Araştırma Makalesi

Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi

Sayı: 22 31 Mayıs 2025
PDF İndir
TR EN

Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi

Öz

Gıda tedarik zincirleri ekonomik refah seviyesinin ve toplumsal düzenin korunması açısından önemli görevlere sahip sistemlerdir. Bu sistemler gıdanın bozulabilir yapısından kaynaklı olarak hassas envanter, üretim ve dağıtım kararlarına ihtiyaç duymaktadır. Arzın talepten büyük olması durumunda ortaya çıkan ürün fazlası, ekonomik bir kayıptan öte, oluşan atık nedeniyle çevresel ekonomik ve toplumsal yönü olan çok boyutlu bir problem hâline gelmektedir. Fakat arzın talebi karşılamaması durumunda görülebilecek yok satma hâli de atık kadar önem taşımaktadır. Gıda tedarik zincirleri için her bir kademedeki talep planlaması bu açıdan kritik öneme sahiptir. Çalışmada gıda tedarik zincirlerinde kamçı etkisi yaratan kriterler araştırılmış ve belirlenen 8 adet kriter birbirleri ile karşılaştırılarak bir önem sırası ortaya konmuştur. Analiz için çok kriterli karar verme yöntemleri içerisinde matematiksel model altyapısı ile ayrışarak tutarlı sonuçlar sunan BWM (Best-Worst Method) tekniği kullanılmıştır. Bulgular sonucunda bilgi paylaşımı kriterinin gıda tedarik zinciri içerisinde en öncelikli kamçı etkisi yaratma potansiyeli taşıyan unsur olarak ortaya çıktığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aytaç, M. A., & Öztek, M. Y. (2024). “The Importance of the Bullwhip Effect in Services Supply Chain and a Research in the Telecommunication Sector”. Econharran Harran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8 (2), 1-14.
  2. Bhattacharya, R., & Bandyopadhyay, S. (2011). “A review of the causes of bullwhip effect in a supply chain”. The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 54, 1245-1261.
  3. Braz, A. C., De Mello, A. M., de Vasconcelos Gomes, L. A., & de Souza Nascimento, P. T. (2018). “The bullwhip effect in closed-loop supply chains: A systematic literature review”. Journal of cleaner production, 202, 376-389.
  4. Durán Peña, J. A., Ortiz Bas, Á., & Reyes Maldonado, N. M. (2021). “Impact of bullwhip effect in quality and waste in perishable supply chain”. Processes, 9 (7), 1232.
  5. Fransoo, J. C., & Wouters, M. J. (2000). “Measuring the bullwhip effect in the supply chain”. Supply Chain Management: An International Journal, 5 (2), 78-89.
  6. Hull, B. Z. (2005). “Are supply (driven) chains forgotten?”. The International Journal of Logistics Management, 16 (2), 218-236.
  7. Jain, R., Verma, M., & Jaggi, C. K. (2021). “Impact on bullwhip effect in food industry due to food delivery apps”. Opsearch, 58 (1), 148-159.
  8. Karimi, H., Sadeghi-Dastaki, M., & Javan, M. (2020). “A fully fuzzy best–worst multi attribute decision making method with triangular fuzzy number: A case study of maintenance assessment in the hospitals”. Applied Soft Computing, 86, 105882.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

1 Ekim 2024

Kabul Tarihi

27 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 22

Kaynak Göster

APA
Aka, S. (2025). Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 40-51. https://doi.org/10.29157/etusbed.1559544

Creative Commons License

ETÜSBED, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.


open-access-logo.png

14283