Araştırma Makalesi

FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL

Cilt: 11 Sayı: 1 30 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL

Abstract

Background: Preventive oral care is crucial for reducing the risk of oral diseases and promoting overall health. However, in Turkey, preventive care services have not yet reached the desired level and studies on the impact of health beliefs, trust, and dental anxiety on preventive dental attendance intentions and behaviors remains limited. Aim: This study examined the factors influencing individuals' behaviors in seeking preventive care, using a model that integrated the Theory of Planned Behavior (TPB), Health Belief Model (HBM), anxiety, and trust. Method: The study employed a cross-sectional design, and data were collected through a survey from 523 participants in Ankara. Data were analyzed using partial least squares structural equation modeling, including reliability and validity assessment, bootstrapping for hypothesis testing, mediation analysis, and predictive assessment. Results: The findings showed that HBM constructs (except barriers), TPB constructs (except perceived behavioral control [PBC]), and anxiety predicted intention, while PBC, trust, and anxiety predicted behavior. Trust is negatively associated with anxiety and HBM barriers, while being positively associated with all other HBM and TPB constructs, including dental attendance, but shows no significant association with intention. Accordingly, anxiety and all TPB and HBM constructs (except PBC and barriers) fully mediated the relationship between trust and intention, whereas anxiety and PBC partially mediated the relationship between trust and behavior. Conclusion: This research provides valuable insights for oral healthcare providers to design targeted prevention and education initiatives, addressing various challenges like dental anxiety and trust that may hinder seeking preventive care.

Keywords

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

E-59394181-604.01-96735

Etik Beyan

Bu çalışma için etik onay, Atılım Üniversitesi Etik Kurulu’ndan alınmıştır (Onay No: E-59394181-604.01-96735; Tarih: 3 Ekim 2024). Çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmaya dâhil edilmeden önce tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Teşekkür

yok

Kaynakça

  1. 1. World Health Organization. Global oral health status report: towards universal health coverage for oral health by 2030. Regional summary of the African Region. Geneva: WHO; 2023. Available from: https://apps.who.int/iris/handle/10665/364538 (cited 2025 Jul 1).
  2. 2. Berezovsky B, Bencko V. Oral health in a context of public health: Prevention-related issue. Cent Eur J Public Health. 2021; 29 (4): 317-21. doi:10.21101/cejph.a6940
  3. 3. Warreth A. Dental caries and its management. Int J Dent. 2023; 2023:9365845.doi:10.1155/2023/9365845
  4. 4. Kapila YL. Oral health’s inextricable connection to systemic health: Special populations bring to bear multimodal relationships and factors connecting periodontal disease to systemic diseases and conditions. Periodontol 2000. 2021; 87 (1): 11-6. doi:10.1111/prd.12398
  5. 5. Petersen PE. Oral cancer prevention and control–the approach of the World Health Organization. Oral Oncol. 2009; 45(4-5): 454-60. doi:10.1016/j.oraloncology.2008.05.023
  6. 6. Ekici O, Tengilimoglu D, Isik O. Evaluating the current situation of oral and dental healthcare services in Turkey and recommending solutions. Health Policy Technol. 2017;6(3):368-78. doi:10.1016/j.hlpt.2017.07.006
  7. 7. Orhan AI, Alkan A, Orhan K, Tezel A, Karaoglanoglu S, Oztas D. Dental caries and associated factors among Turkish children and adults: Findings from the 3rd National Oral Health Survey. Community Dent Oral Epidemiol. 2024; 52(4): 499-508. doi:10.1111/cdoe.12943
  8. 8. World Life Expectancy. Oral cancer death rate by country. World Health Rankings. 2024. Available from: https://www.worldlifeexpectancy.com/cause-of-death/oral-cancer/by-country/ (cited 2025 Jan 10).

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Sağlık Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

3 Şubat 2026

Kabul Tarihi

24 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Alqaifi, F., Küçükergin, K. G., Tengilimoğlu, D., Arslan Aras, İ., & Tosun, N. (2026). FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 30-49. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1879883
AMA
1.Alqaifi F, Küçükergin KG, Tengilimoğlu D, Arslan Aras İ, Tosun N. FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL. Gazi Sağlık Bil. 2026;11(1):30-49. doi:10.52881/gsbdergi.1879883
Chicago
Alqaifi, Faten, Kemal Gürkan Küçükergin, Dilaver Tengilimoğlu, İlknur Arslan Aras, ve Nurperihan Tosun. 2026. “FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 11 (1): 30-49. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1879883.
EndNote
Alqaifi F, Küçükergin KG, Tengilimoğlu D, Arslan Aras İ, Tosun N (01 Mart 2026) FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 11 1 30–49.
IEEE
[1]F. Alqaifi, K. G. Küçükergin, D. Tengilimoğlu, İ. Arslan Aras, ve N. Tosun, “FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL”, Gazi Sağlık Bil, c. 11, sy 1, ss. 30–49, Mar. 2026, doi: 10.52881/gsbdergi.1879883.
ISNAD
Alqaifi, Faten - Küçükergin, Kemal Gürkan - Tengilimoğlu, Dilaver - Arslan Aras, İlknur - Tosun, Nurperihan. “FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 11/1 (01 Mart 2026): 30-49. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1879883.
JAMA
1.Alqaifi F, Küçükergin KG, Tengilimoğlu D, Arslan Aras İ, Tosun N. FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL. Gazi Sağlık Bil. 2026;11:30–49.
MLA
Alqaifi, Faten, vd. “FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 1, Mart 2026, ss. 30-49, doi:10.52881/gsbdergi.1879883.
Vancouver
1.Faten Alqaifi, Kemal Gürkan Küçükergin, Dilaver Tengilimoğlu, İlknur Arslan Aras, Nurperihan Tosun. FACTORS INFLUENCING PREVENTIVE ORAL CARE BEHAVIORS: APPLYING THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR AND HEALTH BELIEF MODEL. Gazi Sağlık Bil. 01 Mart 2026;11(1):30-49. doi:10.52881/gsbdergi.1879883