Araştırma Makalesi

Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi

Cilt: 38 Sayı: 1 21 Haziran 2022
PDF İndir
EN TR

Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi

Öz

Bu makalede, optimizasyon literatüründe çok çalışılmış olan Araç Rotalama Probleminin bir genişletmesi olarak iki amaçlı Yeşil Araç Rotalama Problemi tasarlanmıştır. Yeşil Araç Rotalama Problemi, karbon salınımını azaltmak amacıyla Alternatif Yakıtlı Araçlar kullanan firmaların rotalama ile ilgili kararlarını en iyilemeyi amaçlar. Alternatif Yakıt İstasyonu sayısının yetersiz olması sebebiyle Alternatif Yakıtlı Araçların sürüş mesafeleri diğer araçlara göre daha kısıtlıdır. Bu sebeple, alternatif yakıtlı araçlarin rotalama kararları daha hassas ve zordur. Geliştirilmiş olan bu problem, karbon salınımını en aza indirgemek ve hizmet seviyesini en üst düzeye çıkarmak olmak üzere birbiriyle çelişen iki amaca sahiptir. Karbon salınımı toplam rota mesafesi ile orantılı olarak ele alınırken, kargo teslimlerinde müşterilerin zaman penceresi ihlalini bir hizmet seviyesi göstergesi olarak ele alınmıştır. Problem, Karışık Tamsayılı Doğrusal Programlama olarak modellenmiş ve çözümü için çok amaçlı en iyileme yöntemi olan epsilon-kısıtı (ε-kısıtı) yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem bir çok amaçlı en iyileme problebleminde tüm Pareto-optimal çözümleri bulduğundan, ele alınan model karar vericiye farklı karbon emisyonu ve hizmet düzeyindeki tüm en iyi sonuçları sunmaktadır. Hazırlamış olduğumuz model, gerçekçi olarak oluşturduğumuz varsayımsal 6 vaka çalışmasında test edilmiştir. Vaka çalışmalarının üçü İzmir şehir içi dağıtımı için oluşturulurken, üçü de Ege Bölgesi dağıtımı için oluşturulmuştur. Sonuçlara göre karbon salınımını en aza indirgemek ve hizmet seviyesini en üst düzeye çıkarmak çelişmekte olan iki amaçtır. Hizmet seviyesi arttıkça kullanılan araç sayısı ve karbon salınımı da artmaktadır. Karbon salınımı artıp, zaman penceresi ihlali azaldıkça daha çok araç alternatif yakıt istasyonu kullanılmaktadır. Bu, zaman penceresi ihlalini azaltarak müşteri memnuniyetini arttırmanın, sadece karbon salınımı amacından değil, toplam mesafe ve maliyet gibi amaçlardan da feragat etmek gerektiğini göstermektedir. Problem, 20 düğüme kadar etkili bir şekilde çözülmüştür, ancak 20 düğümden sonra belirlenen zaman kısıtı içinde olurlu çözüm bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Beamon, B. M., Supply chain design and analysis: Models and methods, International Journal of Production Economics, 55 (3), 281-294, 1998.
  2. Erdoğan, S. ve Miller-Hooks, E., A green vehicle routing problem, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 48 (1), 100-114, 2012.
  3. Bérubé, J. F., Gendreau, M. ve Potvin, J. Y., An exact ε-constraint method for bi-objective combinatorial optimization problems: Application to the traveling salesman problem with profits, European Journal of Operational Research, 194 (1), 39-50, 2009.
  4. Savelsbergh, M. W., The Vehicle Routing Problem with Time Windows: Minimizing Route Duration, ORSA Journal on Computing, 4 (2), 146-154, 1992.
  5. Dumas, Y., Desrosiers, J. ve Soumis, F., The pickup and delivery problem with time windows, European Journal of Operational Research, 54 (1), 7-22, 1991.
  6. Mingyong, L. ve Erbao, C., An improved differential evolution algorithm for vehicle routing problem with simultaneous pickups and deliveries and time windows, Engineering Applications of Artificial Intelligence, 23 (2), 188-195, 2010.
  7. Huang, Y., Shi, C., Zhao, L. ve Van Woensel, T., A study on carbon reduction in the vehicle routing problem with simultaneous pickups and deliveries, IEEE International Conference on Service Operations and Logistics, and Informatics, 302-307, July, 2012.
  8. Ho, S. C. ve Haugland, D., A tabu search heuristic for the vehicle routing problem with time windows and split deliveries, Computers & Operations Research, 31 (12), 1947-1964, 2004.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

15 Ekim 2019

Kabul Tarihi

24 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 38 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kabadurmuş, Ö., & Erdoğan, M. S. (2022). Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 38(1), 103-112. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.633583
AMA
1.Kabadurmuş Ö, Erdoğan MS. Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi. GUMMFD. 2022;38(1):103-112. doi:10.17341/gazimmfd.633583
Chicago
Kabadurmuş, Özgür, ve Mehmet Serdar Erdoğan. 2022. “Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 38 (1): 103-12. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.633583.
EndNote
Kabadurmuş Ö, Erdoğan MS (01 Haziran 2022) Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 38 1 103–112.
IEEE
[1]Ö. Kabadurmuş ve M. S. Erdoğan, “Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi”, GUMMFD, c. 38, sy 1, ss. 103–112, Haz. 2022, doi: 10.17341/gazimmfd.633583.
ISNAD
Kabadurmuş, Özgür - Erdoğan, Mehmet Serdar. “Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 38/1 (01 Haziran 2022): 103-112. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.633583.
JAMA
1.Kabadurmuş Ö, Erdoğan MS. Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi. GUMMFD. 2022;38:103–112.
MLA
Kabadurmuş, Özgür, ve Mehmet Serdar Erdoğan. “Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 38, sy 1, Haziran 2022, ss. 103-12, doi:10.17341/gazimmfd.633583.
Vancouver
1.Özgür Kabadurmuş, Mehmet Serdar Erdoğan. Karbon salınımını azaltan ve hizmet kalitesini arttıran iki amaçlı yeşil araç rotalama problemi. GUMMFD. 01 Haziran 2022;38(1):103-12. doi:10.17341/gazimmfd.633583

Cited By