Cumhuriyet dönemi Türk romanının iki önemli yazarından seçilen birer romanı
başkişiler üzerinden karşılaştırmak, bu makalenin çıkış noktasını oluşturmaktadır.
Orhan Kemal’in (1914-1970) Murtaza (1952) ve Yusuf Atılgan’ın (1921-1989)
Anayurt Oteli (1973) adlı eserlerinin başkişileri, çalıştıkları işlere devam ediyorken,
geçmiş ile ilgili takıntılı bir ruh iklimine sahip oluşları ile karşılaştırılmaya
değer bir konudur. İki romanın da başkişisinin içine doğduğu toplumda üstlendiği
rolün karşılıksız kalmaya mahkûm oluşunun doğurduğu tatminsizliğin, sosyokültürel
ve tarihsel bağlamlarını anlamaya çalışmak, bu yazının temel sorununu
oluşturmaktadır. Burada Murtaza ile Zebercet’in toplumsal ve sosyal kimliklerinin
benzeşen ve ayrışan yönleri, geçmişe takılı kalmış belleklerinin bugünlerine etkisi
ve nihayetinde görev ve sorumluluk bilinciyle dışa yansıyan eksik ya da aksak
yönlerini çözümlemeye çalışmak, temel odaktır. İlki sosyal gerçekçi, ikincisi modernist
duyarlık ile yazılmış iki eserin yazılış zamanları, kapsam ve bağlamları
farklı olsa da odağa aldıkları aidiyet ve geçicilik ikilemi insanlığın temel sorunlarından
biri olması dolayısıyla günümüzde çok daha maruz kalınan bir durumdur.
Murtaza ve Zebercet’in uzun geçmişten tevarüs eden sınıfsal ve etnik ‘asıl’
olmayışının geleceğe de taşınan bir miras olduğu iki metnin ortak bildirimi gibi
durmaktadır. Bu köşede kalmışlığın iki başkişinin sahip ya da talip olduğu işin ve
temsil ettiği toplumsal aidiyetin kategori ya da norm dışı kalmaya mahkûm oluşu
bu makalenin başka bir bulgusudur. İki başkişinin yaşamın trajik yüzüne yazgılı
oluşunun, ikisini hiçlik burgacına sürüklemesi başka bir sonuç olarak önümüzde
durmaktadır. Gündelik yaşamın normal akışı içinde pek görülmeyen, ancak yakın
temas ile deneyimlendikçe bütün açıklığı ile sergilenebilen bu ötekiliğin örtük
kodları, anılan iki eser üzerinden analitik, çözümleyici, eleştirel ve karşılaştırmalı
bir yaklaşımla deşifre edilmektedir. Bu makale, aynı zamanda, anılan iki eserin
başkişisinin görev sorumluluğunu varoluşsal düzlemde idrakinin gerisindeki soy
takıntısını irdelemektedir.
The starting point of this article is to compare a novel chosen from two important
writers of the Turkish novel of the Republic period through the protagonists.
While the protagonists of Orhan Kemal’s (1914-1970) Murtaza (1952) and Yusuf
Atılgan’s (1921-1989) Anayurt Oteli (1973) works, they have an obsessive mood
about the past while continuing their work is the subject. The main problem of
this article is to try to understand the socio-cultural and historical contexts of the
dissatisfaction caused by the fact that the role of the protagonist in both novels is
doomed to remain unrequited. Here, the main focus is to try to analyze the similar
and divergent aspects of the social and social identities of Murtaza and Zebercet,
the effect of their memories stuck in the past on their present, and finally the
deficient or faulty aspects that are reflected outside with the awareness of duty and
responsibility. Although the writing times, scope, and contexts of the two works,
the first of which were written with a social realist and the second with modernist
sensitivity, are different, the dilemma of belonging and temporality they focus on is
a situation that is much more exposed today, since it is one of the main problems of
humanity. It seems like the common statement of the two texts is that the absence
of class and ethnic ‘principle’ of Murtaza and Zebercet, which is inherited from the
long past, is a legacy that is carried to the future. Another finding of this article is
that the job that the two protagonists have or aspire to and the social belonging they
represent are condemned to remain outside the category or norm. The fate of the two
protagonists in the tragic face of life, dragging them into the vortex of nothingness
stands before us as another result. The implicit codes of this otherness, which are
not seen in the normal flow of daily life, but can be exposed with all their clarity
when experienced with close contact, are deciphered with an analytical, analytical,
critical, and comparative approach through the two works mentioned. This article
also examines the ancestry obsession behind the existential understanding of the
duty responsibility of the protagonist of these two works.
Primary Language | Turkish |
---|---|
Subjects | Creative Arts and Writing |
Journal Section | Article |
Authors | |
Publication Date | August 3, 2022 |
Published in Issue | Year 2022 Volume: 28 Issue: 111 |
Journal website: https://folkloredebiyat.org
The journal’s publication languages are both English and Turkish. Also despite articles in Turkish, the title, abstract, and keywords are also in English. Turkish articles approved by the reviewers are required to submit an extended summary (750-1000 words) in English.
The journal is indexed by TR-Dizin, Web of Science (ESCI), DOAJ, and many other indexes and datebases.
Within the scope of TR DIZIN 2020 Ethical Criteria and as of the year 2020, studies requiring ethics committee approval must indicate Ethics Committee Approval details (committe-date-issue) in the article’s methods section. With this in mind, we request from our author candidates to edit their article accordingly before sending it to the journal.
Field EdItors
Folklore:
Prof.Dr. Hande Birkalan-Gedik
(Frankfurt University- birkalan-gedik@em.uni.frankfurt.de)
Prof. Dr. Arzu Öztürkmen
(Bosphorus University- ozturkme@boun.edu.tr)
Edebiyat-Literature
Prof. Dr. G. Gonca Gökalp Alpaslan (Hacettepe University - ggonca@
hacettepe.edu.tr)
Prof. Dr. Ramazan Korkmaz
(President, Caucasus University Association- r_korkmaz@hotmail.com)
Antropoloji-Anthropology
Prof. Dr. Akile Gürsoy
(Beykent University - gursoyakile@gmail.com)
Prof.Dr. Serpil Aygün Cengiz
(Ankara University - serpilayguncengiz@gmail.com)
Dil-Dilbilim/Linguistics
Prof.Dr. Aysu Erden
(Maltepe University - aysuerden777@gmail.com)
Prof. Dr. V. Doğan Günay
(Dokuz Eylul University- dogan.gunay@deu.edu.tr)