EN
TR
Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü
Öz
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de tüketicilerin elektrikli araç (EA) benimseme niyetlerini etkileyen faktörleri Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Gerekçeli Eylem Kuramı (TRA) çerçevesinde incelemek ve tüketici etnosentrizminin bu ilişkiler üzerindeki düzenleyici rolünü değerlendirmektir. Çalışmada çevresel tutum, çevresel öznel normlar, fiyat değeri, algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı değişkenlerinin EA benimseme niyeti üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemiyle elde edilen 437 geçerli anket verisi çoklu regresyon ve moderasyon analizleriyle test edilmiştir. Bulgular, elektrikli araç benimseme niyetinin en güçlü belirleyicisinin çevresel öznel normlar olduğunu ortaya koymaktadır. Algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı da niyeti anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Buna karşın çevresel tutum ve fiyat değeri anlamlı bir etki göstermemiştir. Moderasyon analizinde tüketici etnosentrizminin yalnızca algılanan fayda–benimseme niyeti ilişkisinde zayıflatıcı bir rol oynadığı belirlenmiştir. Çalışma, TAM ve TRA’nın bütünleşik yapısını etnosentrizm ile birlikte ele alarak literatüre teorik katkı sunmakta; pazarlama stratejileri ve kamu politikaları açısından sosyal onayın ve kullanım deneyiminin kritik rolüne işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışma herhangi bir özel destek veya fon almadan yürütülmüştür.
Etik Beyan
Beykoz Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’na yapılan 16.09.2025 tarihli başvurunun değerlendirilmesi sonucunda, Kurul'un 30.09.2025 tarih ve 23 sayılı toplantısında alınan 2 no’lu karar ile “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü” başlıklı makale çalışması için olumlu etik kurul görüşü verilmiştir.
Teşekkür
Bu çalışma herhangi bir özel destek veya fon almadan yürütülmüştür.
Kaynakça
- [1] Cecchin, A., Salomone, R., Deutz, P., Raggi, A., Cutaia, L. What is in a name? The rising star of the circular economy as a resource-related concept for sustainable development. Circular Economy and Sustainability, 1(1), (2021), 83-97.
- [2] Dutta, B. and Hwang, H.-G. Consumers Purchase Intentions of Green Electric Vehicles: The Influence of Consumers Technological and Environmental Considerations. Sustainability, 13, (2021), 12025. https:// doi.org/10.3390/su132112025
- [3]https://www.europarl.europa.eu/pdfs/news/expert/2019/3/story/20190313STO31218/20190313STO31218_en.pdf / EP Report: CO2 emissions from cars: facts and figures ,(infographics), 6-12-2024, 20190313STO31218
- [4] Nian, V., Hari, M. P., Yuan, J. A new business model for encouraging the adoption of electric vehicles in the absence of policy support. Applied energy, 235, (2019), 1106-1117.
- [5] Yaprak, B. Togg’un pazarlama çevresinin değerlendirilmesi: PESTLE analizi. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 6(1), (2023), 155-165.
- [6] Wang, S., Wang, J., Li, J., Wang, J., Liang, L. Policy implications for promoting the adoption of electric vehicles: do consumer’s knowledge, perceived risk and financial incentive policy matter? Transportation Research Part A: Policy and Practice, 117, (2018), 58-69.
- [7] Liao, F., Molin, E., Van Wee, B. Consumer preferences for electric vehicles: a literature review. Transport Reviews, 37(3), (2017), 252-275.
- [8] Ivanova, G. and Moreira, A. C. Antecedents of electric vehicle purchase intention from the consumer’s perspective: A systematic literature review. Sustainability, 15(4), (2023), 2878.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hibrit ve Elektrikli Araçlar ve Güç Aktarma Organları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
12 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi
12 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
9 Aralık 2025
Kabul Tarihi
5 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1
APA
Beğendik, B., & Yener, D. (2026). Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 14(1), 390-407. https://doi.org/10.29109/gujsc.1839067
AMA
1.Beğendik B, Yener D. Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. GUJS Part C. 2026;14(1):390-407. doi:10.29109/gujsc.1839067
Chicago
Beğendik, Behiye, ve Dursun Yener. 2026. “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 (1): 390-407. https://doi.org/10.29109/gujsc.1839067.
EndNote
Beğendik B, Yener D (01 Mart 2026) Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 1 390–407.
IEEE
[1]B. Beğendik ve D. Yener, “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”, GUJS Part C, c. 14, sy 1, ss. 390–407, Mar. 2026, doi: 10.29109/gujsc.1839067.
ISNAD
Beğendik, Behiye - Yener, Dursun. “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14/1 (01 Mart 2026): 390-407. https://doi.org/10.29109/gujsc.1839067.
JAMA
1.Beğendik B, Yener D. Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. GUJS Part C. 2026;14:390–407.
MLA
Beğendik, Behiye, ve Dursun Yener. “Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, c. 14, sy 1, Mart 2026, ss. 390-07, doi:10.29109/gujsc.1839067.
Vancouver
1.Behiye Beğendik, Dursun Yener. Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü. GUJS Part C. 01 Mart 2026;14(1):390-407. doi:10.29109/gujsc.1839067
