IN EARLY GREEK PHILOSOPHY PROTO-SKEPTICAL ARGUMENTS AND THEIR CRITICISM

Abstract

Philosophical skepticism is related to the problem of the possibility of knowledge. Philosophers who have adopted philosophical skepticism argue that we do not know the propositions that we normally think we know; that we do not have a criterion to distinguish between knowledge and non-knowledge; and that we cannot adequately justify any proposition. Philosophical skepticism, which seeks to invalidate any claim to knowledge, historically dates to Ancient Greek philosophy. In ancient Greek philosophy, there are two skeptical schools. These are the Academics, who advocate a probabilistic approach to knowledge, and the Pyrrhonists, who also reject probabilism and suspend all claims to knowledge. The intellectual activities of both schools emerged in the Hellenistic period. Perhaps this is why ancient skepticism is said to be a product of the historical process that followed the conquest of Alexandria. Some researchers say that there were some Indian influences in the birth of ancient skepticism, based on the statements of Diogenes Laertius, who said that Pyrrho of Elis, the first skeptical philosopher, went to India and met with naked sages and put forward his skeptical claims after this visit. According to them, skepticism is not a direct product of ancient Greek philosophy. They argue that although there were some discussions about what knowledge is in early ancient Greek philosophy, there was no discussion about the possibility of knowledge. Is this claim true? Is it necessary to trace ancient Greek skepticism back to some possible Indian origins? Does the emergence of skepticism as a school in the Hellenistic period mean that there are no traces of philosophical inquiries regarding the possibility of knowledge, and therefore skeptical arguments, in early Greek philosophy? In this article, these claims will be criticized. The basic assumption of the article is this: If it is possible to show the historical background of the skeptical arguments regarding the possibility of knowledge formulated by the skeptical schools of the Hellenistic period in early Greek philosophy, there will be no need to attribute it either to some Indian sources or entirely to the Hellenistic period. That's why in the article, it will be shown with justification that, (i) ancient Greek philosophy was born with suspicion of mythical narrative, and this skeptical approach continued in the processes of philosophers examining each other's teachings, and in this respect, there was an autonomous methodological skepticism inherent in philosophy; (ii) important arguments developed by skeptical schools in the Hellenistic period are exemplified in the debates of early Greek philosophers; and (iii) a critique of proto-skeptical arguments was made in early Greek philosophy.

Keywords

• Early Greek philosophy
• proto-skepticism
• proto-skeptical arguments
• criticism of proto-skeptical arguments.

ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ

Öz

ÖZ Felsefi kuşkuculuk, doğrudan bilginin imkanı sorunuyla ilgilidir. Felsefi kuşkuculuğu savunan filozoflar, normalde bildiğimizi düşündüğümüz önermeleri aslında bilmediğimizi, çünkü bilgi ile bilgi olmayanı ayırt edecek bir ölçüte sahip olmadığımızı, dolayısıyla hiçbir önermeyi yeter düzeyde temellediremeyeceğimizi ileri sürerler. Her türden bilgi iddiasını geçersiz kılmaya çalışan felsefi kuşkuculuk, tarihsel olarak Antik Yunan felsefesine kadar geriye gider. Antik Yunan felsefesinde, iki kuşkucu ekol ön plana çıkar. Bunlar, bilgiye yönelik olasılıkçı bir yaklaşımı savunan Akademikler ve olasılıkçılığı da reddedip, her türden bilgi iddiasını askıya alan Pyrrhonculardır. Her iki ekolün entelektüel etkinlikleri, Helenistik döneme karşılık gelir. Bu yüzden olsa gerek, Antik kuşkuculuğun, İskenderiye’nin fethini takip eden tarihsel sürecin bir ürünü olduğu söylenir. Bazı araştırmacılar, ilk kuşkucu filozof sayılan Elis’li Pyrrhon’un Hindistan’a gitmesine ve çıplak bilgelerle görüşmesine ve kuşkucu iddialarını sefer sonrası ortaya koymasına yönelik Diogenes Laertios’un ifadelerine dayanarak, Antik Yunan kuşkuculuğunun doğuşunda bazı Hint etkilerinin bulunduğunu ileri sürerler. Onlara göre, kuşkuculuk Antik Yunan felsefesinin doğrudan bir ürünü değildir; çünkü erken dönem Yunan felsefesinde, bilginin neliği konusunda kimi tartışmalar olsa da, bilginin imkanına yönelik bir tartışma bulunmamaktadır. Bu iddia doğru mudur? Yani Antik Yunan kuşkuculuğunu Hint kökenine geriye götürmek gerekli midir? Bir ekol olarak kuşkuculuğun Helenistik dönemde ortaya çıkması, erken dönem Yunan felsefesinde, bilginin imkanına yönelik felsefi sorgulamaların, dolayısıyla kuşkucu argümanların izlerinin hiç bulunmadığı anlamına mı gelmektedir? İşte bu makalede, anılan iddialar eleştiri süzgecinden geçirilecektir. Makalenin temel sayıltısı şudur: Eğer erken dönem Yunan felsefesinde, Helenistik dönemdeki kuşkucu ekollerin formüle ettikleri bilginin imkanına yönelik kuşkucu argümanların tarihsel arka planını göstermek mümkün ise, onu ne Hint kaynağına götürmeye ne de tümüyle Helenistik döneme özgülemeye gerek kalacaktır. Bu yüzden makalede, (i) Antik Yunan’da felsefenin mitik anlatıdan duyulan kuşkuyla doğduğu, bu kuşkucu tutumun, filozofların birbirlerinin öğretilerini irdeleme süreçlerinde de devam ettiği, bu açıdan felsefeye içkin yöntemsel bir kuşkuculuğun bulunduğu, (ii) Helenistik dönemde kuşkucu ekollerde gündeme getirilen belli başlı argümanların ön örneklerinin erken dönem Yunan filozoflarının tartışmalarında yer aldığı ve (iii) erken dönem Yunan felsefesinde, proto-kuşkucu argümanların bir eleştirisinin de yapıldığı gerekçeleriyle gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Erken dönem Yunan felsefesi
• proto-kuşkuculuk
• proto-kuşkucu argümanlar
• proto-kuşkucu argümanların eleştirisi.

References

1. Aristoteles, Metafizik, çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınları, 1996.
2. Aristoteles, Metafizik, (Türkçe ve Yunanca metin bir arada basım), çeviren: Y. Gurur Sev, İstanbul: Pinhan Yayınları, 2015.
3. Aristoteles, İkinci Çözümlemeler, çeviren: Ali Houshiary, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2022.
4. Aristotle, Posterior Analytics (and) Topica, trs. by. Hugh Tredennick, M.A.- E. S. Forster, M.A., London: William Heinemann Ltd., 1960.
5. Arslan, A. İlkçağ Felsefe Tarihi (Sokrates Öncesi Yunan Felsefesi), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2006.
6. Arslan, A. İlkçağ Felsefe Tarihi (Sofistlerden Platon’a), cilt: II, İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2006.
7. Aydın, H. Mitos’tan Logos’a Eski Yunan Felsefesinde Aşk, İstanbul: Bilim ve Gelecek Kitaplığı, 2013.
8. Aydın, H. İlkçağdan Ortaçağa Doğa Tasarımları ve Nedensellik, İstanbul: Bilim ve Gelecek Kitaplığı, 2022.

9. Aydın, H. “Pyrrhon Kuşkucu Muydu, Dogmatik Miydi?”, Sofist, 10, 2025, 37-79.
10. Bett, R. Pyrrho, His Antecedents, and His Legacy, Oxford, GB: Oxford University Press, 2000.
11. Brennan, T. “Pyrrho on the Criterion”, Ancient Philosophy, 18, 1998, (417–434).
12. Burnet, J. Early Grek Philosophy, London: A and C Black, 1908.
13. Capelle, W. Sokrates’ten Önce Felsefe, cilt: I, çeviren: Oğuz Özügül, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 1994.
14. Capelle, W. Sokrates’ten Önce Felsefe (Fragmanlar-Dogsograflar), cilt: II, Oğuz Özügül, Kabalcı Yayınları, 1995.
15. Chiesara, M. L. Aristocles of Messene: Testimonia and Fragments, Oxford: Oxford University Press, 2001.
16. Cicero, On Academic Scepticism, Translated with introduction and notes by Charles Brittain, Cambridge: Hackett Publishing Company, Inc., 2006.
17. Cornford, F. M. Yunan Dinî Düşüncesi (Homeros’tan İskender’in Çağına), çeviren: Özgüç Orhan, İstanbul: Pinhan Yayınları, 2019.
18. Cornford, F. M. Platon’un Bilgi Kuramı, çeviren: Ahmet Cevizci, İstanbul: Gündoğan Yayınları, 1998.
19. Cornford, F. M. Dinden Felsefeye (Batı Nazariyatının Kökleri Üzerine), çeviren: Özgüç Orhan, İstanbul: Albaraka Yayınları, 2021.
20. Dodds, E. R. Antik Yunanistan’da Rasyonel ve İrrasyonel, çeviren: Ahmet Demirhan, İstanbul: Albaraka Yayınları, 2023.
21. Empiricus, S. Kuşkuculuk (Pyrrhonculuğun Ana Hatları, Mantıkçılara Karşı, Fizikçilere Karşı), çeviren: M. Kaya Sütçüoğlu, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2017.
22. Erdemli, A. Mitostan Felsefeye, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2015.
23. Eusebius, Preparation for the Gospel (I-III), original text and trs. by E.H. Gifford, Oxford: OUP, 1903.
24. Farnsworth, W. Sokratik Yöntem, çeviren: Müge Özçelik, İstanbul: Beyaz Baykuş Yayınları, 2023.
25. Flintoff, E. “Pyrrho and India”, Phronesis, vol. 25, no. 1, 1980, (88-108).
26. Frenkian, A. M. Scepticismul Grec, ediție İngrijită și postfață de Gheorghe Vlăduțescu. București: Paideia, 1996.
27. Gerson, L. P. Ancient Epistemology, New York: Cambridge University Press, 2009.
28. Guguianu, B. “Greek Skepticism and Its Improbable Oriental Origin: A Critical Perspective on Aram M. Frenkian’s Theses”, Hermeneia, no. 26, 2021, (27-39).
29. Guthrie, W. K. C. Yunan Felsefe Tarihi (Sokrates Öncesi İlk Filozoflar ve Pythagorasçılar), cilt: I, çeviren: Ergün Akça, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2011.
30. Guthrie, W. K. C. Yunan Felsefe Tarihi (Sokrates Öncesi Gelenek: Parmenides’ten Demokritos’a), cilt: II, çeviren: Faruk Gültekin, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2017.
31. Guthrie, W. K. C. Yunan Felsefe Tarihi (Platon, Hayatı ve Diyalogları, Erken Dönem), cilt: IV, çeviren: Ahmet Ergenç, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2021.
32. Guthrie, W. K. C. Yunan Felsefe Tarihi (Geç Dönem Platon ve Akademi), cilt: V, çeviren: Ahmet Ergenç-İbrahim Şener, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2021.
33. Jeager, W. The Theology of the Early Greek Philosophers, London: Oxford at the Clarendon Press, 1947.
34. Herakleitos, Fragmanlar, (Yunanca ve Türkçe metin bir arada), çeviren ve yorumlayan: Cengiz Çakmak, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2005.
35. Ksenophanes, Fragmanlar, (Yunanca ve Türkçe metin bir arada), çeviren: Y. Gurur Sev, İstanbul: Pinhan Yayınları, 2019.
36. Ksenophon, Sokrates’ten Anılar, çeviren: Candan Şentuna, Ankara: TTK Basımevi, 1994.
37. Kuzminski, A. Pyrrhonism: How the Ancient Greeks Reinvented Buddhism, Studies in Comparative Philosophy and Religion. Lanham: Lexington Books, 2008.
38. Laertios, D. Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri, çeviren: Candan Şentuna, İstanbul YKY, 2002.
39. Laertios, D. Lives of Eminent Philosophers, cilt: I-II, original text and trans by. R. D. Hicks, M. D., New York: G. P. Putnam's Sons, 1925.
40. Laks, A. Presokratik Felsefeye Giriş, çeviren: İ. Burak Tüzün, İstanbul: Vakıf Bank Kültür Yayınları, 2022.
41. Lee, M-K. “Antecedents in Early Greek Philosophy”, The Cambridge Companion to Ancient Scepticism, edited by Richard Bett, New York: Cambridge University Press, 2010, (13-35).
42. Leukippos-Demokritos, Atomcu Felsefe Fragmanları, çeviren: C. Cengiz Çevik, İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2019.
43. Levy, C. Kuşkuculuk, çeviren: Işık Ergüden, Ankara: Dost Kitabevi, 2016.
44. Long, A. A. Hellenistic Philosophy (Stoics, Epikureans, Sceptics), Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1986.
45. Parmenides, Fragmanlar, (Yunanca ve Türkçe metin bir arada), çeviren ve yorumlayan: Kaan H. Öktem, İstanbul: Alfa Yayınları, 2019.
46. Platon, Theaitetos, çeviren: Ahmet Cevizci, Platon’un Bilgi Kuramı içinde, İstanbul: Gündoğan Yayınları, 1989.
47. Platon, Menon, çeviren: Adnan Cemgil, Diyaloglar-1, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1993.
48. Platon, Symposion, (Grekçe ve Türkçe metin bir arada), çeviren ve yorumlayan: Eyüp Çoraklı, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2007.
49. Platon, Protagoras, çeviren: Özgüç Orhan, İstanbul: Pinhan Yayınları, 2021.
50. Platon, Devlet, çeviren: S. Eyüboğlu-M. A. Cingöz, İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2012.
51. Platon, Sokrates’in Savunması, (Yunanca ve Türkçe metin bir arada), çeviren ve yorumlayan: Erman Gören, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2006.
52. Plutarkhos, Sokrates’in Daimonion’u, çeviren: Emre Poyraz, İstanbul: Pinhan Yayınları, 2024.
53. Rajiyung, M. B. “From Mythos to Logos: Pre-Socratic Philosophers and the Birth of Rational Inquiry”, International Journal for Multidisciplinary Research (IJFMR), volume 6, ıssue 3, May-June 2024 (1-10).
54. Svavarsson, S. H. “Sextus Empiricus ve Hayatın Anlamı”, Hayatın Anlamı ve Büyük Filozoflar, ed.: Stephen Leach-James Tartaglia, çeviren: Cem Gönenç, İstanbul: Alfa Yayınları, 2025, (159-171).
55. Thorsrud, H. Ancient Scepticism, New York: Published by Routledge, 2014.
56. Vernant, J.-P. Antik Dünya’da Mit ve Düşünce, çeviren: Nazım C. Serbest, İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2022.
57. Yardımcı, A. B. “Antik Yunan Felsefesinde Arkhe Kavramı ve Görünüş-Gerçeklik Ayrımı: Thales, Anaksimandros Ve Anaksimenes'in Perspektifinden Bir İnceleme” FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), sayı: 39, 2024, (1-18).
58. Yıldız, E.-Şar, G. Herakleitos’un Oyunu (Herakleitos Fragmanlarına Yorumlar), İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016.
59. Zeller, E. Socrates and the Socraatic Schools, New York: Russell And Russell, 1996.
60. Zeller, E. Grek Felsefesi Tarihi, çeviren: Ahmet Aydoğan, İstanbul: Say Yayınları, 2017.