Potential erosion risk assessment of Kanak stream basin (Sivas, Sarkisla) with the ICONA model

Abstract

The rapid development of technology following the Industrial Revolution has increased human domination over nature. Erosion, which plays a critical role in the process of natural shaping of the earth, can accelerate over time because of improper utilization of the natural environment by humans. The main objective of this study is to determine the erosion susceptibility of the Kanak Creek Basin, one of the sub-basins in the upper reaches of the Kizilirmak River, using the ICONA model, whose main parameters are slope, lithology, land use and vegetation cover, and Geographic Information Systems (GIS) and Remote Sensing techniques, and to list the measures that can be taken against erosion. According to the results of the ICONA model potential erosion level map, 48% of the study area has low erosion susceptibility. These areas largely correspond to the vicinity of Sama Mountain, which has volcanic rocks resistant to erosion, and the base of Sarkisla Plain where the slope is very low. The plain floor is largely covered with agricultural lands. The expansion of irrigated agriculture in this region is one of the main measures that can be taken against erosion. Erosion susceptibility increases around Turna Mountain on the northern border of the basin and Cal Mountain in the south due to both the increase in slope and the lack of resistance of the rocks in the region to erosion, and corresponds to 30% of the study area. In 22% of the basin, susceptibility to erosion is at a medium level. Most of these areas consist of natural meadows and pastures. It is essential to take measures against overgrazing in these areas to prevent the complete loss of the already sparse vegetation cover. Planning land use in the basin in a sustainable manner, arranging fields and layers perpendicular to the slope, expanding irrigated agriculture, and preventing overgrazing are of vital importance in terms of combating soil erosion.

Keywords

• Agricultural lands
• erosion
• ICONA
• geographic information systems
• Kanak stream

References

1. Akgoz, R., Erpul, G., & Ozcan, A. (2024). Nizip–Karkamış arazi toplulaştırma alanında geçici ve kalıcı oyuntuların tarımsal sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 10(1), 65-71. https://doi.org/10.53516/ajfr.1454036
2. Alizadeh, M., Zabihi, H., Wolf, I. D., Langat, P. K., Beiranvand Pour, A., & Ahmad, A. (2022). Remote sensing technique and ICONA-based GIS mapping for assessing the risk of soil erosion: A case of the Rudbar Basin, Iran. Environmental Earth Sciences, 81, 512. https://doi.org/10.1007/s12665-022-10634-z
3. Alaska Satellite Facility. (n.d.). ALOS PALSAR digital elevation model (12.5 m resolution) [Data set]. NASA. Retrieved July 8, 2025, from https://asf.alaska.edu/
4. Aslan, S., Saygın, S., Arı, F., Temiz, C., Unal, M., & Erpul, G. (2023). Parmak erozyonu süreçlerinin WEPP modeli yaklaşımı ile ince bünyeli topraklar için değerlendirilmesi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 11(2), 99-110.
5. Atalay, I. (2016). Toprak oluşumu, sınıflandırılması ve coğrafyası. Palme Yayınevi.
6. Atalay, I. (2018). Uygulamalı hidrografya. Palme Yayınevi.
7. Atar, F., & Kopar, I. (2026). Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum–Artvin) toprak erozyon riskinin ICONA modeli, CBS ve uzaktan algılama teknikleriyle analizi ve değerlendirilmesi. Geomatik, 11(1), 70-87. https://doi.org/10.29128/geomatik.1746355
8. Bayramin, I., Dengiz, O., Baskan, O., & Parlak, M. (2003). Soil erosion risk assessment with ICONA model: Case study: Beypazarı area. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 27(2), 105-116. https://journals.tubitak.gov.tr/cgi/viewcontent.cgi?article=2240&context=agriculture

9. Bilgic, S., & Er, S. (2025). Malatya ilinde ICONA yöntemi ile CBS ve uzaktan algılama tabanlı erozyon risk analizi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(1), 350-359. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1587977
10. Bozdag, A. (2020). Doğal yapı taşlarının fiziko-mekanik özellikleriyle Bohme aşınma direncinin tahmini. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 8(4), 1062-1071.
11. CORINE, (2018). CORINE Land Cover. Copernicus. https://land.copernicus.eu/en
12. Degermenci, A. S. (2025). Uğursuyu Havzası erozyon risk durumundaki dönemsel değişimlerin belirlenmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 27(1), 15-32. https://doi.org/10.24011/barofd.1608259
13. Dengiz, O., Imamoglu, A., Saygin, F., Gol, C., Edis, S., & Dogan, A. (2014). Soil erosion risk assessment using ICONA modelling for İnebolu Watershed. Anadolu Journal of Agricultural Sciences, 29(2), 136-142. https://doi.org/10.7161/anajas.2014.29.2.136-142
14. Duman, N., & Ircan, M. R. (2022). Coğrafi bilgi sistemleri tabanlı Çankırı merkez ilçesinin taşkın duyarlılık analizi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, (9), 50-66.
15. Edis, S., Aytas, İ., & Ozcan, A. U. (2021). ICONA modeli kullanarak toprak erozyon riskinin değerlendirilmesi: Meseli (Çubuk/Ankara) Havzası örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 7(1), 15-22. https://doi.org/10.53516/ajfr.948519
16. Everest, T., Sungur, A., & Ozcan, H. (2025). ICONA modeli ile Biga Yarımadası güneybatı bölümünün erozyon risk değerlendirmesi. COMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(1), 59-69. https://doi.org/10.33202/comuagri.1645843
17. FAO, (2019, December 5). Food and Agriculture Organization of the United Nations. Let’s #StopSoilErosion to ensure a food-secure future. https://www.fao.org/newsroom/story/Let-s-StopSoilErosion-to-ensure-a-food-secure-future/en
18. Gulec, K. (1972). Mermerlerin ayrışma derecesi ile fiziko-mekanik özellikleri arasındaki ilişkiler. Türkiye Jeoloji Bülteni, 15(2), 171-179. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/issue/55979/767712
19. USGS, (2025). U.S. Geological Survey. EarthExplorer. https://earthexplorer.usgs.gov/
20. Harita Genel Müdürlüğü (HGM), (2023). J36B paftası 1/25.000 ölçekli topografya haritası [Basılı haritadan sayısallaştırılmış veri]. Harita Genel Müdürlüğü. https://www.harita.gov.tr/
21. Hatipoglu, I. K., & Uzun, A. (2020). Melet Irmağı Havzası’nda erozyon riskinin MICONA modeli ile değerlendirilmesi. Türk Coğrafya Dergisi, (74), 17-31. https://doi.org/10.17211/tcd.644135
22. ICONA. (1997). Guidelines for mapping and measurement of rainfall-induced erosion processes in the Mediterranean coastal areas. Priority Action Programme Regional Activity Centre.
23. Imamoglu, A. (2026). Gümüşhane meralarında erozyon probleminin ICONA modeli ile incelenmesi. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, 17(1), 93-111. https://izlik.org/JA24MH43CZ
24. Jordan, A., Martinez-Zavala, L., & Bellinfante, N. (2000). Assessment of the erosion risk in humid Mediterranean areas. In Workshop on technologies for and management of erosion and desertification control in the Mediterranean region (pp. 1-13). Priority Actions Programme, UNEP.
25. Karakoca, E. (2025). CBS ve uzaktan algılama teknikleri ile ICONA modeli kullanılarak Katrancı Çayı Havzası’nda (Haymana, Ankara) toprak erozyonu duyarlılığı değerlendirmesi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, (14), 126-145. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jader/issue/89849/1653839
26. Karaoglu, M. (2014). Erozyon, rüzgâr erozyonu ve Iğdır-Aralık örneği. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 1(2), 167-172.
27. Karakurt, D. (2022). Şarkışla: Tarihî olaylar ve halk kültürü. Academia.edu. https://www.academia.edu/77060830/Sarkisla_Tarih_ve_Halk_Kültürü
28. Kasap, M., & Ozalp, M. (2025). Using the ICONA model to assess the current erosion risk status in Artvin’s Hopa Stream catchment and connecting it to the catchment’s general morphological features. Forest and Wood Science, 1(2), 31-46. https://izlik.org/JA95AL76WE
29. Okoua, F. A. Y., Tente, B., Bachmann, Y., & Sinsin, B. (2016). Regional erosion risk mapping for decision support: A case study from West Africa. Land Use Policy, 56, 27-37. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2016.04.036
30. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), (2025). J36B paftası jeoloji verisi [Shapefile veri seti]. https://eticaret.mta.gov.tr/
31. Reis, M., Dutal, H., Bolat, N., & Savacı, G. (2017). Soil erosion risk assessment using GIS and ICONA: A case study in Kahramanmaraş, Türkiye. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 34(1), 64-75.
32. Reis, M., Tat, S., & Abız, B. (2021). Anakayaların toprak özellikleri ve toprak erodibilitesi üzerine etkileri: Cemrengeç Deresi yağış havzası örneği. Turkish Journal of Forestry, 22(4), 353-361. https://doi.org/10.18182/tjf.981638
33. Sonmez, M. E., Celik, M. A., & Seven, M. (2013). Coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama yardımıyla Kilis Merkez İlçesinin erozyon risk alanlarının belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 1-21.
34. Sensoy, S., Demircan, M., Ulupınar, Y., & Balta, İ. (2008). Türkiye iklimi. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü. https://mgm.gov.tr/FILES/iklim/yayinlar/turkiye_iklimi.pdf
35. TEMA Vakfı. (2012, October 2). Toprağımız akıp gitmesin! https://www.tema.org.tr/basin-odasi/basin-bultenleri/topragimiz-akip-gitmesin
36. Tombus, F. E., Yuksel, M., Cosar, M., & Ozulu, I. M. (2012, October 16-19). ICONA erozyon risk belirlenme yönteminde zamansal olarak NDVI etkisinin incelenmesi [Conference presentation]. IV. Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu (UZAL-CBS 2012), Zonguldak, Türkiye.
37. Turan, I., & Uzun, A. (2021). Analitik hiyerarşik süreç ve CBS teknikleri kullanılarak Çorum Çayı Havzası’nda toprak erozyonu riskinin modellenmesi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, (6), 41-55. https://doi.org/10.46453/jader.843857
38. Turoglu, H. (2018). Kaya yüzeyi sertliği ile ayrışma ve kaya erozyonunun tahmin edilmesi: Avşa Adası granit formasyonları üzerine bir örnek çalışma. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, (1), 1-12. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/642733
39. Turkes, M. (2012). Türkiye’de gözlenen ve öngörülen iklim değişikliği, kuraklık ve çölleşme. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 4(2), 1-32. https://doi.org/10.1501/Csaum_0000000063
40. UNESCO, (2024, July 1). UNESCO raises global alarm on the rapid degradation of soils. https://www.unesco.org/en/articles/unesco-raises-global-alarm-rapid-degradation-soils
41. Uzun, O., Muderrisoglu, H., Demir, Z., Kaya, L. G., Gultekin, P., & Gunduz, S. (2015). Yeşilırmak Havzası peyzaj atlası. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü adına AKS Planlama Mühendislik Limited Şirketi.
42. Yildiz, N. E., & Kahveci, B. (2024). ICONA modeli kullanılarak toprak erozyonu riskinin tahmin edilmesi: Ankara ili örneği. Anadolu Çevre ve Hayvancılık Bilimleri Dergisi, 9(4), 822-831.
43. Yucesoy, O. C., & Edis, S. (2018). Ağaçlandırma senaryolarının erozyon riski üzerindeki etkisinin ICONA modeli ile mekânsal değerlendirilmesi: Terme (Samsun) örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 19(2), 156-167. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1752340