EN
TR
CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ
Abstract
Amaç: Bu araştırmada ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler arasında madde kullanım davranışı bulunan bireylere yönelik uygulanan Sigara, Alkol, Madde Bağımlılığı Tedavi Programının (SAMBA) aşerme (craving) ve dürtüsellik üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Yarı deneysel desende tasarlanan çalışma, İzmir ilinde yer alan iki farklı ceza infaz kurumunda, deney grubu (n=44) ve kontrol grubu (n=44) olmak üzere 88 hükümlü ile gerçekleştirilmiştir. Grup çalışmaları 8 oturumda gerçekleşmiştir. Katılımcılara müdahale öncesi ve sonrası Kişisel Bilgi Formu, Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ), Penn Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ) ve Barratt Dürtüsellik Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada, deney ve kontrol grubu ölçek puanları tekrarlı ölçümler ANOVA ile karşılaştırılmıştır.
Bulgular: BAPİ Ölçeğinden alınan puanlara göre, katılımcıların motivasyon düzeylerinin müdahale öncesinden sonrasına istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediği (p>0.05) ancak artış sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Gruplar arasında aşerme (craving) durumları açısından ise istatistiksel düzeyde anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05) ancak grupların ortalama puanları açısından düşüş olduğu saptanmıştır. Dürtüsellik toplam puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0.05) ancak SAMBA alan grubun dürtüsellik puan ortalamalarının azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç: Çalışmanın bulguları, SAMBA Tedavi Programının madde kullanım davranışı olan bireylerin dürtüsellik ve motivasyon kaynaklarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu bağlamda ceza infaz kurumlarının zorunlu tedavi merkezi işlevini desteklemeye yönelik sürece dahil edilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Keywords
Thanks
Desteklerinden ve katkılarından dolayı Uzman Psikolog Pınar ALTINTAŞER DOĞAN, Uzman Psikolog Bahar AYRAL ve Psikolog Sultan SARAYDAR BİCEN'e sonsuz teşekkürlerimi sunarım.
References
- 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, (2004). Resmî Gazete. 25685. 29 Aralık 2004. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5275&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- Acar B., Çakır G., Karaköse Ş., Yaman ÖM. (2022). Alkol ve Madde Bağımlısı Bireylerin Tedavi Süreçlerinde ve Motivasyonlarında Sosyal Destek Sistemlerinin Etkisi. Bağımlılık Dergisi.23(4):452-463. DOI: 10.51982/bagimli.1061425
- Aslan, A., Arıcak, O. T., & Karadaşlı, B. (2019). Madde kullanan hükümlü bireylerin algıladıkları sosyal destek ile depresyon arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 20(1), 1-11.
- Bowen, S., Chawla, N., Collins, S. E., Witkiewitz, K., Hsu, S., Grow, J., ... & Marlatt, G. A. (2014). Mindfulness-based relapse prevention for substance use disorders: A pilot efficacy trial. Substance Abuse, 30(4), 295–305. https://doi.org/10.1080/08897070903250084
- Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü. (2023a, Ocak). Bilgi bankası. T.C. Adalet Bakanlığı, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü. https://cte.adalet.gov.tr/
- Cyders, M. A., & Coskunpinar, A. (2011). Measurement of constructs using self-report and behavioral lab tasks: Is there overlap in nomothetic span and construct representation for impulsivity? Clinical Psychology Review, 31(6), 965–982. doi: 10.1016/j.cpr.2011.06.001
- Çınar, A. (2015). Denetimli serbestlik sistemindeki rehabilitasyon hizmetlerinin hükümlülerin yeniden sosyalizasyonu sürecine etkileri: Aydın örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- DiClemente, C. C., Schlundt, D., & Gemmell, L. (2004). Readiness and stages of change in addiction treatment. American Journal on Addictions, 13(2), 103–119. doi: 10.1080/10550490490435777
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Forensic Psychology
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
December 4, 2025
Submission Date
February 17, 2025
Acceptance Date
December 2, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 14 Number: 2
APA
Şeker, F. D. (2025). CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 14(2), 110-131. https://doi.org/10.28956/gbd.1641572
AMA
1.Şeker FD. CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Güvenlik Bilimleri Dergisi. 2025;14(2):110-131. doi:10.28956/gbd.1641572
Chicago
Şeker, Fatma Dilek. 2025. “CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ”. Güvenlik Bilimleri Dergisi 14 (2): 110-31. https://doi.org/10.28956/gbd.1641572.
EndNote
Şeker FD (December 1, 2025) CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Güvenlik Bilimleri Dergisi 14 2 110–131.
IEEE
[1]F. D. Şeker, “CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ”, Güvenlik Bilimleri Dergisi, vol. 14, no. 2, pp. 110–131, Dec. 2025, doi: 10.28956/gbd.1641572.
ISNAD
Şeker, Fatma Dilek. “CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ”. Güvenlik Bilimleri Dergisi 14/2 (December 1, 2025): 110-131. https://doi.org/10.28956/gbd.1641572.
JAMA
1.Şeker FD. CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Güvenlik Bilimleri Dergisi. 2025;14:110–131.
MLA
Şeker, Fatma Dilek. “CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ”. Güvenlik Bilimleri Dergisi, vol. 14, no. 2, Dec. 2025, pp. 110-31, doi:10.28956/gbd.1641572.
Vancouver
1.Fatma Dilek Şeker. CEZA İNFAZ KURUMLARINDA UYGULANAN SİGARA, ALKOL, MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİ PROGRAMININ (SAMBA) AŞERME (CRAVING) VE DÜRTÜSELLİK ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Güvenlik Bilimleri Dergisi. 2025 Dec. 1;14(2):110-31. doi:10.28956/gbd.1641572