Research Article

Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü

Volume: 14 Number: 1 March 12, 2026
EN TR

Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de tüketicilerin elektrikli araç (EA) benimseme niyetlerini etkileyen faktörleri Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Gerekçeli Eylem Kuramı (TRA) çerçevesinde incelemek ve tüketici etnosentrizminin bu ilişkiler üzerindeki düzenleyici rolünü değerlendirmektir. Çalışmada çevresel tutum, çevresel öznel normlar, fiyat değeri, algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı değişkenlerinin EA benimseme niyeti üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemiyle elde edilen 437 geçerli anket verisi çoklu regresyon ve moderasyon analizleriyle test edilmiştir. Bulgular, elektrikli araç benimseme niyetinin en güçlü belirleyicisinin çevresel öznel normlar olduğunu ortaya koymaktadır. Algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı da niyeti anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Buna karşın çevresel tutum ve fiyat değeri anlamlı bir etki göstermemiştir. Moderasyon analizinde tüketici etnosentrizminin yalnızca algılanan fayda–benimseme niyeti ilişkisinde zayıflatıcı bir rol oynadığı belirlenmiştir. Çalışma, TAM ve TRA’nın bütünleşik yapısını etnosentrizm ile birlikte ele alarak literatüre teorik katkı sunmakta; pazarlama stratejileri ve kamu politikaları açısından sosyal onayın ve kullanım deneyiminin kritik rolüne işaret etmektedir.

Keywords

Supporting Institution

This study was conducted without any special support or funding.

Ethical Statement

Following the evaluation of the application dated 16.09.2025 to the Beykoz University Scientific Research and Publication Ethics Committee, a favorable ethics committee opinion was granted for the article titled “Electric Vehicle Adoption within the TAM–TRA Framework and the Moderating Role of Consumer Ethnocentrism” by Decision No. 2 taken at the Committee’s meeting dated 30.09.2025 and numbered 23.

Thanks

This study was conducted without any special support or funding.

References

  1. [1] Cecchin, A., Salomone, R., Deutz, P., Raggi, A., Cutaia, L. What is in a name? The rising star of the circular economy as a resource-related concept for sustainable development. Circular Economy and Sustainability, 1(1), (2021), 83-97.
  2. [2] Dutta, B. and Hwang, H.-G. Consumers Purchase Intentions of Green Electric Vehicles: The Influence of Consumers Technological and Environmental Considerations. Sustainability, 13, (2021), 12025. https:// doi.org/10.3390/su132112025
  3. [3]https://www.europarl.europa.eu/pdfs/news/expert/2019/3/story/20190313STO31218/20190313STO31218_en.pdf / EP Report: CO2 emissions from cars: facts and figures ,(infographics), 6-12-2024, 20190313STO31218
  4. [4] Nian, V., Hari, M. P., Yuan, J. A new business model for encouraging the adoption of electric vehicles in the absence of policy support. Applied energy, 235, (2019), 1106-1117.
  5. [5] Yaprak, B. Togg’un pazarlama çevresinin değerlendirilmesi: PESTLE analizi. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 6(1), (2023), 155-165.
  6. [6] Wang, S., Wang, J., Li, J., Wang, J., Liang, L. Policy implications for promoting the adoption of electric vehicles: do consumer’s knowledge, perceived risk and financial incentive policy matter? Transportation Research Part A: Policy and Practice, 117, (2018), 58-69.
  7. [7] Liao, F., Molin, E., Van Wee, B. Consumer preferences for electric vehicles: a literature review. Transport Reviews, 37(3), (2017), 252-275.
  8. [8] Ivanova, G. and Moreira, A. C. Antecedents of electric vehicle purchase intention from the consumer’s perspective: A systematic literature review. Sustainability, 15(4), (2023), 2878.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Hybrid and Electric Vehicles and Powertrains

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 12, 2026

Publication Date

March 12, 2026

Submission Date

December 9, 2025

Acceptance Date

February 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 1

APA
Beğendik, B., & Yener, D. (2026). Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, 14(1), 390-407. https://doi.org/10.29109/gujsc.1839067
AMA
1.Beğendik B, Yener D. Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. GUJS Part C. 2026;14(1):390-407. doi:10.29109/gujsc.1839067
Chicago
Beğendik, Behiye, and Dursun Yener. 2026. “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi Ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji 14 (1): 390-407. https://doi.org/10.29109/gujsc.1839067.
EndNote
Beğendik B, Yener D (March 1, 2026) Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 1 390–407.
IEEE
[1]B. Beğendik and D. Yener, “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”, GUJS Part C, vol. 14, no. 1, pp. 390–407, Mar. 2026, doi: 10.29109/gujsc.1839067.
ISNAD
Beğendik, Behiye - Yener, Dursun. “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi Ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14/1 (March 1, 2026): 390-407. https://doi.org/10.29109/gujsc.1839067.
JAMA
1.Beğendik B, Yener D. Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. GUJS Part C. 2026;14:390–407.
MLA
Beğendik, Behiye, and Dursun Yener. “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi Ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, vol. 14, no. 1, Mar. 2026, pp. 390-07, doi:10.29109/gujsc.1839067.
Vancouver
1.Behiye Beğendik, Dursun Yener. Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. GUJS Part C. 2026 Mar. 1;14(1):390-407. doi:10.29109/gujsc.1839067

                                TRINDEX     16167        16166    21432    logo.png

      

    e-ISSN:2147-9526