Research Article

Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması

Volume: 9 Number: 2 October 12, 2026
EN TR

Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması

Abstract

Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin tasarım eğitiminde yaratıcı ve eleştirel düşünmeyi nasıl etkilediğini araştırmayı amaçlar. Bu amaçla öğrencilerin metinden görsele üretim süreçlerini incelerken, iç mekân öğeleri üzerine kavramsal düşünce ve görsel temsiller geliştireceği bir atölye kurgulanmıştır. Atölye, Başkent Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü’nde farklı sınıf düzeylerinden 18 öğrencinin katılımıyla yürütülmüştür. Georges Perec’in Mekân Feşmekân (1974) eserindeki iç mekân öğelerine ilişkin pasajlar, mekân algısını derinleştirmek amacıyla tartışma ve kavramsallaştırma sürecinin başlangıç noktası olarak belirlenmiştir. Atölye iki grup üzerinden yapılandırılmış; ilk grup, önce geleneksel yöntemleri ardından Stable Diffusion yapay zekâ uygulamasını, ikinci grup ise yöntem sıralamasını tersine çevirerek üretim gerçekleştirmiştir. Öğrenciler üretimleri arasından potansiyel taşıdığını düşündüğü görseller seçmiş; elde edilen çıktılar “metnin etkisi”, “görselleştirme tekniği” ve “düşünme biçimindeki değişim” başlıkları altında anket sonuçları ve süreç gözlemleri de dahil edilerek değerlendirilmiştir. Atölye sonucunda yöntem sıralamasının değişiminin (GY-YZ’den YZ-GY’ye) üretilen temsilleri algılama ve yorumlama yaklaşımlarının değişmesine sebep olduğu gözlenmiştir. Yapay zekânın yaratıcı süreçteki rolünün doğru tanımlanması gerektiği görülmüştür. Öğrencilerin yapay zekâ araçlarını sonuç ürün odaklı değil; düşünerek, sorgulayarak ve yaratıcı biçimde kullanmalarını teşvik edecek yöntemler geliştirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşımla yapay zekâ araçlarının geleneksel yöntemlerle birlikte hibrit bir öğrenme modeli içinde kullanılması, pedagojik çeşitliliği ve yaratıcı potansiyelin artmasına olanak sunacaktır.

Keywords

Ethical Statement

Araştırma etik standartlara uygun olarak yapılmıştır. Etik kurul onay bilgileri eklenmiştir.

Thanks

Bu çalışmaya özveriyle katılan tüm öğrencilerimize ve atölyenin ev sahipliğini yapan Respublika Kafe’ye teşekkür ederiz.

References

  1. Apaydın, B. (2015). Eğitimci gözüyle tasarımda yaratıcılık söylemi. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 3 (5), 12-21. doi:10.7456/10503100/002
  2. Arisha, N. (2023). Transforming interior design education through generative artificial intelligence (AI) trend. Arts and Architecture Journal, 4 (2), 184-202.
  3. Arnheim, R. (2001). Görsel düşünme. İstanbul: Metis Yayıncılık.
  4. Aslan, S., ve Aydın, C. H. (2023). Eğitimde üretken yapay zekâ uygulamaları: Fırsatlar, sınırlılıklar ve etik sorunlar. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42 (2), 1155–1176. https://doi.org/10.7822/omuefd.1293657
  5. Aydınlı, S. (2014). Paralaks oda: ‘Öğrenmeyi öğrenme’ ortamı olarak stüdyo. S. Aydınlı & B. Kürtüncü (Der.), Paralaks Oda (ss. 10-31) içinde. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi.
  6. Başçı, S. (2025). Ekphrasis ve yapay zekâ: Mimarlıkta sözelden görsele geçiş. PLANARCH – Design and Planning Research, 9 (2), 378–387.
  7. Bielefeld, B. ve El Khouli, S., (2017). Adım adım tasarım fikirleri. Çev: V. Atmaca., 5. Baskı. İstanbul: Yem Yayın.
  8. Guilford, J. P. (1967). The nature of human intelligence. New York: Mac Graw-Hill.Book Co.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Interior Architecture

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 12, 2026

Submission Date

December 5, 2025

Acceptance Date

March 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 2

APA
Duygun, E., Kanlı, D., & Nane, P. (2026). Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması. GRID - Architecture Planning and Design Journal, 9(2), 817-851. https://doi.org/10.37246/grid.1836717
AMA
1.Duygun E, Kanlı D, Nane P. Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması. GRID. 2026;9(2):817-851. doi:10.37246/grid.1836717
Chicago
Duygun, Esra, Deniz Kanlı, and Pelin Nane. 2026. “Görsel Düşünmede Metin Ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması”. GRID - Architecture Planning and Design Journal 9 (2): 817-51. https://doi.org/10.37246/grid.1836717.
EndNote
Duygun E, Kanlı D, Nane P (October 1, 2026) Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması. GRID - Architecture Planning and Design Journal 9 2 817–851.
IEEE
[1]E. Duygun, D. Kanlı, and P. Nane, “Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması”, GRID, vol. 9, no. 2, pp. 817–851, Oct. 2026, doi: 10.37246/grid.1836717.
ISNAD
Duygun, Esra - Kanlı, Deniz - Nane, Pelin. “Görsel Düşünmede Metin Ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması”. GRID - Architecture Planning and Design Journal 9/2 (October 1, 2026): 817-851. https://doi.org/10.37246/grid.1836717.
JAMA
1.Duygun E, Kanlı D, Nane P. Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması. GRID. 2026;9:817–851.
MLA
Duygun, Esra, et al. “Görsel Düşünmede Metin Ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması”. GRID - Architecture Planning and Design Journal, vol. 9, no. 2, Oct. 2026, pp. 817-51, doi:10.37246/grid.1836717.
Vancouver
1.Esra Duygun, Deniz Kanlı, Pelin Nane. Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması. GRID. 2026 Oct. 1;9(2):817-51. doi:10.37246/grid.1836717