20. ve 21. yüzyıllarda sanayileşme ve modernleşme hareketlerinin etkisiyle değişen
toplumlar, bir süre sonra kültürlerine yeni unsurlar eklemek ve uygun olmayanları arka plana itmek, ona yeni bir biçim vermek durumunda kalmışlar ya
da yeni gelenekler icat etmişlerdir. Yüzlerce yıldır Güney Sibirya’nın Kemerovo
bölgesinin dağlık alanlarında yaşamlarını sürdüren Şorlar da bu büyük değişim
hareketinden payını almıştır. Günümüzde kadim geleneklerini devam ettiren ve
Şorca konuşan oldukça az sayıda kişi kalmıştır. Tüm bunların etkisi elbette geleneksel
uygulamalarda ve ritüellerde de görülmektedir. Şorların kayıt altına alınmış
ve bilinen uygulamalarından biri Şaçıg, diğeri ise Çıl Pajı’dır. Şaçıg ve Çıl Pajı,
Şor kültürünün değişimiyle birlikte değişmiş, dönüşmüş ve hatta kurumsallaşmış,
zaman zaman turistik bir meta haline gelmiş geleneksel uygulamalarıdır. Bunların
yanı sıra 20. yüzyılın başlarında Payram isimli bir organizasyon düzenlenmeye
başlamıştır. Burada kullanılacak olan veriler bugün hala Kemerovo bölgesinde yaşayan
Şor Türkleriyle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Bunun yanı
sıra Şor kültürünü yaygınlaştırmak ve tanıtmak amacıyla Şor aydınları tarafından
kaleme alınmış olan Rusça kaynaklardan faydalanılmıştır. Çalışmada ana hatları
ile Şorların kadim gelenekleri olan Şaçıg ve Çıl Pajı uygulamalarından söz edilmiş,
bunlara ek olarak geleneğin icadı bağlamında değerlendirilmesi gereken, 20. yüzyılın
başlarından itibaren düzenlenmeye başlayan Payram organizasyonu ele alınmıştır.
Bu değerlendirmeler yapılırken Şaçıg, Çıl Pajı ve Payram’ın özelliklerinden
söz edilmiş ve bu üç özel uygulama; değişim, dönüşüm, yeniden yapılandırılma,
yorumlanma ve icat edilme kapsamında incelenmiştir.
Societies have experienced great changes in 20th and 21st centuries under the
influence of industrialization and modernization movements. After a while, they
had to add new elements to their culture and eliminate the unsuitable ones, give it
a new form or they invented new traditions. Shors, who have lived in Kemerovo
region of Southern Siberia for hundreds of years, have also taken their share from
this great movement of change. Today there are very few people who continue their
ancient traditions and speak Shor language. Changes are also seen in traditional
practices and rituals that maintain their existence. Çıl Pajı and Şaçıg are one of the
recorded and still continuing practices of Shors. Şaçıg and Çıl Pajı are traditional
practices that have changes, transformed and institutionalized with the change of
Shor culture and have become a touristic commodity from time to time. At the
beginning of 20th century, an organization called Payram began to be organized.
The data used in this study were obtained as a result of interviews with Shor Turks.
In addition to this, Russian sources written by the Shor intellectuels were used in
order to disseminate and promote the Shor culture. In the study, the practices of
Şaçıg and Çıl Pajı are mentioned, in addition to these, the organization of Payram is
discussed in the context of the invention of tradition. While making the evaluations,
the characteristics of these three practices were mentioned and examined within the
scope of change, transformation, restructuring, interpretation and invention.
Primary Language | Turkish |
---|---|
Subjects | Turkish Folklore |
Journal Section | Article |
Authors | |
Publication Date | August 3, 2022 |
Published in Issue | Year 2022 Volume: 28 Issue: 111 |
Journal website: https://folkloredebiyat.org
The journal’s publication languages are both English and Turkish. Also despite articles in Turkish, the title, abstract, and keywords are also in English. Turkish articles approved by the reviewers are required to submit an extended summary (750-1000 words) in English.
The journal is indexed by TR-Dizin, Web of Science (ESCI), DOAJ, and many other indexes and datebases.
Within the scope of TR DIZIN 2020 Ethical Criteria and as of the year 2020, studies requiring ethics committee approval must indicate Ethics Committee Approval details (committe-date-issue) in the article’s methods section. With this in mind, we request from our author candidates to edit their article accordingly before sending it to the journal.
Field EdItors
Folklore:
Prof.Dr. Hande Birkalan-Gedik
(Frankfurt University- birkalan-gedik@em.uni.frankfurt.de)
Prof. Dr. Arzu Öztürkmen
(Bosphorus University- ozturkme@boun.edu.tr)
Edebiyat-Literature
Prof. Dr. G. Gonca Gökalp Alpaslan (Hacettepe University - ggonca@
hacettepe.edu.tr)
Prof. Dr. Ramazan Korkmaz
(President, Caucasus University Association- r_korkmaz@hotmail.com)
Antropoloji-Anthropology
Prof. Dr. Akile Gürsoy
(Beykent University - gursoyakile@gmail.com)
Prof.Dr. Serpil Aygün Cengiz
(Ankara University - serpilayguncengiz@gmail.com)
Dil-Dilbilim/Linguistics
Prof.Dr. Aysu Erden
(Maltepe University - aysuerden777@gmail.com)
Prof. Dr. V. Doğan Günay
(Dokuz Eylul University- dogan.gunay@deu.edu.tr)