Araştırma Makalesi

Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi

Cilt: 13 Sayı: 2 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi

Öz

Sigara kullanımı, dünya genelinde çok sayıda sağlık sorununa yol açarak her yıl milyonlarca insanın ölümüne neden olmaktadır. Pasif içicilik de dahil olmak üzere, sigaranın bireysel ve toplumsal etkilerini azaltmak amacıyla geliştirilen “dumansız hava sahası” uygulamalarının halk sağlığını korumada önemli bir rolü vardır. Bu çalışmada, YOLOv5 modeli kullanılarak sigara içme davranışının gerçek zamanlı tespiti hedeflenmiştir. Farklı ışık, açı ve arka plan koşullarında çekilen 3.912 görüntüden oluşan bir veri seti oluşturulmuş ve çeşitli veri artırma teknikleriyle bu sayı 10.176’ya çıkarılmıştır. Veriler Roboflow platformunda etiketlenmiş ve Ultralytics HUB kullanılarak Google Colab Pro ortamında model eğitimi gerçekleşleştirilmiştir. YOLOv5s modeli, eğitim sürecinde %90.6 doğruluk oranı (Precision), %73.4 duyarlılık (Recall) ve 0.825 mAP@0.5 değerlerine ulaşmıştır. Tespit edilen sigara içme davranışı sesli bir uyarı sistemiyle kullanıcıya iletilmiştir. Bu sistem, güven eşiği aşıldığında önceden hazırlanmış bir ses dosyasını Pygame kütüphanesi aracılığı ile çalmaktadır. Böylece bireylerin yasaklı alanlarda yasağa uyum sağlamaları desteklenmiş ve pasif içicilik riski en aza indirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden “Sağlıklı ve Kaliteli Yaşam” hedefine katkıda bulunarak, kamu yararına hizmet eden yenilikçi bir teknoloji sunmaktadır. İnsan sağlığı ve çevresel hava kalitesine yönelik değerli sonuçlar ortaya koyarak literatüre anlamlı bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Albayrak Z, Konak Ö. (2022). “Tütün kullanımının çevresel zararları, pasif etkilenim ve üçüncü el sigara dumanı.” Acar T, editör. Tütün Bağımlılığı ve Tedavisi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.78-82.
  2. [2] WHO global report on trends in prevalence of tobacco use 2000-2025, fourth edition. WHO. [Son Erişim Tarihi: 20 Aralık 2024 https://www.who.int/publications/i/item/9789240039322]
  3. [3] Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. (2023). "Hakkımızı Koruyalım." Havanı Koru, [Son Erişim Tarihi: 23 Aralık 2024 https://havanikoru.saglik.gov.tr/hakkimizi-koruyalim.html?utm_source]
  4. [4] Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2019). “Dumansız hava sahası denetim sistemi nedir?” [Son Erişim tarihi: 23 Aralık 2024 https://tektiklabilgielinde.saglik.gov.tr/tutun-kullanimi/dumansiz-hava-sahasi-denetim-sistemi-nedir.html?utm_source]
  5. [5] La Vigne, N. G., Lowry, S. S., Markman, J. A., & Dwyer, A. M. (2011). “Evaluating the use of public surveillance cameras for crime control and prevention.” Urban Institute. [Son Erişim tarihi: 23 Aralık 2024 https://www.urban.org/sites/default/files/publication/27556/412403-evaluating-the-use-of-public-surveillance-cameras-for-crime-control-and-prevention.pdf]
  6. [6] Tian, C., Xu, Z., Wang, L., and Liu, Y. (2023). “Arc fault detection using artificial intelligence: Challenges and benefits.” Math. Biosci. Eng. vol. 20, pp 12404–12432. DOI:10.3934/mbe.2023552
  7. [7] Wang Z, Lei L, Shi P. (2023). “Smoking behavior detection algorithm based on YOLOv8-MNC.” Front Comput Neurosci, vol. 17, pp 1-14. DOI:10.3389/fncom.2023.1243779
  8. [8] Khan, A., Elhassan, M. A. M., Khan, S., & Deng, H. (2025). “Deep learning-based smoker classification and detection: An overview and evaluation.” Expert Systems with Applications, 267:126208. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.126208.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sürdürülebilir Kalkınma ve Kamu Yararına Bilgi Sistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

23 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

15 Ocak 2025

Kabul Tarihi

17 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Torun, N. K., Tatli, O., & Önalan, M. (2025). Kamu Sağlığı ve Çevresel Sürdürülebilirlik için YOLOv5 Tabanlı Sigara Tespiti ve Sesli Uyarı Sistemi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 13(2), 746-762. https://doi.org/10.29109/gujsc.1620772

                                     16168      16167     16166     21432        logo.png   


    e-ISSN:2147-9526