Araştırma Makalesi

ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ

Sayı: 40 28 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ

Öz

ÖZ Felsefi kuşkuculuk, doğrudan bilginin imkanı sorunuyla ilgilidir. Felsefi kuşkuculuğu savunan filozoflar, normalde bildiğimizi düşündüğümüz önermeleri aslında bilmediğimizi, çünkü bilgi ile bilgi olmayanı ayırt edecek bir ölçüte sahip olmadığımızı, dolayısıyla hiçbir önermeyi yeter düzeyde temellediremeyeceğimizi ileri sürerler. Her türden bilgi iddiasını geçersiz kılmaya çalışan felsefi kuşkuculuk, tarihsel olarak Antik Yunan felsefesine kadar geriye gider. Antik Yunan felsefesinde, iki kuşkucu ekol ön plana çıkar. Bunlar, bilgiye yönelik olasılıkçı bir yaklaşımı savunan Akademikler ve olasılıkçılığı da reddedip, her türden bilgi iddiasını askıya alan Pyrrhonculardır. Her iki ekolün entelektüel etkinlikleri, Helenistik döneme karşılık gelir. Bu yüzden olsa gerek, Antik kuşkuculuğun, İskenderiye’nin fethini takip eden tarihsel sürecin bir ürünü olduğu söylenir. Bazı araştırmacılar, ilk kuşkucu filozof sayılan Elis’li Pyrrhon’un Hindistan’a gitmesine ve çıplak bilgelerle görüşmesine ve kuşkucu iddialarını sefer sonrası ortaya koymasına yönelik Diogenes Laertios’un ifadelerine dayanarak, Antik Yunan kuşkuculuğunun doğuşunda bazı Hint etkilerinin bulunduğunu ileri sürerler. Onlara göre, kuşkuculuk Antik Yunan felsefesinin doğrudan bir ürünü değildir; çünkü erken dönem Yunan felsefesinde, bilginin neliği konusunda kimi tartışmalar olsa da, bilginin imkanına yönelik bir tartışma bulunmamaktadır. Bu iddia doğru mudur? Yani Antik Yunan kuşkuculuğunu Hint kökenine geriye götürmek gerekli midir? Bir ekol olarak kuşkuculuğun Helenistik dönemde ortaya çıkması, erken dönem Yunan felsefesinde, bilginin imkanına yönelik felsefi sorgulamaların, dolayısıyla kuşkucu argümanların izlerinin hiç bulunmadığı anlamına mı gelmektedir? İşte bu makalede, anılan iddialar eleştiri süzgecinden geçirilecektir. Makalenin temel sayıltısı şudur: Eğer erken dönem Yunan felsefesinde, Helenistik dönemdeki kuşkucu ekollerin formüle ettikleri bilginin imkanına yönelik kuşkucu argümanların tarihsel arka planını göstermek mümkün ise, onu ne Hint kaynağına götürmeye ne de tümüyle Helenistik döneme özgülemeye gerek kalacaktır. Bu yüzden makalede, (i) Antik Yunan’da felsefenin mitik anlatıdan duyulan kuşkuyla doğduğu, bu kuşkucu tutumun, filozofların birbirlerinin öğretilerini irdeleme süreçlerinde de devam ettiği, bu açıdan felsefeye içkin yöntemsel bir kuşkuculuğun bulunduğu, (ii) Helenistik dönemde kuşkucu ekollerde gündeme getirilen belli başlı argümanların ön örneklerinin erken dönem Yunan filozoflarının tartışmalarında yer aldığı ve (iii) erken dönem Yunan felsefesinde, proto-kuşkucu argümanların bir eleştirisinin de yapıldığı gerekçeleriyle gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Etiğe aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Teşekkür

Makalenin derginizde yayınlanması için gerekli işlemlerin yapılmasını rica ederim.

Kaynakça

  1. Aristoteles, Metafizik, çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınları, 1996.
  2. Aristoteles, Metafizik, (Türkçe ve Yunanca metin bir arada basım), çeviren: Y. Gurur Sev, İstanbul: Pinhan Yayınları, 2015.
  3. Aristoteles, İkinci Çözümlemeler, çeviren: Ali Houshiary, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2022.
  4. Aristotle, Posterior Analytics (and) Topica, trs. by. Hugh Tredennick, M.A.- E. S. Forster, M.A., London: William Heinemann Ltd., 1960.
  5. Arslan, A. İlkçağ Felsefe Tarihi (Sokrates Öncesi Yunan Felsefesi), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2006.
  6. Arslan, A. İlkçağ Felsefe Tarihi (Sofistlerden Platon’a), cilt: II, İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2006.
  7. Aydın, H. Mitos’tan Logos’a Eski Yunan Felsefesinde Aşk, İstanbul: Bilim ve Gelecek Kitaplığı, 2013.
  8. Aydın, H. İlkçağdan Ortaçağa Doğa Tasarımları ve Nedensellik, İstanbul: Bilim ve Gelecek Kitaplığı, 2022.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Felsefesi, Eskiçağ Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

13 Ocak 2025

Kabul Tarihi

7 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 40

Kaynak Göster

APA
Aydın, H. (2025). ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 40, 393-426. https://doi.org/10.53844/flsf.1618737
AMA
1.Aydın H. ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ. FLSF Dergisi. 2025;(40):393-426. doi:10.53844/flsf.1618737
Chicago
Aydın, Hasan. 2025. “ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, sy 40: 393-426. https://doi.org/10.53844/flsf.1618737.
EndNote
Aydın H (01 Mayıs 2025) ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi 40 393–426.
IEEE
[1]H. Aydın, “ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ”, FLSF Dergisi, sy 40, ss. 393–426, May. 2025, doi: 10.53844/flsf.1618737.
ISNAD
Aydın, Hasan. “ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi. 40 (01 Mayıs 2025): 393-426. https://doi.org/10.53844/flsf.1618737.
JAMA
1.Aydın H. ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ. FLSF Dergisi. 2025;:393–426.
MLA
Aydın, Hasan. “ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, sy 40, Mayıs 2025, ss. 393-26, doi:10.53844/flsf.1618737.
Vancouver
1.Hasan Aydın. ERKEN DÖNEM YUNAN FELSEFESİNDE PROTO-KUŞKUCU ARGÜMANLAR VE ELEŞTİRİSİ. FLSF Dergisi. 01 Mayıs 2025;(40):393-426. doi:10.53844/flsf.1618737

*** Dergimizin 2026 yılı Eylül ayı için planlanmış bir özel sayısı mevcut değildir. ***

Dergimiz 2024 yılından itibaren ikisi olağan biri dosya konulu özel sayı olmak üzere 3 sayı olarak, Mayıs (olağan sayı) Eylül (özel sayı) ve Aralık (olağan sayı) aylarında yayınlanacaktır. 

Özel sayılarımızda yalnızca dosya kapsamında yer alan makalelere yer verilecektir. Makalenizi gönderirken hangi sayıda değerlendirilmesini istediğinizi bir notla bildirmeniz karışıklıkları önleyecektir.

İlginiz için teşekkür ederiz.