Research Article

Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla

Volume: 20 Number: 2 December 27, 2025
EN TR

Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla

Abstract

Homo Modernus’un (modern insan) günümüzde tüketim toplumunun bir nesnesi haline geldiğini görmekteyiz. Zira etrafı zengin bir bolluk materyalleri ile kuşatılan bireyler için tüketme eylemi sıradan bir fiil olma durumunu aşmış, bir popüler kültür ve yaşam tarzına dönüşmüştür. Bu minvalde tüketim toplumuna karşı direnen bazı hareketler öne sürülmüştür. Çoğu zaman çevremizde çöp karıştıran genç ve yaşlı, kadın ve erkek, yerli ve yabancı olmak üzere pek çok insan görmekteyiz. Dünyanın çoğu ülkesinde spontan bir şekilde çöpten materyal toplayan insanlara rastlamak alışılagelmiş bir manzaradır. Bahsedilen bu eylem önceleri ihtiyaç amaçlı gerçekleştirilirken bugün bir grup, yeni yaşam tarzı olarak çöp karıştırma ve toplama eylemini paraları olmadığı için değil para kullanmamak için gerçekleştirmektedir. Bahsettiğimiz bu yeni yaşam tarzı gün geçtikçe artan ve arkası gelmeyen tüketim çılgınlığına bir tepki olarak doğan “freeganizm” akımıdır. Cepten değil çöpten tüketimi tercih eden ve hiçbir koşulda yeni bir ürün satın almayan bu akım, Marx’ın manifestosunu duyan kapitalist zincirleri kırmaya gelen bir gruptur. Araştırmamızda yeni yaşam tarzları ekseninde tüketim bağımlılığına karşı bir hareket olan freeganizm teorik açıdan ele alınmıştır. Çalışmada yöntem olarak literatür tarama modeli kullanılmış ve konuyla ilgili makale, haber ve web sitelerinden yararlanılmıştır. Freeganizm ile ilgili araştırmaların sayısı sınırlı olduğu için çalışmanın bu alanda yapılacak incelemelere katkı sağlayacağını umuyoruz.

Keywords

Anahtar Kelimeler– Yaşam tarzı, Tüketim Kültürü, Çöp Antropolojisi, Freeganizm.

References

  1. Akay, A. (2005), Sanatın Dışkı-Atıklarla Başkaldırısı, Cogito, Sayı. 43, s. 181-187.
  2. Badr, A., Hossaina, Iqbal J, Lantz MS. (2005), Diogenes Syndrome: When self-neglect is nearly life threatening, Clin Geriatr,13:10-13.
  3. Barakova, D. (2012), Freeganismus - více než životní styl. Brno: Masarykova univerzita v Brně, Fakulta pedagogická, Katedra pedagogiky, Vedoucí diplomové práce Mgr. Dušan Klapko, Ph.D.
  4. Başaran, M. (1997), Tuhaf Bir Cazibe Olarak Çöp, Defter, 1997, S: 31, s. 49-64.
  5. Baudrillard, J. (1988), Metinler ve Söyleşiler, (Çev: Oğuz Adanır), İzmir: Deü Yayını.
  6. Baudrillard, J. (1997), Tüketim Toplumu. (1. Baskı), (Çev. Hazal Deliceçaylı & Ferda Keskin), İstanbul: Ayrıntı.
  7. Bauman, Z. (2011), Wasted Lİves: Modernity and It’s Outcast. Cambridge: Polity.
  8. Bayhan, V. (2011), Tüketim Toplumunda Bireyin Ontolojik Mottosu: Tüketiyorum Öyleyse Varım, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Konferansları Dergisi, (43), (221-248).
  9. Brenner, C. (1977), Psikanalizin Temelleri, (Çev: Işık Savaşır, Yusuf Savaşır), Ankara: Yankımat.
  10. Bogucki, P., (2013). İnsan Toplumunun Kökenleri, İstanbul: Kalkedon Yayınları.
APA
Demirdağ, M. F. (2025). Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 20(2), 471-486. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1620986
AMA
1.Demirdağ MF. Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla. JSSR. 2025;20(2):471-486. doi:10.48145/gopsbad.1620986
Chicago
Demirdağ, M. Fatih. 2025. “Freeganlar: ‘Kullan At’ Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 (2): 471-86. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1620986.
EndNote
Demirdağ MF (December 1, 2025) Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 2 471–486.
IEEE
[1]M. F. Demirdağ, “Freeganlar: ‘Kullan At’ Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla”, JSSR, vol. 20, no. 2, pp. 471–486, Dec. 2025, doi: 10.48145/gopsbad.1620986.
ISNAD
Demirdağ, M. Fatih. “Freeganlar: ‘Kullan At’ Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20/2 (December 1, 2025): 471-486. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1620986.
JAMA
1.Demirdağ MF. Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla. JSSR. 2025;20:471–486.
MLA
Demirdağ, M. Fatih. “Freeganlar: ‘Kullan At’ Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 20, no. 2, Dec. 2025, pp. 471-86, doi:10.48145/gopsbad.1620986.
Vancouver
1.M. Fatih Demirdağ. Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla. JSSR. 2025 Dec. 1;20(2):471-86. doi:10.48145/gopsbad.1620986