Beş Yaş Çocuklarının Cinsiyet Kalıp Yargı Düzeyleri ve Evdeki Cinsiyet Rollerine İlişkin Görüşleri
Abstract
İnsanların en
görülebilir ve en temel sınıflama ayrımı olarak nitelendirilebilen cinsiyet
kavramı kişinin sosyal hayatının etkisiyle biyolojik cinsiyet ayrımından
toplumsal cinsiyet ayrımına doğru farklılaşarak şekillenmektedir. Toplumsal
cinsiyetlere ait roller erken çocukluk döneminde öğrenilerek, çocuklardaki
cinsiyet kalıp yargıların temeli atılmaya başlanmaktadır. Bu roller, çocukların
ilk toplumsallaşma ortamı olan ailede içselleştirilmekte ve zaman içerisinde
kazanılmaktadırlar. Bu araştırmada beş yaş çocuklarının cinsiyet kalıp yargı
düzeylerinin belirlenmesi ve çocukların evdeki cinsiyet rollerine ilişkin
görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem
kullanılmıştır. Çocukların kendi evlerinde gözlemlediği toplumsal cinsiyet
rollerine yönelik yaşantılarının, annenin iş hayatında aktif olarak yer alıp
almamasına göre değişebileceği göz önüne alınarak araştırma grubu
belirlenmiştir. Bu nedenle, amaçlı örneklem yöntemlerinden benzeşik örnekleme
yöntemi kullanılarak, annesi çalışmakta olan 8 erkek ve 8 kız; annesi
çalışmayan 8 erkek ve 8 kız çocuğu olmak üzere toplam 32 beş yaş çocuğu
araştırmaya dâhil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, araştırmacılar
tarafından hazırlanan “Ebeveyn Toplumsal Cinsiyet Gösterge Resimleri”, “Yarı
Yapılandırılmış Görüşme Soruları”, ”Ebeveyn Demografik Bilgi Formu” ve Şirvanlı
Özen (1992) tarafından uyarlaması yapılan “Cinsiyet Kalıp Yargı Ölçeği”
kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler tümevarımsal betimsel analiz
ve çapraz tablo analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda çocuklardan
27’sinin cinsiyet kalıp yargısının olduğu ve bu kalıp yargıların bazı boyutlarda
evdeki toplumsal cinsiyet rolleriyle ilişkili olduğu bulunmuştur.
Keywords
References
- Bağçeli Kahraman, P. ve Başal, H. A. (2011). Anne eğitim düzeyine göre çocukların cinsiyet kalıpyargıları ile oyun ve oyuncak tercihleri. Educational Science, 6(1), 1335-1357.
- Baran, G. (1995). Ankara’da bulunan çocuk yuvalarında kalan 7-11 yaş grubu çocuklarda cinsiyet rolleri ve cinsiyet özellikleri kalıpyargılarının gelişimi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Başal, H. A. (2004). Anababa yoksunluğunun çocukların cinsiyet özelliklerine ilişkin kalıpyargılarının ve cinsiyet kimliklerinin gelişimleri üzerine etkisi. XII. Eğitim Kongresi Bildiriler (Cilt II), Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 827-852.
- Bayramoğlu, L. (2015). Okul öncesi dönem çocuklarının cinsiyet rollerine ilişkin algılarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Doğu Akdeniz Üniversitesi İlköğretim Bölümü, Gazimağusa, Kuzey Kıbrıs.
- Berk, L. E. (2015). Tarih, Teori ve Araştırma Stratejisi. (N. Işıkoğlu Erdoğan, Çev.). N. Işıkoğlu Erdoğan (ed.), Bebekler ve çocuklar doğum öncesinden orta çocukluğa (ss. 2-49). Ankara: Nobel. (Orijinal çalışmanın yayın tarihi 2012).
- Best, D. L., Williams, J. E., Cloud, J. M., Davis, S. W. , Robertson, L. S., Edwards, J. R., Giles, H. and Fowles, J. (1977). Development of sex-trait stereptypes among young children in United States, England and Ireland. Child Development, 48, 1375-1384.
- Birey, T., Beyidoğlu Önen, M. (2013). Toplumsal Cinsiyet ve Öğretmenlik: Öğretmenlerin Bakış Açısı. Lefkoşa: POST.
- Büyüköztürk, Ş. , Kılıç Çakmak, E. , Akgün, Ö. E. , Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Örnekleme yöntemleri. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (15. Baskı). Ankara:Pegem Akademi.
- Creswell, J. W., Plano Clark V.L. (2011). Karma yöntem araştırmalarının doğası. (Y. Dede, S. B. Demir Çev.). Y. Dede, S. B. Demir (ed.) Karma yöntem araştırmaları: tasarımı ve yürütülmesi (ss.1-22). Ankara: Anı. (Orijinal çalışmanın yayın tarihi 2011).
- Dilek, Y. (1997). Parents role in preschool childrens gender role socialization. Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.