Research Article

Arşiv Belgelerinin Sanat Eserlerinin Provenansındaki Belirleyiciliği

Volume: 7 Number: 7 June 30, 2025
EN TR

Arşiv Belgelerinin Sanat Eserlerinin Provenansındaki Belirleyiciliği

Öz

Bu çalışmada, disiplinler arası bir yapıya sahip ve birçok bilim dalı/uygulama alanı ile bağlantılı olan arşivciliğin, belge bağlamında sanat ile olan ilintisine değinilerek, bir sanat eserinin orijinalliğinin ve menşeinin belirlenmesinde hangi belgelerin kullanılabileceğini ve hangi belgelerin tutulması gerektiği ile ilgili öneri ve görüşlere yer verilmiştir. Çalışmanın, literatüre en önemli katkılarından biri, provenans araştırmalarında kullanılabilecek belgeleri sistematik bir şekilde sınıflandırmasıdır. Provenans, bir sanat eserinin oluşturulduğu andan günümüze kadarki mülkiyet tarihi olarak tanımlanabilir. Sanat eserlerinin provenansının belirlenmesinde arşiv belge ve kayıtlarının kullanılması, bu materyalin kanıt değerinin kullanıldığı farklı bir alanı ifade etmektedir. Arşiv belge ve kayıtlarına atfedilen delil olma niteliği, sanat eserlerinin sanatsal değerinin güvenilirliği ile koleksiyon nesnesi olabilme potansiyeline yönelik somut göstergelerin yorumlanmasına destek verebilmektedir. Bu çalışmada bir sanat eserinin provenans araştırmasında kullanılabilecek kaynaklar öncelikle 3 gruba ayrılmıştır. Bunlar; arşiv kayıt ve belgeleri ile belge bileşenleri, araç, ekipman ve teknikler, yayınlar ve uzman görüşleridir. Arşiv kayıt ve belgeleri ile belge bileşenlerinde, mektuplar, günlükler, defterler, eserin kendisinde, çerçeve ve tuvalinde bulunan işaretler, damgalar, etiketler, imza, sanatçı, [eser] satış ve sergi katalogları, envanter kayıtları, fotoğraflar, miras kayıtları, bağış sözleşmeleri, gazete kupürleri, sigorta kayıtları, orijinallik sertifikaları, restorasyon raporları açıklanmıştır. Araç, ekipman ve tekniklerde, grafolojiden, mikroskop, UV (morötesi) ışını ve X ışınından (röntgen) ve radyokarbon tarihlendirmeden bahsedilmiştir. Çalışmanın sonunda ise, sanatçıların, koleksiyonerlerin, sanat galerisi ve sanat merkezlerinin üretmesi ve/veya saklaması gereken belgelere değinilmiştir. Ayrıca bir sanat eserinin provenans araştırması yapılırken nasıl bir yol izlenebileceği, açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Provenans , sanat eseri arşivleri , sanat eseri provenansı , sanat araştırması , belge analizi

References

  1. “7 important things to know about artist signatures”, (24.07.2017). https://www.christies.com/ features/7-things-to-know-about-artist-signatures-8365-1.aspx [Erişim tarih: 31.07.2024] “636: To Theo van Gogh. Arles, Thursday, 5 July 1888.” https://www.vangoghletters.org/vg/ letters/let636/letter.html#translation [Erişim tarihi: 15.09.2024]
  2. Abiuso, Yvett. M.: Antiquities and the Art Market: Forever Divided or Will Ancient Art Find Its Place in an Evolving Contemporary Art Market? (Yüksek Lisans Tezi), Sotheby’s Institute of Art - New York, 2022 https://www.proquest.com/dissertations-theses/antiquities-art-market-fore ver-divided-will/docview/2627562841/se-2 [Erişim tarihi: 31.07.2024]
  3. Arşiv Terimleri, haz. Fatih Rukancı, Hakan Anameriç ve Alparslan Başar, Ankara: Devlet Arşivleri Başkanlığı, 2023. Baltacıoğlu, İsmayıl Hakkı: “Grafoloji, Konusu, Metodu, Prensipler”, Ankara Üniversitesi Dil ve Ta rih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 12, Sayı 1-2 (1954): s. 133-138. Barry. Avrich: Made You Look: A True Story About Fake Art [2020]. Netflix. https://www.netflix.com/ title/81406333 [Erişim tarihi: 16.08.2024]
  4. Berman, Amanda: “What is Provenance” (8.4.2022) https://www.getty.edu/news/provenance-ex plained-why-it-matters-who-owns-art/ [Erişim tarihi: 12.08.2024] Brown, Mark: “Newly Discovered Van Gogh Painting Kept in Norwegian Attic for Years”, The Guardian (09.09.2013). https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/sep/09/van-gogh- painting-discovered [Erişim tarihi: 31.07.2024] Caraffa, Costanza: “Photographs as Documents/Photographs as Objects: Photo Archives, Art His tory and the Material Approach”, Collection and Curation, Vol. 37, Iss. 4 (2018), s. 146-150.
  5. “Catalogue of the loan exhibition at the Metropolitan Museum of Art, 128 West 14th Street”. https://libmma.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15324coll10/id/1271/rec/2 [Erişim tarihi: 20.08.2024] “Fikret Muallâ Retrospektifi”. https://www.istanbulmodern.org/sergi/gecmis/fikret-mualla-ret rospektifi [Erişim tarihi: 10.01.2025]
  6. Findlay, Michael: “The Catalogue Raisonnè”, In The Expert versus the object: Judging Fakes and False Attributions in the Visual Arts, ed. Ronald D. Spencer. New York, NY: Oxford University Press, 2004.
  7. “Dolandırıcılık sanatı”, (12 Mart 2021). https://gazeteoksijen.com/turkiye/dolandiricilik-sana ti-16924 [Erişim tarihi: 10.01.2025]
  8. Ginsburgh, Victor, Anne-Sophie Radermecker, and Denni Tommasi: “The Effect of Experts’ Opinion on Prices of Art Works: The Case of Peter Brueghel the Younger”, Journal of Eco nomic Behavior & Organization, Iss. 159 (2019), s. 36-50.
  9. Gökcan, Hasan Tahsin: “Resmi Belgede Sahtecilik Suçu (TCK M. 204)”, Ankara Barosu Dergisi, Cilt 3 (2009), s. 93-126.
  10. Gökmener, Ayşegül: Grafoloji ve Personel Seçimi. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009.
Chicago
Telli, Gizem, and Hakan Anameriç. 2025. “Arşiv Belgelerinin Sanat Eserlerinin Provenansındaki Belirleyiciliği”. Hazine-I Evrak Arşiv Ve Tarih Araştırmaları Dergisi 7 (7): 3-28. https://doi.org/10.59054/hed.1565795.