EN
TR
Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri
Abstract
Bu çalışma, 2019–2025 yılları arasında tekstil ve moda tasarımı sektöründe sürdürülebilirlik ile yapay zekâ (YZ) arasındaki kesişimi bibliyometrik açıdan incelemektedir. Scopus’ta dizinlenen 939 İngilizce yayına dayanarak büyüme eğilimleri, uluslararası iş birlikleri ve tematik araştırma alanları analiz edilmiştir. Bulgular, 2019’dan itibaren bilimsel çıktılarda keskin bir artış olduğunu göstermekte; atıf sayıları 2024 yılında 3.609 ile zirveye ulaşmış ve 2025’te 3.373 gibi yüksek bir seviyede kalmıştır. Yayın sayısında Hindistan (207) ve Çin (148) önde gelirken, atıf etkisinde Çin (1.968) ve Amerika Birleşik Devletleri (1.343) başı çekmektedir. VOSviewer ile yapılan anahtar kelime eşleşmesi analizinde “makine öğrenmesi”, “yapay zekâ” ve “sürdürülebilirlik” temel temalar olarak belirlenmiş; bunların “döngüsel ekonomi”, “sürdürülebilir moda”, “dijital ikiz”, “akıllı tekstiller” ve “atık yönetimi” ile güçlü bağlantılar kurduğu görülmüştür. Bu eğilimler, öneri sistemleri, dijital ikizler ve veri analitiği gibi YZ araçlarının sürdürülebilirlik uygulamalarına entegre edildiğini ortaya koymaktadır. Genel olarak sonuçlar, tekstil ve moda alanında stratejik bir dijital dönüşüm yaşandığını; YZ tabanlı çözümlerin üretimi optimize ettiğini, tedarik zinciri izlenebilirliğini artırdığını, çevre dostu malzeme inovasyonunu desteklediğini ve malzeme bilimi, çevre mühendisliği ve veri analitiği gibi disiplinler arası iş birliklerini güçlendirdiğini göstermektedir.
Keywords
References
- [1] K. Niinimäki, L. Hassi, Emerging design strategies in sustainable production and consumption of textiles and clothing, Journal of Cleaner Production, 19(16) (2011) 1876–1883. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2011.04.020
- [2] C. E. Henninger, P. J. Alevizou, C. J. Oates, What is sustainable fashion?, Journal of Fashion Marketing and Management, 20(4) (2016) 400–416. https://doi.org/10.1108/JFMM-07-2015-0052
- [3] K. Fletcher, M. Tham, Earth Logic: Fashion Action Research Plan, The JJ Charitable Trust, London, U.K., (2019). ISBN 978-1-5272-5180-1.
- [4] C. Glogar, Digital technologies in the sustainable design and apparel industry, Sustainability, 17(4) (2025) 1371. https://doi.org/10.3390/su17041371
- [5] J. Bieńkowska, The effects of artificial intelligence on the fashion industry—Opportunities and challenges for sustainable transformation, Sustainable Development, 33(3) (2025) 3774–3790. https://doi.org/10.1002/sd.3312
- [6] Y. Feng, H. Hao, H. Lu, C. L. Chow, D. Lau, Exploring the development and applications of sustainable natural fiber composites: A review from a nanoscale perspective, Composites Part B: Engineering, 276 (2024) 111369. https://doi.org/10.1016/j.compositesb.2024.111369
- [7] A. Petrillo, M. Rehman, I. Baffo, Digital and sustainable transition in textile industry through Internet of Things technologies: A Pakistani case study, Applied Sciences, 14 (2024) 5380. https://doi.org/10.3390/app14135380
- [8] M. C. Bermeo-Giraldo, A. Valencia-Arias, E. Martínez Rojas, S. Cardona-Acevedo, P. A. Rodríguez-Correa, J. D. González-Ruiz, W. Londoño-Celis, R. Bao García, Research agenda on the evolution of digital transformation in the textile sector: A bibliometric analysis and research trends, Journal of the Textile Institute, (2025). https://doi.org/10.1007/s43621-025-01091-2
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Information Systems (Other)
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
March 6, 2026
Publication Date
March 6, 2026
Submission Date
December 3, 2025
Acceptance Date
December 31, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 14 Number: 1
APA
Buzol Mulayim, B., & Bulut, S. (2026). Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, 14(1), 328-344. https://doi.org/10.29109/gujsc.1835272
AMA
1.Buzol Mulayim B, Bulut S. Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri. GUJS Part C. 2026;14(1):328-344. doi:10.29109/gujsc.1835272
Chicago
Buzol Mulayim, Beyza, and Selma Bulut. 2026. “Tekstil Ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik Ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji 14 (1): 328-44. https://doi.org/10.29109/gujsc.1835272.
EndNote
Buzol Mulayim B, Bulut S (March 1, 2026) Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 1 328–344.
IEEE
[1]B. Buzol Mulayim and S. Bulut, “Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri”, GUJS Part C, vol. 14, no. 1, pp. 328–344, Mar. 2026, doi: 10.29109/gujsc.1835272.
ISNAD
Buzol Mulayim, Beyza - Bulut, Selma. “Tekstil Ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik Ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14/1 (March 1, 2026): 328-344. https://doi.org/10.29109/gujsc.1835272.
JAMA
1.Buzol Mulayim B, Bulut S. Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri. GUJS Part C. 2026;14:328–344.
MLA
Buzol Mulayim, Beyza, and Selma Bulut. “Tekstil Ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik Ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, vol. 14, no. 1, Mar. 2026, pp. 328-44, doi:10.29109/gujsc.1835272.
Vancouver
1.Beyza Buzol Mulayim, Selma Bulut. Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri. GUJS Part C. 2026 Mar. 1;14(1):328-44. doi:10.29109/gujsc.1835272
