TR
EN
SOSYAL BİLİMLER VE BİLİMSEL YASALAR
Öz
Özel bilimler felsefesinin temel problemlerinden birisi bu alanlardaki açıklayıcı genellemelerin doğası ve statüsü ile ilgilidir. Bir çok felsefeci fiziği model alarak, başarılı bilimsel açıklamaların yasalara başvurmasının olmazsa olmaz koşul olduğu şeklindeki klasik açıklama görüşünü benimsemektedir. Bir yandan sosyal bilimlerin en azından bazen başarılı açıklamalar verdiğine inanırız. Öte yandan, sosyal bilimlerdeki genellemeler klasik yasalılık şartlarını sağlamıyor gibi görünmektedir. Örneğin sosyal bilimlerdeki genellemeler istisnasız değildir ve uzay-zamansal olarak sınırlandırılmış düzenliliklerdir. Sosyal bilimlerdeki yasalar ya da yasa benzeri genellemeler uzay-zamansal olarak sınırlanmış oldukları ve klasik açıklama modellerinin çoğu koşulunu sağlamadıkları halde nedensel açıklama veriyorlar mı, eğer veriyorlarsa bu nasıl mümkün olabiliyor? Bu soruyu yanıtlamak için bu makalede sosyal bilimlerin doğa bilimlerine göre açıklama verme ve yasalara sahip olma tartışmalarında dezavantajlı olmasının gerekçeleri olarak gösterilen nedenlerden olan sosyal bilimlerin ele aldıkları fenomenlerin karmaşık ve açık sistemler olması ve ceteris paribus genellemelere başvurması iddiaları incelenecek ve mesele bu iki açıdan alındığında doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasında yasalar ve açıklama verme açısından tür değil, derece farkı olduğu iddia edilecektir.
Anahtar Kelimeler
References
- Alexander Reutlinger, Dominik Hangleiter, Stephan Hartmann, “Understanding With (Toy) Models”, The British Journal for the Philosophy of Science, Volume 69, Issue 4, (2018), s. 1069–1099.
- Alexander Rosenberg, Bilim Felsefesi: Çağdaş Bir Giriş. (İ. Yıldız, Çev.). (Dipnot: Ankara, 2014). 1 07. Alexander Rosenberg, Philosophy of Social Science. ( Westview Press: Boulder, 1988).
- Alexander Rosenberg, Sociobiology and the Preemption of Social Science. (Johns Hopkins University Press: Baltimore, 1980).
- Arnold Silverberg, “Psychological Laws and Non-monotonic Logic”, Erkenntnis 44, (1996), s.199-224.
- Carl Hempel - Paul Oppenheim, “Studies in the Logic of Explanation,” Philosophy of Science, 15, (1948), ), s. 135–175.
- Carl Hempel, Aspects of Scientific Explanation and Other Essays in the Philosophy of Science. ( New York: Free Press, 1965).
- Chris Swoyer “The Nature of Natural Laws”, Australasian Journal of Philosophy, 60, (1982), s.203–223.
- David Lewis, “New Work for a Theory of Universals”, Australasian Journal of Philosophy 61, (1983), s.343-377.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Philosophy
Journal Section
Research Article
Authors
Ahmet Dinçer Çevik
*
Türkiye
Publication Date
December 9, 2021
Submission Date
June 21, 2021
Acceptance Date
November 6, 2021
Published in Issue
Year 1970 Number: 32
Chicago
Çevik, Ahmet Dinçer. 2021. “SOSYAL BİLİMLER VE BİLİMSEL YASALAR”. FLSF Felsefe Ve Sosyal Bilimler Dergisi, nos. 32: 177-94. https://doi.org/10.53844/flsf.955439.
Cited By
Malazgirt Savaşı’nın popüler tarihçiliğe yansımaları: Cumhuriyet gazetesi örneği
Turkish History Education Journal
https://doi.org/10.17497/tuhed.1342600