Research Article

Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi

Volume: 35 Number: 3 September 23, 2025
EN TR

Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi

Abstract

Makalede, Bergson’un zihin felsefesinin merkezinde olan bilinç, hafıza ve beyin gibi temel kavramları birbiriyle ilişkili olarak irdelenmektedir. Özellikle de bilincin, beden ya da beyinden bağımsız olarak açıklanmasının mümkün olup olmadığı problemine odaklanılmaktadır. Bu noktada, Bergson’un zihin felsefesinin temel yaklaşımlarından biri olan klasik Kartezyen düalizminden farklı bir tavır sergilediğini belirtmemiz gerekir. Bergson’da, beden ya da beyinden tamamen bağımsız ve ezeli olarak kabul edilen tözsel anlamda bir ruh ya da bilinç açıklaması söz konusu değildir. Bergson, bilinç ve beyin arasındaki ilişkiyi iki ayrı töz ve nitelikleri açısından değil de işlevleri ve dayanışma ilişkisi bağlamında değerlendirmekte ve hafıza kavramını merkeze alarak indirgemeci olmayan bir tavırla açıklamaktadır. Dolayısıyla Bergson, bilinç ve beyin ile hafıza ve maddeyi özdeş ya da doğuştan gelen iki ayrı töz olarak kabul etmediği için hem materyalizm ve paralelizmden hem de Kartezyen felsefede karşımıza çıkan töz (cevher) düalizminden farklı bir tavır sergiler. Bu çerçevede makalede; bilinç, beyin ve hafıza ilişkisi indirgeme problemi ve paralelizm, materyalizm ve düalizm eleştirisi bağlamında irdelenmeye çalışılacaktır. Sonuç olarak, makalenin amacı; Bilinç, beyin ve hafıza özdeş midir? Bilinç ve beyin iki ayrı töz müdür? Bilinç, beynin işlevi midir? Beynin işlevi nedir? Bilinç, beyne indirgenebilir mi? gibi sorular üzerinden Bergson’un zihin felsefesini değerlendirmektir.

Keywords

References

  1. Bayraktar, L. (2020). Bergson’da Ruh-Beden İlişkisi (2. Baskı). Ankara: Aktif Düşünce Yayınları.
  2. Bergson, H. (2022a). Madde ve Bellek (Beden-Tin İlişkisi Üzerine Deneme). (Çev. Işık Ergüden). Ankara: Fol Yayınları.
  3. Bergson, H. (2022b). Zihin ve Enerji (Denemeler ve Konferanslar). (Çev. Esat Burak Altıntaş). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  4. Bergson, H. (2020). Ruh Teorileri, İnsan Ruhu ve Kişiliği. (Çev. Esat Burak Altıntaş). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  5. Bergson, H. (2017). Şuurun Doğrudan Doğruya Verileri. (Çev. M.Ş. Tunç). İstanbul: Dergah Yayınları.
  6. Bergson, H. (1989). Zihin Kudreti, (2. Baskı). (Çev. Miraç Katırcıoğlu). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  7. Bergson, H. (1986a). Düşünce ve Devingen (2. Baskı). (Çev. Miraç Katırcıoğlu). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  8. Bergson, H. (1986b). Yaratıcı Tekâmül. (Çev. M. Şekip Tunç). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Contemporary Philosophy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 8, 2025

Publication Date

September 23, 2025

Submission Date

December 13, 2024

Acceptance Date

June 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 35 Number: 3

APA
Çelebi, V. (2025). Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi. Firat University Journal of Social Sciences, 35(3), 1155-1166. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1600874
AMA
1.Çelebi V. Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi. Firat University Journal of Social Sciences. 2025;35(3):1155-1166. doi:10.18069/firatsbed.1600874
Chicago
Çelebi, Vedat. 2025. “Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi Ve Beynin İşlevi”. Firat University Journal of Social Sciences 35 (3): 1155-66. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1600874.
EndNote
Çelebi V (September 1, 2025) Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi. Firat University Journal of Social Sciences 35 3 1155–1166.
IEEE
[1]V. Çelebi, “Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi”, Firat University Journal of Social Sciences, vol. 35, no. 3, pp. 1155–1166, Sept. 2025, doi: 10.18069/firatsbed.1600874.
ISNAD
Çelebi, Vedat. “Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi Ve Beynin İşlevi”. Firat University Journal of Social Sciences 35/3 (September 1, 2025): 1155-1166. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1600874.
JAMA
1.Çelebi V. Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi. Firat University Journal of Social Sciences. 2025;35:1155–1166.
MLA
Çelebi, Vedat. “Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi Ve Beynin İşlevi”. Firat University Journal of Social Sciences, vol. 35, no. 3, Sept. 2025, pp. 1155-66, doi:10.18069/firatsbed.1600874.
Vancouver
1.Vedat Çelebi. Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi. Firat University Journal of Social Sciences. 2025 Sep. 1;35(3):1155-66. doi:10.18069/firatsbed.1600874