Okul Temelli Travma Müdahaleleri Üzerine Sistematik Tematik Bir Haritalama (2010–2025): Psikolojik Danışmanların Rolü ve Müdahale Düzeyleri
Abstract
Bu sistematik tematik inceleme, 2010–2025 yılları arasında okul ortamında yürütülen travma müdahalelerine odaklanan akademik yayınları analiz etmektedir. Amaç, okul psikolojik danışmanlarının travma sonrası süreçlerde üstlendikleri rolleri, kullandıkları müdahale düzeylerini ve hedefledikleri travma türlerini görünür kılmaktır. Çalışma, PRISMA 2020 yönergelerine uygun biçimde yapılandırılmış ve 113 hakemli yayının tematik analizi yapılmıştır. Bulgular, okul temelli müdahalelerin çoğunlukla bireysel düzeyde yürütüldüğünü, sistem düzeyli ve grup temelli uygulamalara daha az yer verildiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, birçok çalışmada müdahale amacı ve düzeyinin açık biçimde tanımlanmadığı görülmektedir. Sonuçlar, müdahalelerin yapısal bütünlüğünün artırılması ve “travma bilgili okul” yaklaşımının okul rehberlik sistemlerine entegrasyonu gerekliliğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular doğrultusunda politika geliştiricilere, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Keywords
Psikolojik danışma, Travma müdahalesi, Okul temelli uygulamalar, Tematik analiz, Sistematik derleme
Supporting Institution
Bu çalışma herhangi bir kurum, kuruluş veya fon tarafından desteklenmemiştir.
Ethical Statement
Bu çalışma kapsamında etik kurul izni gerektirecek bir insan deneyi veya doğrudan katılımcı yer almamaktadır. Çalışma, ikincil veriler üzerinden yürütülen sistematik bir derleme niteliğindedir.
Çalışmada kullanılan tüm veriler açık erişimli akademik yayınlardan elde edilmiş ve araştırma süreci boyunca etik ilkelere (dürüstlük, nesnellik, saydamlık, atıf kuralları vb.) tam olarak uyulmuştur.
Thanks
Yazar, sistematik incelemenin her aşamasında rehberliği ve akademik katkılarıyla çalışmayı geliştiren Prof. Dr. Tülin Şener’e teşekkür eder. Ayrıca, kodlama sürecinde yardımcı olan uzman değerlendiricilere katkılarından dolayı minnettarlığını sunar.
References
- Adelman, H. S., ve Taylor, L. (2006). The school leader’s guide to student learning supports: New directions for addressing barriers to learning. Corwin Press.
- Alisic, E., Zalta, A. K., van Wesel, F., Larsen, S. E., Hafstad, G. S., Hassanpour, K., ve Smid, G. E. (2014). Rates of post-traumatic stress disorder in trauma-exposed children and adolescents: Meta-analysis. British Journal of Psychiatry, 204(5), 335–340. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.113.131227
- Arslan, G. (2022). Okul psikolojik danışmanlarının travma sonrası müdahale rollerine ilişkin görüşleri [School counselors’ views on post-trauma intervention roles]. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 12(65), 73–92.
- Aydın, M., ve Kaya, İ. (2023). Travma bilgili okul yaklaşımı: Türkiye bağlamında bir değerlendirme [Trauma-informed school approach: An evaluation in the Turkish context]. Eğitim ve Psikoloji Dergisi, 15(2), 145–162.
- Berger, R., ve Gelkopf, M. (2011). An intervention for reducing secondary traumatization and improving professional self-efficacy in well baby clinic nurses following war and terror: A randomized controlled trial. International Journal of Nursing Studies, 48(5), 601–610. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2010.09.007
- Blitz, L. V., Anderson, E. M., ve Saastamoinen, M. (2016). Assessing perceptions of culture and trauma in an elementary school: Informing a model for culturally responsive trauma-informed schools. The Urban Review, 48(4), 520–542. https://doi.org/10.1007/s11256-016-0366-9
- Brock, S. E., Nickerson, A. B., Reeves, M. A., Jimerson, S. R., Lieberman, R. A., ve Feinberg, T. A. (2009). School crisis prevention and intervention: The PREPaRE model. National Association of School Psychologists.
- Brock, S. E., ve Jimerson, S. R. (2012). Best practices in school crisis prevention and intervention. In A. Thomas ve J. Grimes (Eds.), Best practices in school psychology (pp. 1471–1482). National Association of School Psychologists.
- Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
- Bronfenbrenner, U. (1994). Ecological models of human development. In T. Husen ve T. N. Postlethwaite (Eds.), International encyclopedia of education (2nd ed., Vol. 3, pp. 1643–1647). Pergamon.