ANADOLU LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN METAFORİK ALGILARI

Öz

Bu çalışmanın amacı, Anadolu Lisesi öğrencilerinin müzik dersini nasıl algıladıklarına ilişkin görüş ve düşüncelerini metaforlar aracılığıyla belirlemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş olup müzik dersine yönelik algıların metaforlar aracılığıyla tanımlanmasını amaçlayan bir çalışmadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin metafor üretmelerini sağlamak amacıyla “Müzik dersi … gibidir” ifadesine yer verilmiş; öğrencilerin oluşturdukları metaforların gerekçelerini açıklamaları için ise “Çünkü …” ifadesi kullanılmıştır. Çalışmaya 160 öğrenci katılmıştır. Araştırma sonucunda 63 farklı metafor üretilmiş ve bu metaforlar 8 kategori altında toplanmıştır. Metaforların 60’ının olumlu, 3’ünün ise olumsuz algı kapsamında değerlendirildiği saptanmıştır. Frekans ortalamasının üzerinde kalan 14 farklı metafor belirlenmiştir. Bu metaforlar sırasıyla duygu, eğlence, hayat, huzur, sanat, mutluluk, ruh, his, ruhun gıdası, aşk, dost, tutku, yaşam ve terapi şeklindedir. En sık tekrar edilen metaforlara bakıldığında, öğrencilerin en fazla ürettiği metaforların her biri 13 öğrenci tarafından dile getirilen “duygu”, “eğlence” ve “hayat” metaforları olduğu saptanmıştır. Belirlenen kategoriler; müzik dersinin duygular üzerindeki etkisi, sanatsal algı üzerindeki etkisi, eğlenme üzerindeki etkisi, yaşama ilişkin algı üzerindeki etkisi, öğrenme üzerindeki etkisi, düşünme süreci üzerindeki etkisi ve olumsuz algılar şeklindedir. Araştırma bulguları genel olarak değerlendirildiğinde, Anadolu Lisesi öğrencilerinin müzik dersine yönelik metaforik algılarının ağırlıklı olarak olumlu duygular içerdiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Müzik dersi
• Metafor
• Mecaz.

Metaphorical Perceptions Of Anatolian High School Students Regarding The Music Course

Öz

The aim of this study is to identify Anatolian High School students’ perceptions and views of the music course through metaphors. The research was conducted using a qualitative research method and seeks to describe perceptions of the music course by means of metaphors. In order to encourage students to produce metaphors, the prompt “The music course is like …” was used, and to elicit the reasons for their metaphors, the prompt “Because …” was included. A total of 160 students participated in the study. As a result of the research, 63 different metaphors were produced and categorized under eight themes. It was determined that 60 of these metaphors reflected positive perceptions, while three reflected negative perceptions. Fourteen metaphors above the frequency average were identified. These metaphors were, respectively: emotion, entertainment, life, peace, art, happiness, soul, feeling, nourishment of the soul, love, friend, passion, living, and therapy. An examination of the most frequently repeated metaphors revealed that the most commonly produced metaphors were “emotion,” “entertainment,” and “life,” each expressed by 13 students. The identified categories included the effects of the music course on emotions, artistic perception, entertainment, perceptions of life, learning, thinking processes, and negative perceptions. Overall, the findings indicate that Anatolian High School students’ metaphorical perceptions of the music course predominantly reflect positive feelings.

Anahtar Kelimeler

• Music Course
• Metaphor
• Figurative Expression.

Kaynakça

1. Acay Sözbir, S. ve Çamlıbel Çakmak, Ö. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının müzik kavramına ilişkin metaforik algıları. The Journal of Academic Social Science Studies, 42, 269–282. https://doi.org/10.9761/JASSS3248
2. Akça, O. M., Şen, Ç. ve Kurtaslan, Z. (2019). Bilim ve sanat merkezleri müzik alanı öğrencilerinin müzik kavramına yönelik algılarının belirlenmesi: Bir metafor analizi çalışması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 5(10), 123–145. https://dergipark.org.tr/tr/pub/amader/issue/50092/580816
3. Akkuş, Ü. (2007). Müziğin insan sağlığı üzerindeki yeri ve önemi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(1), 98–103.
4. Akyüzlüer, F. (2021). Ortaokul öğrencilerinin müzik öğretmenine ilişkin metaforik algıları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53, 60–86. https://doi.org/10.9779/pauefd.846801
5. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64–84.
6. Ayata, E. ve Aşkın, C. (2008). Müziğin beynin bilişsel fonksiyonlarına olan etkisi. İTÜ Dergisi/B Sosyal Bilimler, 5(2), 13–22.
7. Balcı, S. (2020). Öğretmen kavramına ilişkin aday psikolojik danışmanların algıları: Bir metafor analizi. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 1–8.
8. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/898942

9. Baydağ, C. (2019). Duygudurum bağlamında müzik ve insan sesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 9(3), 363–374.
10. Çam, O. ve Altınköprü, H. (2013). Üniversite öğrencilerinde müziğin ruhsal duruma ve stresle başa çıkma tarzları üzerine etkisi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 6(11), 262–272.
11. Çerezcioğlu, A. (2013). Popüler müzik ve gündelik yaşam deneyimi. Folklor/Edebiyat, 19(75), 159–172.
12. Çetinkaya, Y. (2019). Müzik bölümü öğrencilerinin müzik kavramına ilişkin metaforik algıları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 9(3), 539–547.
13. Düzgören, H. ve Gerekten, S. E. (2017). Anadolu lisesi öğrencilerinin “müzik dersi” kavramına ilişkin algıları. Online Journal of Music Sciences, 2(3), 86–117.
14. Ekici, G. ve Akdeniz, H. (2018). Lise öğrencilerinin “ödev” kavramına ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(25), 135–162.
15. Ertem, Z. S. ve Arı, A. (2020). Lise öğrencilerinin öğrenci kavramına yükledikleri metaforik algının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 4(1), 1–22.
16. Gerekten, S. E. ve Barışeri Ahmethan, N. (2018). Güzel sanatlar lisesi müzik bölümü öğrencilerinin “Türk halk müziği” kavramına ilişkin algıları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 387–406. https://doi.org/10.17556/erziefd.334139
17. Güneş, A. ve Fırat, M. (2016). Açık ve uzaktan öğrenmede metafor analizi araştırmaları. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 2(3), 115–129. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/402030
18. Kahyaoğlu, M. ve Kırıktaş, H. (2016). Ortaöğretim ve üniversite öğrencilerinin “doğa” kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Marmara Coğrafya Dergisi, 33, 58–76.
19. Karaçay, B. (2010). Müzik ve beyin. Bilim ve Teknik, 43(512), 32–39.
20. Karakelle, S., Çakır, M. A. ve Özel, Ö. (2023). Lise öğrencilerinin müzik tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(147), 43–57. https://doi.org/10.29228/ASOS.73161
21. Kazak, E. ve Koca, Z. (2024). Mesleki ve teknik Anadolu lisesi öğrencilerinin matematik kavramına ilişkin metaforik algıları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 954–979. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1408226
22. Kınık, M. (2011). Bir iletişim aracı olarak Türk halk müziği ve türküler. Akademia, 2(1). https://doi.org/10.1234/AKADEMIA.V2I1.70
23. Öz, N. B. (2001). İnsanın kültürel gelişiminde müzik eğitiminin önemi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 1–14. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/153174
24. Özet, B., Aybaş, G. ve Duran, N. (2024). Lise öğrencilerinin sosyal medyaya ilişkin algıları: Metafor analizi örneği. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 9(2), 370–389.
25. Polat, B. B. (2018). Okul öncesi müzik eğitiminin önemi ve eğitim yöntemleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 4(7), 52–64.
26. Şen, Ü. S. (2016). İnsan ve toplum ekseninde müzik estetiği kavramı. Journal of International Social Research. https://doi.org/10.17719/JISR.20164520684
27. Tandoğdu Kılıç, S. (2023). Etkili bir öğrenme aracı olarak müziğin kullanımı. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 13, 1502–1516.
28. Türk Dil Kurumu. (2025). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr Ülger, K. (2015). Sanat eğitiminin düşünme becerileri üzerine etkisi. Millî Eğitim Dergisi, 45(206), 135–147.
29. Ünsal, S., Korkmaz, F. ve Çetin, A. (2016). Lise öğrencilerinin “felsefe” kavramına yönelik metafor algılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 1047–1064.
30. Üstün, A. ve Umuzdaş, S. (2023). Metafor yöntemiyle çalışılmış müzik makalelerindeki genel eğilim. Online Journal of Music Sciences, 8(1), 103–115. https://doi.org/10.31811/ojomus.1248819
31. Yapıcı, İ. (2015). Lise öğrencilerinin biyoloji kavramına ilişkin metaforik algıları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(55), 139–147. https://doi.org/10.17755/esosder.65823
32. Yazar, T., Aslan, T. ve Şener, S. (2015). Sanat eğitimi sorunu olarak ülkemizde ilk ve ortaöğretim kurumlarında sanat eğitimine olan ilgisizlik sebepleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 593–605. https://doi.org/10.7822/omuefd.33.2.18
33. Yazıcı, T. ve Baran, S. (2023). Lise 11. ve 12. sınıf öğrencilerinin müzik dersine yönelik tutumlarının incelenmesi ve metaforik analizi. Ekev Akademi Dergisi, Özel Sayı, 393–414.
34. Yıldırım Bilgen, D. (2022). Türkçe öğretmeni adaylarının dilbilimi dersine yönelik algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(4), 1697–1716.