Freegans: Collect the Used Against the ‘Disposable’ Society

Yıl 2025, Cilt: 20 Sayı: 2, 471 - 486, 27.12.2025

M. Fatih Demirdağ

https://doi.org/10.48145/gopsbad.1620986

Öz

We see that Homo Modernus (modern man) has become an object of consumer society today. Because for individuals surrounded by a wealth of materials, the act of consumption has surpassed the status of being an ordinary act and has become a popular culture and lifestyle. In this context, some movements that resist consumer society have been put forward. We often see many people, young and old, women and men, local or foreign, rummaging through garbage around us. It is a global sight to come across people spontaneously collecting materials from garbage in many countries of the world. While this action mentioned before was carried out for needs, today a group is performing the act of rummaging through and collecting garbage as a new lifestyle not because they have no money but to avoid using money. This new lifestyle we are talking about is the “freeganism” movement that emerged as a reaction to the ever-increasing and never-ending consumption frenzy. This movement, which prefers consumption from garbage rather than from pocket and does not buy any new products under any circumstances, is a group that has come to break the capitalist chains after hearing Marx’s manifesto. In our research, freeganism, a movement against consumption addiction in the axis of new lifestyles, was discussed from a theoretical perspective. The study used the literature review model and document analysis as methods. Since the number of studies on freeganism is limited, we hope that the study will contribute to the studies to be conducted in this field.

Anahtar Kelimeler

Lifestyle , Consumer Culture , Anthropologyof Garbage , Freeganism.

Freeganlar: “Kullan At” Toplumuna Karşı Kullanılanı Topla

Öz

Homo Modernus’un (modern insan) günümüzde tüketim toplumunun bir nesnesi haline geldiğini görmekteyiz. Zira etrafı zengin bir bolluk materyalleri ile kuşatılan bireyler için tüketme eylemi sıradan bir fiil olma durumunu aşmış, bir popüler kültür ve yaşam tarzına dönüşmüştür. Bu minvalde tüketim toplumuna karşı direnen bazı hareketler öne sürülmüştür. Çoğu zaman çevremizde çöp karıştıran genç ve yaşlı, kadın ve erkek, yerli ve yabancı olmak üzere pek çok insan görmekteyiz. Dünyanın çoğu ülkesinde spontan bir şekilde çöpten materyal toplayan insanlara rastlamak alışılagelmiş bir manzaradır. Bahsedilen bu eylem önceleri ihtiyaç amaçlı gerçekleştirilirken bugün bir grup, yeni yaşam tarzı olarak çöp karıştırma ve toplama eylemini paraları olmadığı için değil para kullanmamak için gerçekleştirmektedir. Bahsettiğimiz bu yeni yaşam tarzı gün geçtikçe artan ve arkası gelmeyen tüketim çılgınlığına bir tepki olarak doğan “freeganizm” akımıdır. Cepten değil çöpten tüketimi tercih eden ve hiçbir koşulda yeni bir ürün satın almayan bu akım, Marx’ın manifestosunu duyan kapitalist zincirleri kırmaya gelen bir gruptur. Araştırmamızda yeni yaşam tarzları ekseninde tüketim bağımlılığına karşı bir hareket olan freeganizm teorik açıdan ele alınmıştır. Çalışmada yöntem olarak literatür tarama modeli kullanılmış ve konuyla ilgili makale, haber ve web sitelerinden yararlanılmıştır. Freeganizm ile ilgili araştırmaların sayısı sınırlı olduğu için çalışmanın bu alanda yapılacak incelemelere katkı sağlayacağını umuyoruz.

Anahtar Kelimeler

Anahtar Kelimeler– Yaşam tarzı , Tüketim Kültürü , Çöp Antropolojisi , Freeganizm.

Kaynakça

• Akay, A. (2005), Sanatın Dışkı-Atıklarla Başkaldırısı, Cogito, Sayı. 43, s. 181-187.
• Badr, A., Hossaina, Iqbal J, Lantz MS. (2005), Diogenes Syndrome: When self-neglect is nearly life threatening, Clin Geriatr,13:10-13.
• Barakova, D. (2012), Freeganismus - více než životní styl. Brno: Masarykova univerzita v Brně, Fakulta pedagogická, Katedra pedagogiky, Vedoucí diplomové práce Mgr. Dušan Klapko, Ph.D.
• Başaran, M. (1997), Tuhaf Bir Cazibe Olarak Çöp, Defter, 1997, S: 31, s. 49-64.
• Baudrillard, J. (1988), Metinler ve Söyleşiler, (Çev: Oğuz Adanır), İzmir: Deü Yayını.
• Baudrillard, J. (1997), Tüketim Toplumu. (1. Baskı), (Çev. Hazal Deliceçaylı & Ferda Keskin), İstanbul: Ayrıntı.
• Bauman, Z. (2011), Wasted Lİves: Modernity and It’s Outcast. Cambridge: Polity.
• Bayhan, V. (2011), Tüketim Toplumunda Bireyin Ontolojik Mottosu: Tüketiyorum Öyleyse Varım, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Konferansları Dergisi, (43), (221-248).
• Brenner, C. (1977), Psikanalizin Temelleri, (Çev: Işık Savaşır, Yusuf Savaşır), Ankara: Yankımat.
• Bogucki, P., (2013). İnsan Toplumunun Kökenleri, İstanbul: Kalkedon Yayınları.
• Chuang, V. (2014), Let them eat waste! A case study of a dumpster diving kollegium in Copenhagen, Denmark: Master’s thesis.
• Cockerham, W. C., Abel, T., Lüschen, G. (1993), Max Weber, Formal Rationality, and Health Lifestyles, The Sociological Quarterly, 34(3), 413-428.
• Çekiç, S. (2016). Davranışsal İktisat Bağlamında Cinsiyet Farkının Tüketici Tercihlerine Etkisi: Bartın Örneği. Bartın Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Douglas, M., & Isherwood, B. (1999). Tüketimin Antropolojisi. (Çev. E. A. Aytekin), Dost Kitapevi.
• Eliade, M. (1991). Kutsal ve Dindışı (Çev. Mehmet Ali Kılıçbay), Gece Kitapları.
• Haselwanter, O. (2014), Innovation Through Dumpster Diving? Design Management Journal, 9(1), 98-112. https://doi.org/10.1111/dmj.12012.
• Hoffman, J. (1993), The art and science of dumpster diving. Port Townsend, Washington, DC: Loompanics Unlimited.
• İslamoğlu, A. H. (2003), Tüketici Davranışları. İstanbul: Beta Yayıncılık.
• Kerckhove, G. V., (2012), Toxic Capitalism, Bloomington: AuthorHouse Publish.
• Kristeva, J. (2014). Korkunun Güçleri; İğrençlik Üzerine Deneme (Çev. Nilgün Tutal), 2. Baskı, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Kotler, P. (2000), Marketing Management, (3rd Eds) Prentice-Hall, New Jersey.
• Köse, H. (2008), Lefebvre ve Modern Gündelik Hayatın Toplumsal Eleştirisi, Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, Sayı:27, (1-19).
• Larssom, K. (2017), Challenging food norms: Understanding the dumpster diving culture in Gothenburg, Sweden. https://gupea.ub.gu.se/handle/2077/52814.
• Lazer, W. (1973), Life Style Concepts of Marketing. in Book: Managerial Marketing.Policies, strajegies, and Decisions. Eugene J. Kelley and William Lazer. Richard D. Irwin.
• Li, S.-C. S. (2013). Lifestyle orientations and the adoption of Internet-related technologies in Taiwan, Telecommun (37), 639-650.
• Mauch, C. (2016), Introduction. C. Mauch içinde, Out of Sight, Out of Mind: The Politics and Culture of Waste, RCC Perspectives.
• Miller, G. (2012). Tüketimin Evrimi: Cinsiyet, Statü ve Tüketim. (Çev. G. Vardar), İstanbul: Alfa Basım.
• More, V. C. (2011), Dumpster Dinners: An Ethnographic Study Of Freeganism, Journal For Undergraduate Ethnography, 1(1), 43-55.
• Nguyen, P., Chen, S., Mukherjeej., S. (2014), Reverse Stigma in The Freegan Community, Journal Of Business Research, 67(9), 1877-1884.
• Odabaşı, Y. (2017), Tüketim kültürü: Yetinen Toplumdan Tüketen Topluma, (Der: Y. Odabaşı). İstanbul: Aura Yayınları.
• Özdemir, B. (2001). Otel işletmelerinde mutfak yönetimi ve he rşey dahil (allinclusive) uygulamasının mutfak yönetimine etkileri üzerine sektörel bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Antalya: Akdeniz Üniversitesi.
• Pentina, I., Amos, C., (2011), The Freegan Phenomenon: Anti‐Consumption Or Consumer Resistance?, European Journal Of Marketing, 45(11/12). 1768-1778.
• Petilon, F. (2022). Bazılarının çöpü diğerlerinin hazinesidir, Şalom dergi, https://dergi.salom.com.tr/haber-974- bazilarinin_copu_digerlerinin_hazinesidir.html.
• Somay, B. (2005), Çöp Nereye Gider? Cogito, 43, 162- 169.
• Şenel, A. (1982). İlkel Topluluktan Uygar Topluma Geçiş Aşamasında Ekonomik Toplumsal Düşünsel Yapıların Etkileşimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
• Taş, C. (2017). Tüketim Rasyonalitesi Açısından Kent-Köy Karşılaştırılması: Bartın İli Örneği. Bartın Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Taş, S. (2020), Tüketim Karşıtı Yaşam Tarzları: Freeganizm, Gönüllü Sadelik Ve Minimalizm, Toplum Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, (6), 38-64.
• Tibbets, J. (2013), Freegans risk the hazards of dumpster diving, Canadian Medical Association Journal, Canadian Medical Association, 185(7), pp. 281-282.
• The Ageing and Aged Care Branch (2012), Victorian Government, Department of Health. Discussion paper hoarding and squalor, Melbourne, Victoria.
• Vaughn, R. (2018), The Politics of Clean: Representing Food Salvage and Dumpster Diners, American Studies, 57(1-2), 29-56.
• Weber, M. (1922). Wirtschaft und Gesellschaft, Grundriss der verstehenden Soziologie, Tübingen.
• Wilkie, (1994). Consumer Behavior, 3rd Edition, John Wiley and Sons Inc., New York.