Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası

Yusuf Uras; Cihan Yalçın; Muhittin Karaman

doi:10.35234/fumbd.567135

Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası

Öz

Orta Toroslar’da karbonatlı kayaçlar ile ilişkili Zn-Pb yatakları ile barit ve florit zenginleşmeleri bulunur. Florite ait Nadir Toprak Elementleri (NTE) kökensel yorumlamada kullanılır. Orta Toroslarda yer alması ve bölgeye yakın alanlarda da florit oluşumlarına rastlanılması sebebiyle Sarıveliler floritinin oluşumunun ortaya konulması önem arz eder. Bu çalışmanın amacı floritin oluşumu ve NTE jeokimyasının ortaya konularak diğer yataklar ile karşılaştırılmasıdır. Sarıveliler ilçesi batısında Aladağ Birliğine ait Erken-Orta Triyas yaşlı kireçtaşları florit içerir. Damar tipi şeklinde ve epijenetik oluşumlu cevherleşmede parajenez florit, galenit, kuvars ve kalsitten oluşur. Sarıveliler floritlerinin NTE jeokimyası, floritlerin NTE bakımından fakir olduğunu gösterir. Floritler, kireçtaşları içerisinde gelişmiş kırık ve çatlaklarda hidrotermal evrede oluşmuştur. Düşük Y oranları, cevherleşmede formasyon sularının etkin olduğunun göstergesidir. Cevher oluşumunda ortam düşük sıcaklık ve yüksek oksijen fugasitesine sahiptir. Sarıveliler floritleri (Tb/Yb)_n–(La/Yb)_n diyagramında New Mexico kristalize alanında, (La/Yb)_n–(Eu/Eu*)_nve Sr–(Eu/Eu*)_n diyagramlarında Büyükkızılcık floritlerine benzer alanda, Sc/Eu–Sr diyagramında Akdağmadeni floritleri alanında ve Sc–∑REE diyagramında ise ağır metaller alanında dağılım göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Aladağ birliği,florit,nadir toprak elementi (NTE),Sarıveliler (Karaman)

Destekleyen Kurum

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

2014/2-10YLS

Kaynakça

[1] Ketin İ. Anadolu’nun tektonik birlikleri. MTA Dergisi 1966; 66: 20-34.
[2] Okay A, Tüysüz O. Tethyan sutures of northern Turkey. In: B. Durand, J L. Olivet, E. Horvath and M. Serrane (Eds.), The Mediterranean basins, extension within the Alpine Orogen. Geol. Soc. London Spec. Publ. 1999. 156: 475-515.
[3] Kuşçu M. Göktepe (Ermenek - Konya) kuzey kesimi Pb – Zn zuhurlarındaki floritlerin Y (Yitriyum) içerikleri. Bulletin of The Geological Society of Turkey 1984; 27: 57-60.
[4] Kuşçu M. Göktepe (Ermenek-Konya) yöresinin Pb-Zn zuhurları. TJK bülteni 1985; 28: 35-46.
[5] Kuşçu M, Cengiz O. Karbonatlı kayaçlara bağlı Orta Toroslar Zn-Pb cevherleşmelerinin kükürt izotopları incelemesi. TJK Bülteni 2001; 44(3): 59-73.
[6] Hanilçi N. Formation of the carbonate-hosted Pb–Zn deposits in Central and Eastern Taurus [unpublished Ph.D. thesis]: Natural Science Institute, Istanbul University 2003; p. 166, Istanbul.
[7] Gökçe A, Bozkaya G. Karalar (Gazipaşa-Antalya) barit-galenit yataklarının jeolojisi ve sıvı kapanım özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 2003; 46: 1.
[8] Cengiz O, Kuşçu M. Geological properties of galena-bearing barite and barite deposits in the central Taurides. 41st Forum on the Geology of Industrial Minerals 2005.

[9] Gümüş L, Kumral M, Yalçın C, Kaya M, Ünlüer TA, Öztürk S, Karaman M. Aladağ birliği (Çayarası-Alanya) içerisinde karbonatlı kayaçlar ile ilişkili baritli Zn-Pb cevherleşmesinin jeolojisi ve jeokimyası. Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Kapadokya Yerbilimleri Sempozyumu Özel Sayısı 2018; 7(3): 1209-1213, doi: 10.28948/ngumuh.502461.
[10] Işık V. Torosların Jeolojisi; Türkiye Jeolojisi Ders Notu. Ankara Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 2016, Ankara.
[11] Şengör AMC, Yılmaz Y. Tethyan evolution of Turkey, a plate techtonic approach. Techtonophysics 1981; 75: 81–241.
[12] Özgül N. Torosların bazı temel jeolojik özellikleri. T.J.K. Bül. 1976; 19: 65-78.
[13] Göncüooğlu MC, Dirik K, Kozlu H. Pre- Alpine and Alpine Terranes in Turkey: Explanatory notes to the terrane map of Turkey. Annales Ge´ologique Pays Helle´nique 1997; 37: 515-536.
[14] Bozkaya Ö, Yalçın H.. Diagenetic to low-grade metamorphic evolution of clay mineral assamblages in Paleozoic to early Mesozoic rocks of Eastern Taurides, Turkey. Clay Minerals 2004; 39: 481-500.
[15] Demirtaşlı E. Pınarbaşı, Sarız ve Tufanbeyli ilçeleri arasında kalan yörenin jeolojisi: İ:Ü.F.F.Min. Ve Petr. Kürs. (Bitirme Ödevi) 1979; 30 Sayfa. Yayınlanmamış, İstanbul.
[16] MTA. Alanya O29 d1 paftası. 1:25.000 ölçekli Jeoloji Haritası.
[17] Demirtaşlı E. Toros kuşağının petrol potansiyeli. Türkiye 3. Petrol Kongresi Bildiriler Kitabı 1976; S. 55- 61, Ankara.
[18] Tanar Ü, Gökçen N. Mut-Ermenek Tersiyer istifinin stratigrafisi ve mikropaleontolojisi. Maden Tetkik ve Arama Dergisi 1990; 110; 175-180.
[19] Gedik A, Birgili Ş, Yılmaz H, Yoldaş R. Mut-Ermenek-Silifke yöresinin jeolojisi ve petrol olanakları. TJK Bülteni 1979; 22: 7-26.
[20] Tanar Ü. Mut havzası Tersiyer istifinin stratigrafik ve mikropaleontolojik (Ostrokod ve foraminifer) incelemesi. Çukurova Üniv. Fen Bilimleri Enst. (Basılmamış Doktora Tezi) 1989; Adana.
[21] Rollinson H. Using geochemical data. library of Congress Catolog 1993.
[22] Uras Y. Feke (Adana) ve Bayındır (Kaman) fluoritlerinin nadir toprak elementlerinin karşılaştırılması. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstütisi Doktora tezi 2002; 86s.
[23] Evensen NM, Hamilton PJ, O'Nions RK. Rare-Earth abundances in chondritic meteorites. Geochimica et Cosmochimica Acta 1978; 42: 1199-1212.
[24] Möller P, Morteani G. On the geoehemical fractination of rare earth elements during the formation of Ca minerals and its application to problems of the genesis of ore deposits in Augustiths, In: S.S. (Ed)., The Significance of Trace Elements in Solving Petragenetic Problems and Controversies: Theophrastus Pub. 1983; 747-791, Athens.
[25] Constantopoulos J. Fluid inclusion and rare earth element geochemistry of florite from South-Central Idaho, Economic Geology 1988; 83: 626-636.
[26] Palmer DAS, Willams-Jones A.E. Genesis of the carbonatite hosted florite deposit at Amba Dongar, India, Evidence from fluid inclusions, stable isotopes and whole rock-mineral geochemistry. Econ. Geol 1996; 91: 934–950.
[27] Williams-Jones AE, Palmer DAS. Fluid evolution of the Amba Dongar carbonatite complex, India. Chem. Geol. 2002; 185: 283-301.
[28] Möller P, Parekh PP, Schneider HJ. The application of Tb/Ca, Tb/la abundance ratios to problems of fluorspar genesis. Min. Deposits 1976; 11: 111-116.
[29] Brookins D. Aqueous geochemistry of rare earth elements, in geochemistry and mineralogy of the rare earth elements, Reviews in Mineralogy 1989; 21: 201-225.
[30] Schneider HJ, Möller P, Parekh PP. Rare earth elements distribution in fluorites and carbonate sediments of the East-Alpine Mid Triassic sequences in the Nordliche Kalkalpen. Mineralium Deposita 1975;10: 330-344.
[31] Şaşmaz A, Yavuz F, Sağıroğlu A, Akgül B. Geochemical patterns of the Akdağmadeni (Yozgat, Central Turkey) fluorite deposits and implications. J. Asian Earth Sci 2005; 24: 469-479.
[32] Hill GT, Campell AR, Kyle PR. Geochemistry of southwestern New Mexico fluorite occurrences: Implications for precious metals exploration in fluorite bearing systems. J. Geochem. Expl 2000; 68: 1–20.
[33] Uras Y, Caliskan V. Geochemical patterns of the Buyukkizilcik (Kahramanmaras) fluorite deposits. Geochemistry International 2014; 52(12): 1087–1100.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yusuf Uras ^*
0000-0001-5561-3275
Türkiye

Cihan Yalçın
0000-0002-0510-2992

Muhittin Karaman
0000-0002-8971-010X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2019

Gönderilme Tarihi

17 Mayıs 2019

Kabul Tarihi

2 Temmuz 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 31 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.35234/fumbd.567135

IZ

https://izlik.org/JA55FP66JC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uras, Y., Yalçın, C., & Karaman, M. (2019). Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 31(2), 519-528. https://doi.org/10.35234/fumbd.567135

AMA

1.Uras Y, Yalçın C, Karaman M. Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2019;31(2):519-528. doi:10.35234/fumbd.567135

Chicago

Uras, Yusuf, Cihan Yalçın, ve Muhittin Karaman. 2019. “Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 31 (2): 519-28. https://doi.org/10.35234/fumbd.567135.

EndNote

Uras Y, Yalçın C, Karaman M (01 Eylül 2019) Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 31 2 519–528.

IEEE

[1]Y. Uras, C. Yalçın, ve M. Karaman, “Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası”, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 31, sy 2, ss. 519–528, Eyl. 2019, doi: 10.35234/fumbd.567135.

ISNAD

Uras, Yusuf - Yalçın, Cihan - Karaman, Muhittin. “Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 31/2 (01 Eylül 2019): 519-528. https://doi.org/10.35234/fumbd.567135.

JAMA

1.Uras Y, Yalçın C, Karaman M. Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2019;31:519–528.

MLA

Uras, Yusuf, vd. “Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 31, sy 2, Eylül 2019, ss. 519-28, doi:10.35234/fumbd.567135.

Vancouver

1.Yusuf Uras, Cihan Yalçın, Muhittin Karaman. Orta Toroslarda Karbonatlı Kayaçlar İle İlişkili Sarıveliler (Karaman) Floritlerinin Nadir Toprak Element Jeokimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Eylül 2019;31(2):519-28. doi:10.35234/fumbd.567135