Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı
Abstract
Bu çalışmanın temel amacı, Demokrat Parti’nin kapatılmasının ardından, onun mirasını devralan, liberal ekonomi ve serbest piyasa ilkelerini savunan ve diğer sağ partileri marjinalleştirerek ülkenin ana merkez sağ partisi durumuna gelen Adalet Partisi’nin (AP) zaman içinde değişen Avrupa Ekonomik Topluluğu’na yönelik yaklaşımını ortaya koymaktır. Bu kapsamda, Türk siyasal hayatının temel aktörlerinden biri olan ve yaklaşık olarak 20 yıl süren siyasi ömrü boyunca Türkiye’nin Avrupa Ekonomik Topluluğu’na üye olmasını savunan partinin AET’ye yönelik politikaları iki farklı dönemde incelenmektedir. Partinin kuruluşundan 1971 Askeri müdahaleye kadar olan dönem birinci dönemi oluştururken, ikinci dönem 1971’den 1980 yılındaki Adalet Partisi’nin kapatılmasına da neden olan askeri müdahaleye kadar olan dönemi kapsamaktadır.
Birinci dönemde, Adalet Partisi, AET ile ilişkilere programlarında, seçim bildirgelerinde ve söylemlerinde geniş yer vermiş, AET ile ilişkilerin geliştirilmesi için büyük çaba harcamıştır. 1965 yılında iktidara gelmesiyle birlikte AET ile ilişkileri geliştirmek ve hazırlık döneminden geçiş dönemine geçişi düzenleyen Katma Protokol’ü hayata geçirmek için ciddi çabalar harcamıştır. İkinci dönemde ise Adalet Partisi, ülkede artan ekonomik, siyasal istikrarsızlığın da etkisiyle dışa açık ve rekabete dayalı bir ekonomi ilkesini savunmak yerine ithal ikameci ve sanayiyi korumaya öncelik veren bir anlayış benimsemeye başlamıştır. AP, bu dönemde tek başına iktidar olamamış, AET ile ilişkilere karşı çıkan partilerle koalisyon hükümetleri kurmak zorunda kalmış ve AET ile ilişkileri ihmal etmiştir.
Keywords
References
- Adalet Partisi Program, (Prensip Maddeleri), Orijinal Matbaa, Ankara, 1961, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/bitstream/handle/11543/626/198104723.pdf?sequence=1&isAllowed=y ,(01.04.2023)
- Adalet Partisi Tüzük (Ana Nizamname), 1961, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/bitstream/handle/11543/2502/198104686.pdf?sequence=1&isAllowed=y , (25.03.2023)
- Adalet Partisi Seçim Beyannamesi, 1961, TBMM Kütüphanesi, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/handle/11543/638 , (26.03.2023)
- Adalet Partisi Tüzük ve Program (1964) (Prensip Maddeleri), TBMM Kütüphanesi, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/bitstream/handle/11543/598/197600306.pdf?sequence=1&isAllowed=y , (25.03.2023)
- Adalet Partisi Programı, 1969, Orijinal Matbaa, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/handle/11543/754 , (26.03.2023)
- Adalet Partisi Seçim Beyannamesi, 1969, Adalet Partisi Genel Merkez Yayınları No: 38, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/handle/11543/615 , (29.03.2023)
- Adalet Partisi Seçim Beyannamesi 1973, TBMM Kütüphanesi, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/handle/11543/649 , (25.03.2023).
- AKÇAY, Ekrem Yaşar, “1970’lerde Siyasi Partilerin Gözüyle Türkiye’nin AET’ye Bakışı: AP, CHP, MHP, MSP, DP2 ve TKP Örnekleri”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:4 Sayı: 7, 2012 Güz (s.25-45).
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
European Union, Politics in International Relations
Journal Section
Research Article
Publication Date
December 15, 2024
Submission Date
May 1, 2023
Acceptance Date
September 19, 2024
Published in Issue
Year 2024 Volume: 18 Number: 35
APA
Efe, H., & Kemahlı Garipoğlu, F. (2024). Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı. Gazi Akademik Bakış, 18(35), 15-38. https://doi.org/10.19060/gav.1598488
AMA
1.Efe H, Kemahlı Garipoğlu F. Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı. Gazi Akademik Bakış. 2024;18(35):15-38. doi:10.19060/gav.1598488
Chicago
Efe, Haydar, and Funda Kemahlı Garipoğlu. 2024. “Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı”. Gazi Akademik Bakış 18 (35): 15-38. https://doi.org/10.19060/gav.1598488.
EndNote
Efe H, Kemahlı Garipoğlu F (December 1, 2024) Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı. Gazi Akademik Bakış 18 35 15–38.
IEEE
[1]H. Efe and F. Kemahlı Garipoğlu, “Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı”, Gazi Akademik Bakış, vol. 18, no. 35, pp. 15–38, Dec. 2024, doi: 10.19060/gav.1598488.
ISNAD
Efe, Haydar - Kemahlı Garipoğlu, Funda. “Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı”. Gazi Akademik Bakış 18/35 (December 1, 2024): 15-38. https://doi.org/10.19060/gav.1598488.
JAMA
1.Efe H, Kemahlı Garipoğlu F. Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı. Gazi Akademik Bakış. 2024;18:15–38.
MLA
Efe, Haydar, and Funda Kemahlı Garipoğlu. “Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı”. Gazi Akademik Bakış, vol. 18, no. 35, Dec. 2024, pp. 15-38, doi:10.19060/gav.1598488.
Vancouver
1.Haydar Efe, Funda Kemahlı Garipoğlu. Adalet Partisi’nin AET’ye Yönelik Yaklaşımı. Gazi Akademik Bakış. 2024 Dec. 1;18(35):15-38. doi:10.19060/gav.1598488
Cited By
VI. DEMİREL HÜKÜMETİ DÖNEMİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI VE ETKİLERİ
Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.70819/kares.1652802