Araştırma Makalesi

Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri

Cilt: 14 Sayı: 1 6 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri

Öz

Bu çalışma, 2019–2025 yılları arasında tekstil ve moda tasarımı sektöründe sürdürülebilirlik ile yapay zekâ (YZ) arasındaki kesişimi bibliyometrik açıdan incelemektedir. Scopus’ta dizinlenen 939 İngilizce yayına dayanarak büyüme eğilimleri, uluslararası iş birlikleri ve tematik araştırma alanları analiz edilmiştir. Bulgular, 2019’dan itibaren bilimsel çıktılarda keskin bir artış olduğunu göstermekte; atıf sayıları 2024 yılında 3.609 ile zirveye ulaşmış ve 2025’te 3.373 gibi yüksek bir seviyede kalmıştır. Yayın sayısında Hindistan (207) ve Çin (148) önde gelirken, atıf etkisinde Çin (1.968) ve Amerika Birleşik Devletleri (1.343) başı çekmektedir. VOSviewer ile yapılan anahtar kelime eşleşmesi analizinde “makine öğrenmesi”, “yapay zekâ” ve “sürdürülebilirlik” temel temalar olarak belirlenmiş; bunların “döngüsel ekonomi”, “sürdürülebilir moda”, “dijital ikiz”, “akıllı tekstiller” ve “atık yönetimi” ile güçlü bağlantılar kurduğu görülmüştür. Bu eğilimler, öneri sistemleri, dijital ikizler ve veri analitiği gibi YZ araçlarının sürdürülebilirlik uygulamalarına entegre edildiğini ortaya koymaktadır. Genel olarak sonuçlar, tekstil ve moda alanında stratejik bir dijital dönüşüm yaşandığını; YZ tabanlı çözümlerin üretimi optimize ettiğini, tedarik zinciri izlenebilirliğini artırdığını, çevre dostu malzeme inovasyonunu desteklediğini ve malzeme bilimi, çevre mühendisliği ve veri analitiği gibi disiplinler arası iş birliklerini güçlendirdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] K. Niinimäki, L. Hassi, Emerging design strategies in sustainable production and consumption of textiles and clothing, Journal of Cleaner Production, 19(16) (2011) 1876–1883. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2011.04.020
  2. [2] C. E. Henninger, P. J. Alevizou, C. J. Oates, What is sustainable fashion?, Journal of Fashion Marketing and Management, 20(4) (2016) 400–416. https://doi.org/10.1108/JFMM-07-2015-0052
  3. [3] K. Fletcher, M. Tham, Earth Logic: Fashion Action Research Plan, The JJ Charitable Trust, London, U.K., (2019). ISBN 978-1-5272-5180-1.
  4. [4] C. Glogar, Digital technologies in the sustainable design and apparel industry, Sustainability, 17(4) (2025) 1371. https://doi.org/10.3390/su17041371
  5. [5] J. Bieńkowska, The effects of artificial intelligence on the fashion industry—Opportunities and challenges for sustainable transformation, Sustainable Development, 33(3) (2025) 3774–3790. https://doi.org/10.1002/sd.3312
  6. [6] Y. Feng, H. Hao, H. Lu, C. L. Chow, D. Lau, Exploring the development and applications of sustainable natural fiber composites: A review from a nanoscale perspective, Composites Part B: Engineering, 276 (2024) 111369. https://doi.org/10.1016/j.compositesb.2024.111369
  7. [7] A. Petrillo, M. Rehman, I. Baffo, Digital and sustainable transition in textile industry through Internet of Things technologies: A Pakistani case study, Applied Sciences, 14 (2024) 5380. https://doi.org/10.3390/app14135380
  8. [8] M. C. Bermeo-Giraldo, A. Valencia-Arias, E. Martínez Rojas, S. Cardona-Acevedo, P. A. Rodríguez-Correa, J. D. González-Ruiz, W. Londoño-Celis, R. Bao García, Research agenda on the evolution of digital transformation in the textile sector: A bibliometric analysis and research trends, Journal of the Textile Institute, (2025). https://doi.org/10.1007/s43621-025-01091-2

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

6 Mart 2026

Yayımlanma Tarihi

6 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

3 Aralık 2025

Kabul Tarihi

31 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Buzol Mulayim, B., & Bulut, S. (2026). Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 14(1), 328-344. https://doi.org/10.29109/gujsc.1835272

                                     16168      16167     16166     21432        logo.png   


    e-ISSN:2147-9526