Review

Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar

Volume: 9 Number: 2 August 21, 2026
EN TR

Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar

Abstract

Hemodiyaliz, kronik böbrek hastalığının ileri evrelerinde uygulanan önemli bir tedavi yöntemidir. Hemodiyaliz tedavisi alan hastalar, genellikle yüksek bir semptom yükü ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu nedenle, semptomların yönetimi hemşirelerin bütüncül bakım sağlamadaki temel görevleri arasındadır. Farmakolojik olmayan kanıta dayalı yaklaşımlar ise semptom yönetiminde önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, bu yaklaşımlar ile ilgili kanıtların güncellenmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda bu makalede, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların semptom yönetiminde kullanılan farmakolojik olmayan kanıta dayalı yaklaşımlar ele alınmış ve bu yaklaşımlarda hemşirelerin rolü üzerinde durulmuştur.

Keywords

References

  1. Abu Maloh HIA, Soh KL, Chong SC, Ismail SIF, Soh KG, Abu Maloh DI, et al. (2024). Efficacy of benson's relaxation technique on stress and pain among patients undergoing maintenance hemodialysis: A systematic review. SAGE Open Nurs, 10, 23779608241251663. doi:10.1177/23779608241251663
  2. Akyol D, Seçgin R, Tokem Y. (2022). Hemodiyaliz hastalarında bulantı-kusma yönetiminde yaklaşımlar. [Approaches in Management of Nausea-Vomiting in Hemodialysis Patients]. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 17(2), 66-74. doi:10.47565/ndthdt.2022.55
  3. Avcı A, Çavuşoğlu E. (2024). Effect of aromatherapy on pruritus in people receiving hemodialysis treatment: Systematic review. J Tissue Viability, 100840. doi:10.1016/j.jtv.2024.12.004
  4. Bernier-Jean A, Beruni NA, Bondonno NP, Williams G, Teixeira-Pinto A, Craig JC, et al. (2022). Exercise training for adults undergoing maintenance dialysis. Cochrane Database of Systematic Reviews, (1). doi:10.1002/14651858.CD014653
  5. Chang KM, Romadlon DS, Chen PY, Hasan F, Guo SL, Chiu HY. (2024). Effectiveness of acupressure for fatigue alleviation in patients receiving hemodialysis: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Nurs Res, 32(3), e334. doi:10.1097/jnr.0000000000000613
  6. Cheng J, Zhang H, Bao H, Hong H. (2021). Music-based interventions for pain relief in patients undergoing hemodialysis: A prisma-compliant systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore), 100(2), e24102. doi:10.1097/md.0000000000024102
  7. Chu SWF, Yeam CT, Low LL, Tay WY, Foo WYM, Seng JJB. (2021). The role of mind-body interventions in pre-dialysis chronic kidney disease and dialysis patients - a systematic review of literature. Complementary Therapies in Medicine, 57, 102652. doi:10.1016/j.ctim.2020.102652
  8. Davydov GG, Nashat H, Ghali S, Afifi S, Suryadevara V, Habab Y, et al. (2023). Common sleep disorders in patients with chronic kidney disease: A systematic review on what they are and how we should treat them. Cureus, 15(8), e44009. doi:10.7759/cureus.44009

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

​Internal Diseases Nursing​

Journal Section

Review

Publication Date

August 21, 2026

Submission Date

February 3, 2025

Acceptance Date

August 4, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 2

APA
Aşkar, S. E. (2026). Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 9(2), 302-309. https://doi.org/10.54189/hbd.1631911
AMA
1.Aşkar SE. Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2026;9(2):302-309. doi:10.54189/hbd.1631911
Chicago
Aşkar, Selva Ezgi. 2026. “Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar Ve Güncel Kanıtlar”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 9 (2): 302-9. https://doi.org/10.54189/hbd.1631911.
EndNote
Aşkar SE (August 1, 2026) Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar. Hemşirelik Bilimi Dergisi 9 2 302–309.
IEEE
[1]S. E. Aşkar, “Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar”, Hemşirelik Bilimi Dergisi, vol. 9, no. 2, pp. 302–309, Aug. 2026, doi: 10.54189/hbd.1631911.
ISNAD
Aşkar, Selva Ezgi. “Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar Ve Güncel Kanıtlar”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 9/2 (August 1, 2026): 302-309. https://doi.org/10.54189/hbd.1631911.
JAMA
1.Aşkar SE. Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2026;9:302–309.
MLA
Aşkar, Selva Ezgi. “Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar Ve Güncel Kanıtlar”. Hemşirelik Bilimi Dergisi, vol. 9, no. 2, Aug. 2026, pp. 302-9, doi:10.54189/hbd.1631911.
Vancouver
1.Selva Ezgi Aşkar. Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Semptom Yönetiminde Farmakolojik Olmayan Yaklaşımlar ve Güncel Kanıtlar. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2026 Aug. 1;9(2):302-9. doi:10.54189/hbd.1631911