Lise Tarih Ders Kitaplarında Tarihi Şahsiyetler
Abstract
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim tarih ders kitaplarında tarihi şahsiyetlerin yerini değerlendirmektir. Ders kitaplarında sunulan tarihi şahsiyetleri incelemek için doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim-öğretim döneminde okutulan tarih (9-11. sınıflar) ve T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük (12. sınıf) ders kitapları oluşturmaktadır. İçerik analizi yöntemiyle tarihi şahsiyetlerin ünitelere ve tanındıkları alanlara göre dağılımları incelenmiştir. Beş ve üzeri frekansa sahip tarihi şahsiyetler, tanındıkları alanlara göre devlet adamları (liderler), bilim ve kültür insanları ve dini şahsiyetler olmak üzere üç kategoriye ayrılmıştır. Araştırma sonucunda, tarih ders kitaplarında tarihi şahsiyet olarak 9. sınıf ders kitabında en çok Hz. Muhammed’e, 10. sınıf ders kitabında Fatih Sultan Mehmet’e, 11. sınıf ders kitabında II. Abdülhamid’e ve 12. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitabında Mustafa Kemal Atatürk’e yer verildiği tespit edilmiştir. Ayrıca tüm ders kitaplarında en fazla tarihi şahsiyetin devlet adamları (liderler) kategorisinde bulunduğu görülmüştür. Bunların yanında yabancı ve kadın tarihi şahsiyetlere oldukça az vurgu yapılmıştır.
Keywords
References
- Akbaba, B. (2019). İnkılap tarihi öğretiminde biyografiler. M. Safran (Ed.), Tarih nasıl öğretilir (3. Baskı), içinde (ss. 355-359). İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
- Ayaz, K. M. (2020). Sosyal bilgiler dersinde tarihi şahsiyetlerin rolüne ilişkin öğretmen görüşleri, Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi, Elazığ.
- Bektaş, A. E. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarında kullanılan biyografilerin incelenmesi, Yüksek lisans tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
- Bektaş, K. (2020). Sosyal bilgiler öğretiminde tarihî şahsiyetlerin ele alınışına ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri, Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
- Çalışkan, H. ve Öntaş, T. (Ed.) (2020). Değerlerimizle değerliyiz: Biyografilerle değerler eğitimi etkinlik kitabı (2. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
- Çevik, A., Koç, G. ve Şerbetçi, K. (2020). 12. sınıf Türkiye cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük ders kitabı. Ankara: Özgün Matbaacılık.
- Demircioğlu, İ. H. (2006). Lise öğrencilerinin tarih dersinin amaçlarına yönelik görüşleri, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(2), 153-162. Demircioğlu, İ. H. (2009). Tarih öğretmenlerinin tarihsel düşünme becerilerine yönelik görüşleri, Milli Eğitim Dergisi, 39(184), 228-239.
- Deniz, Ç. (2011). İlköğretim II. kademe sosyal bilgiler ders kitaplarında tarihi şahsiyetlere yaklaşım tarzı, Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
- Dönmez, C. ve Yazıcı, K. (2013). Türkiye cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük ders kitaplarında tarihi karakterlerin kullanımını etkileyen faktörler, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 14(3), 243 - 265.
- Faiz, M. ve Karasu-Avcı, E. (2019). Tarihi kahramanların değerler eğitiminde rol model olarak kullanılmasına ilişkin ortaokul öğrencilerinin algıları, YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 694-724. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.138.