Millî Eğitim Bakanlığı 9. Sınıf Tarih Ders Kitabında Eski Çağ Tarihi Ünitesindeki Etkinliklerde Bulunan Alan Becerilerinin Karşılaştırmalı Analizi: 2023 Müfredatı ve Maarif Modeli (2024)

Bu çalışma, Millî Eğitim Bakanlığının 2023 ve 2024 yıllarında yayımladığı 9. sınıf tarih ders kitaplarındaki Eski Çağ ünitelerinde yer alan etkinlikleri, öğretim programlarında tanımlanan alan becerileri açısından karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseninde ve doküman incelemesine dayalı olarak yürütülen araştırmada, Eski Çağ ünitelerindeki etkinlikler hem nicel hem de nitel (bakımdan analiz edilmiştir. Bulgular, 2023 tarihli ders kitabında etkinliklerin büyük ölçüde “tarihsel analiz ve yorum” ile “tarihsel kavrama” becerilerine odaklandığını; bilgi ve kavrama düzeyindeki görevlerin baskın olduğunu göstermektedir. 2024 tarihli ders kitabında ise etkinlik sayısının belirgin biçimde arttığı, etkinliklerin “kanıta dayalı sorgulama ve araştırma”, “tarihsel empati”, “değişim ve sürekliliği algılama”, “mekânsal düşünme” ve “tarihsel sorun analizi ve karar verme” gibi becerileri daha sistematik biçimde desteklediği saptanmıştır. Bu çerçevede 2024 programının, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin bütünleşik beceri yaklaşımı doğrultusunda, Eski Çağ öğretimini daha öğrenci merkezli, disiplinler arası ve beceri odaklı bir yapıya dönüştürdüğü; ders kitaplarındaki etkinlik tasarımlarının da tarih okuryazarlığı, kanıt temelli düşünme ve eleştirel sorgulamayı önceleyen bir anlayışla yeniden kurgulandığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, gelecekteki tarih ders kitaplarında Eski Çağ ünitelerine yönelik etkinliklerin, tarihsel empatiyi, sosyal katılımı ve yerel tarih bilincini güçlendiren dijital, görsel ve uygulamalı etkinliklerle daha da zenginleştirilmesini önermektedir.

This study aims to compare the activities included in the Ancient History units in the 9th grade history textbooks published by the Ministry of National Education in 2023 and 2024 in terms of the field skills defined in the curriculum. In the research, which was conducted within a qualitative research design and based on document analysis, the activities in the Ancient History units were analyzed both quantitatively and qualitatively. The findings show that in the 2023 textbook the activities largely focus on the skills of “historical analysis and interpretation” and “historical understanding”; tasks at the level of knowledge and comprehension are predominant. In the 2024 textbook, on the other hand, it has been determined that the number of activities has increased significantly and that the activities support skills such as “evidence-based inquiry and research”, “historical empathy”, “perceiving change and continuity”, “spatial thinking” and “historical problem analysis and decision making” in a more systematic way. In this framework, it has been concluded that the 2024 curriculum, in line with the integrated skills approach of the Century of Türkiye Education Model, has transformed the teaching of the Ancient History into a more student-centered, interdisciplinary and skill-oriented structure; and that the activity designs in the textbooks have been restructured with an understanding that prioritizes historical literacy, evidence-based thinking and critical inquiry. The study suggests that, in future history textbooks, the activities for the Ancient History units should be further enriched with digital, visual and practical activities that strengthen historical empathy, social participation and local history awareness.