Research Article

Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi

Volume: 13 Number: 2 June 30, 2025
EN TR

Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi

Abstract

Sigara kullanımı, dünya genelinde çok sayıda sağlık sorununa yol açarak her yıl milyonlarca insanın ölümüne neden olmaktadır. Pasif içicilik de dahil olmak üzere, sigaranın bireysel ve toplumsal etkilerini azaltmak amacıyla geliştirilen “dumansız hava sahası” uygulamalarının halk sağlığını korumada önemli bir rolü vardır. Bu çalışmada, YOLOv5 modeli kullanılarak sigara içme davranışının gerçek zamanlı tespiti hedeflenmiştir. Farklı ışık, açı ve arka plan koşullarında çekilen 3.912 görüntüden oluşan bir veri seti oluşturulmuş ve çeşitli veri artırma teknikleriyle bu sayı 10.176’ya çıkarılmıştır. Veriler Roboflow platformunda etiketlenmiş ve Ultralytics HUB kullanılarak Google Colab Pro ortamında model eğitimi gerçekleşleştirilmiştir. YOLOv5s modeli, eğitim sürecinde %90.6 doğruluk oranı (Precision), %73.4 duyarlılık (Recall) ve 0.825 mAP@0.5 değerlerine ulaşmıştır. Tespit edilen sigara içme davranışı sesli bir uyarı sistemiyle kullanıcıya iletilmiştir. Bu sistem, güven eşiği aşıldığında önceden hazırlanmış bir ses dosyasını Pygame kütüphanesi aracılığı ile çalmaktadır. Böylece bireylerin yasaklı alanlarda yasağa uyum sağlamaları desteklenmiş ve pasif içicilik riski en aza indirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden “Sağlıklı ve Kaliteli Yaşam” hedefine katkıda bulunarak, kamu yararına hizmet eden yenilikçi bir teknoloji sunmaktadır. İnsan sağlığı ve çevresel hava kalitesine yönelik değerli sonuçlar ortaya koyarak literatüre anlamlı bir katkı sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. [1] Albayrak Z, Konak Ö. (2022). “Tütün kullanımının çevresel zararları, pasif etkilenim ve üçüncü el sigara dumanı.” Acar T, editör. Tütün Bağımlılığı ve Tedavisi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.78-82.
  2. [2] WHO global report on trends in prevalence of tobacco use 2000-2025, fourth edition. WHO. [Son Erişim Tarihi: 20 Aralık 2024 https://www.who.int/publications/i/item/9789240039322]
  3. [3] Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. (2023). "Hakkımızı Koruyalım." Havanı Koru, [Son Erişim Tarihi: 23 Aralık 2024 https://havanikoru.saglik.gov.tr/hakkimizi-koruyalim.html?utm_source]
  4. [4] Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2019). “Dumansız hava sahası denetim sistemi nedir?” [Son Erişim tarihi: 23 Aralık 2024 https://tektiklabilgielinde.saglik.gov.tr/tutun-kullanimi/dumansiz-hava-sahasi-denetim-sistemi-nedir.html?utm_source]
  5. [5] La Vigne, N. G., Lowry, S. S., Markman, J. A., & Dwyer, A. M. (2011). “Evaluating the use of public surveillance cameras for crime control and prevention.” Urban Institute. [Son Erişim tarihi: 23 Aralık 2024 https://www.urban.org/sites/default/files/publication/27556/412403-evaluating-the-use-of-public-surveillance-cameras-for-crime-control-and-prevention.pdf]
  6. [6] Tian, C., Xu, Z., Wang, L., and Liu, Y. (2023). “Arc fault detection using artificial intelligence: Challenges and benefits.” Math. Biosci. Eng. vol. 20, pp 12404–12432. DOI:10.3934/mbe.2023552
  7. [7] Wang Z, Lei L, Shi P. (2023). “Smoking behavior detection algorithm based on YOLOv8-MNC.” Front Comput Neurosci, vol. 17, pp 1-14. DOI:10.3389/fncom.2023.1243779
  8. [8] Khan, A., Elhassan, M. A. M., Khan, S., & Deng, H. (2025). “Deep learning-based smoker classification and detection: An overview and evaluation.” Expert Systems with Applications, 267:126208. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.126208.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Information Systems For Sustainable Development and The Public Good

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 23, 2025

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

January 15, 2025

Acceptance Date

March 17, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 13 Number: 2

APA
Torun, N. K., Tatli, O., & Önalan, M. (2025). Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, 13(2), 746-762. https://doi.org/10.29109/gujsc.1620772
AMA
1.Torun NK, Tatli O, Önalan M. Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi. GUJS Part C. 2025;13(2):746-762. doi:10.29109/gujsc.1620772
Chicago
Torun, Nur Kuban, Oğuzhan Tatli, and Merve Önalan. 2025. “Kamu Sağlığı Ve Çevresel Sürdürülebilirlik Için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti Ve Sesli Uyarı Sistemi”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji 13 (2): 746-62. https://doi.org/10.29109/gujsc.1620772.
EndNote
Torun NK, Tatli O, Önalan M (June 1, 2025) Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13 2 746–762.
IEEE
[1]N. K. Torun, O. Tatli, and M. Önalan, “Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi”, GUJS Part C, vol. 13, no. 2, pp. 746–762, June 2025, doi: 10.29109/gujsc.1620772.
ISNAD
Torun, Nur Kuban - Tatli, Oğuzhan - Önalan, Merve. “Kamu Sağlığı Ve Çevresel Sürdürülebilirlik Için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti Ve Sesli Uyarı Sistemi”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13/2 (June 1, 2025): 746-762. https://doi.org/10.29109/gujsc.1620772.
JAMA
1.Torun NK, Tatli O, Önalan M. Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi. GUJS Part C. 2025;13:746–762.
MLA
Torun, Nur Kuban, et al. “Kamu Sağlığı Ve Çevresel Sürdürülebilirlik Için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti Ve Sesli Uyarı Sistemi”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, vol. 13, no. 2, June 2025, pp. 746-62, doi:10.29109/gujsc.1620772.
Vancouver
1.Nur Kuban Torun, Oğuzhan Tatli, Merve Önalan. Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi. GUJS Part C. 2025 Jun. 1;13(2):746-62. doi:10.29109/gujsc.1620772

                                TRINDEX     16167        16166    21432    logo.png

      

    e-ISSN:2147-9526