ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ

Sedat Bahadır

doi:10.55666/folklor.1379919

ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ

Abstract

Âşıklık geleneğinin içinde yer alan karşılaşmalar, kültürümüzün önemli bir unsurudur. Bu karşılaşmalar, halk şairlerinin kendi yeteneklerini sınanmasında ve usta âşıklığa giden yolda önemli bir aşamadır. Âşık karşılaşmaları genelde saz ile icra edilen sözlü geleneğe dayanır. Genelde saz çalmayı bilen âşıkların dahi olduğu bu karşılaşmalara nadir olarak saz kullanmayan âşıkların dâhil olduğunu görebilmekteyiz. Saz çalmayı bilmeyen veya çalmak istemeyen şairler, geçmişte çeşitli nedenlerle engellenmiş veya önceden çalamayıp bırakmış kişilerdir. Sanatlarını iyi bir şekilde icra eden âşıklar, zamanla ustalaştıktan sonra bu sanatı çıraklarına öğreterek geleneğin devam etmesini sağlamışlardır. Karşılaşmalar genellikle seyirci ve jüri önünde tören havasında geçer. Amaç, karşısındaki âşığı denemek veya kendi ustalığını halka ispat etmektir. Artvinli âşıklar, çevre illerdeki usta âşıklarla sıkça deyişmeler yaptığı için kendilerini geliştirmekle birlikte “ayak” konusuna da çeşitlikler katmışlardır. Farklı ayak ve dörtlükleri Artvin’de ilk kullanan âşıklar, Huzûrî ile çırağı Fahrî’dir. Diğer illerdeki âşıkların kullandığı bu tarz ayaklar, tarih olarak Huzûrî ve Fahrî’ye göre daha sonraları olmuştur. Bu karşılaşmalar, nadir olarak, beyitlerle yapılırken birden fazla dörtlükle yapılanlar çok fazladır. Artvin ve çevre illerinde yapılmış olan karşılaşmalar, karşısındaki âşığa farklı dörtlük ve farklı ayakla cevap vermek oldukça ustalık istemektedir.

Keywords

Ethical Statement

Çalışmada etik izne ihtiyaç duyulmamaktadır.

References

ALTINKAYNAK, E. (2021). “Türkiye ve İran Türk Topluluklarında Karşılıklı Söyleşi ve Âşık Karşılaşmaları”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergisi, S. 52, 130-148.
ARTUN, E. (1998). “Günümüzde Yeniden Yapılanan Âşıklık Geleneğinin Sosyo-Kültürel Boyutu”. 1. Emlek Yöresi ve Çevresi Halk Ozanları Sempozyumu Bildirileri, Ankara: Kuloğlu Matbaacılık, 1-5.
BAHADIR, S. (2021). Bir Coşkun Şair Artvinli Âşık Gülhanî. Artvin Valiliği Kültür Yayınları, C. I, II, Ankara: Sonçağ Yayınevi.
BAHADIR, S. (2021). Artvinli Halk Şairi Gülden. Artvin Valiliği Kültür Yayınları, C. I, II, Ankara: Sonçağ Yayınevi.
GÜNAY, U. (1984). “Âşık Edebiyatında Rüya Motifinin Tipleri ve Tahlili”. Mehmet Kaplan’a Armağan, İstanbul: Dergâh Yayınları, 155-156.
HALICI, F. (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şairleri. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
HINÇER, İ. (1968). “Âşıklık, Bade İçme, İrtical, Atışma ve Muamma”. Türk. Folklor Araştırmaları, C. 11, S. 233, 30-32.
KAYA, D. (2000). Âşık Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: Kitabevi Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Folklore in the Türkiye Field

Journal Section

Research Article

Authors

Sedat Bahadır ^*
0000-0002-1018-016X
Türkiye

Early Pub Date

December 25, 2023

Publication Date

December 27, 2023

Submission Date

October 23, 2023

Acceptance Date

December 11, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 6 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.55666/folklor.1379919

IZ

https://izlik.org/JA37UR59SM

Cite

RIS / Bibtex

APA

Bahadır, S. (2023). ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ. Folklor Akademi Dergisi, 6(3), 1046-1056. https://doi.org/10.55666/folklor.1379919

AMA

1.Bahadır S. ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ. Folklor Akademi Dergisi. 2023;6(3):1046-1056. doi:10.55666/folklor.1379919

Chicago

Bahadır, Sedat. 2023. “ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ”. Folklor Akademi Dergisi 6 (3): 1046-56. https://doi.org/10.55666/folklor.1379919.

EndNote

Bahadır S (December 1, 2023) ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ. Folklor Akademi Dergisi 6 3 1046–1056.

IEEE

[1]S. Bahadır, “ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ”, Folklor Akademi Dergisi, vol. 6, no. 3, pp. 1046–1056, Dec. 2023, doi: 10.55666/folklor.1379919.

ISNAD

Bahadır, Sedat. “ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ”. Folklor Akademi Dergisi 6/3 (December 1, 2023): 1046-1056. https://doi.org/10.55666/folklor.1379919.

JAMA

1.Bahadır S. ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ. Folklor Akademi Dergisi. 2023;6:1046–1056.

MLA

Bahadır, Sedat. “ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ”. Folklor Akademi Dergisi, vol. 6, no. 3, Dec. 2023, pp. 1046-5, doi:10.55666/folklor.1379919.

Vancouver

1.Sedat Bahadır. ARTVİN ÂŞIK KARŞILAŞMALARINDA DİZE VE AYAK ÇEŞİTLİLİKLERİ. Folklor Akademi Dergisi. 2023 Dec. 1;6(3):1046-5. doi:10.55666/folklor.1379919