Research Article

İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi

Volume: 11 Number: 1 June 30, 2025
TR EN

İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi

Abstract

İnsan doğası ile iktidarın birbiri ile ilişkisi siyaset felsefesinin temel tartışma konularından biridir. Bununla birlikte, bazı kuramcılar tarafından iktidarın kaçınılmaz oluşunun ihmal edilmesi, zaman zaman ortaya çıkan bir durum arz eder. Yine, iktidarı devlet formuna indirgemenin sığ özelliği, devleti oldukça genelleyici sıfatlarla niteleme bağlamına da yansımıştır. Bu minvalde, devlete dair Marksizm ve anarşizmin sekter öncülleri gerek paradoksal gerekse de geçersiz argümanlar üretmelerine yol açmıştır. İki siyasal ideoloji de devleti toplumsal sınıfların bir aracı olarak görme konusunda hemfikir iken; kendi ideallerinde devletin konumunu belirleme noktasında açık bir çatışmaya girer. Marksizm’de devletin “geçici bir araç” olarak görülmesi büyük bir yanılgı olarak tarihteki yerini almış iken; anarşizmde devletin ilgasına yönelik keskin çıkış, iktidarın kaçınılmaz özelliğinin bir sonucu olarak onu ciddi paradoksal zemine düşürmüştür. Bu makalede, Marksizm adına Karl Marx’ın, anarşizm adına ise Mihail Bakunin’in “olan” ile kendi “olması gerekenlerine” yönelik argümanları devlet kuramı odağında eleştirel bir değerlendirmeye alınmıştır. Makalenin sonunda, iki kuramcının da devlete “nihai bir son” vermeye yönelik argümanlarına rağmen iktidarın kaçınılmazlığını ihmal ettiklerine ve bu bağlamda onu aslında farklı formlarda yeniden ürettiklerine yer verilmiştir.

Keywords

References

  1. Althusser, L. (2002). Marx İçin. (Çev. I. Ergüden) İstanbul: İthaki Yayınları.
  2. Bakunin, M. (1998). Devlet ve Anarşi. (Çev. M. Uyurkulak) Ankara: Öteki Yayınevi.
  3. Bakunin, M. (2014). Basel Kongresi Konuşmaları. R. M. Cutler içinde, Bakunin Kitabı: Seçme Yazılar 1869-1871 (Çev. D. Evci) (ss. 213-216). Ankara: Dipnot Yayınları.
  4. Bakunin, M. (2014). Enternasyonal'in İsviçreli Üyelerine Üç Konferans. R. M. Cutler içinde, Bakunin Kitabı: Seçme Yazılar 1869-1871 (Çev. D. Evci) (ss. 51-98). Ankara: Dipnot Yayınları.
  5. Bakunin, M. (2014). Enternasyonal'in İsviçreli Yoldaşlarına Açık Mektuplar. R. M. Cutler içinde, Bakunin Kitabı: Seçme Yazılar 1869-1871 (Çev. D. Evci) (ss. 275-292). Ankara: Dipnot Yayınları.
  6. Bakunin, M. (2014). Fizyolojik Ya Da Doğal Vatanseverlik. R. M. Cutler içinde, Bakunin Kitabı: Seçme Yazılar 1869-1871 (Çev. D. Evci) (ss. 293-311). Ankara: Dipnot Yayınları.
  7. Bakunin, M. (2019). Tanrı ve Devlet. (Çev. S. Ergün) İstanbul: Öteki Yayınevi.
  8. Bakunin, M. (2023). Devrimci El Kitabı. S. Dolgoff içinde, Bakunin: Hayatı - Mücadelesi - Düşünceleri (Çev. C. Atila) (ss. 80-100). İstanbul: Kaos Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Policy and Administration (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

July 18, 2024

Acceptance Date

June 6, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 11 Number: 1

APA
Çiğdem, İ. (2025). İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 11(1), 146-164. https://doi.org/10.46849/guiibd.1518223
AMA
1.Çiğdem İ. İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi. JEAS. 2025;11(1):146-164. doi:10.46849/guiibd.1518223
Chicago
Çiğdem, İbrahim. 2025. “İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist Ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi”. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi 11 (1): 146-64. https://doi.org/10.46849/guiibd.1518223.
EndNote
Çiğdem İ (June 1, 2025) İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 11 1 146–164.
IEEE
[1]İ. Çiğdem, “İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi”, JEAS, vol. 11, no. 1, pp. 146–164, June 2025, doi: 10.46849/guiibd.1518223.
ISNAD
Çiğdem, İbrahim. “İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist Ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi”. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 11/1 (June 1, 2025): 146-164. https://doi.org/10.46849/guiibd.1518223.
JAMA
1.Çiğdem İ. İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi. JEAS. 2025;11:146–164.
MLA
Çiğdem, İbrahim. “İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist Ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi”. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 11, no. 1, June 2025, pp. 146-64, doi:10.46849/guiibd.1518223.
Vancouver
1.İbrahim Çiğdem. İktidarın Kaçınılmazlığını İhmal Etmek: Marksist ve Anarşist Devlet Kuramının Bir Eleştirisi. JEAS. 2025 Jun. 1;11(1):146-64. doi:10.46849/guiibd.1518223
  • Giresun University Journal of Economics and Administrative Sciences