde en öncelikli kamçı etkisi yaratma potansiyeli taşıyan unsur olarak ortaya çıktığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Aytaç, M. A., & Öztek, M. Y. (2024). “The Importance of the Bullwhip Effect in Services Supply Chain and a Research in the Telecommunication Sector”. Econharran Harran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8 (2), 1-14.
  2. Bhattacharya, R., & Bandyopadhyay, S. (2011). “A review of the causes of bullwhip effect in a supply chain”. The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 54, 1245-1261.
  3. Braz, A. C., De Mello, A. M., de Vasconcelos Gomes, L. A., & de Souza Nascimento, P. T. (2018). “The bullwhip effect in closed-loop supply chains: A systematic literature review”. Journal of cleaner production, 202, 376-389.
  4. Durán Peña, J. A., Ortiz Bas, Á., & Reyes Maldonado, N. M. (2021). “Impact of bullwhip effect in quality and waste in perishable supply chain”. Processes, 9 (7), 1232.
  5. Fransoo, J. C., & Wouters, M. J. (2000). “Measuring the bullwhip effect in the supply chain”. Supply Chain Management: An International Journal, 5 (2), 78-89.
  6. Hull, B. Z. (2005). “Are supply (driven) chains forgotten?”. The International Journal of Logistics Management, 16 (2), 218-236.
  7. Jain, R., Verma, M., & Jaggi, C. K. (2021). “Impact on bullwhip effect in food industry due to food delivery apps”. Opsearch, 58 (1), 148-159.
  8. Karimi, H., Sadeghi-Dastaki, M., & Javan, M. (2020). “A fully fuzzy best–worst multi attribute decision making method with triangular fuzzy number: A case study of maintenance assessment in the hospitals”. Applied Soft Computing, 86, 105882.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Business Administration

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

May 29, 2025

Publication Date

May 31, 2025

Submission Date

October 1, 2024

Acceptance Date

January 27, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 22

APA
Aka, S. (2025). Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 40-51. https://doi.org/10.29157/etusbed.1559544