Evlilikte Empati, Doyum ve Affedicilik Arasındaki İlişkide Evlilik Farkındalığının Aracı Rolü

Year 2025, Volume: 10 Issue: 1, 90 - 107, 30.06.2025

Yahya Şahin , Ahmet Şirin

https://doi.org/10.22596/hej.1684759

Abstract

Bu çalışmanın amacı, evlilikte empati, evlilik doyumu ve affetme arasındaki ilişkileri incelemek ve bu ilişkilerde evlilik farkındalığının aracılık rolünü ortaya koymaktır. Araştırma ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Veriler Türkiye genelinde 596 evli bireyden kartopu örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Katılımcılar Evlilik Farkındalığı Ölçeği, Evlilikte Empati Ölçeği, Affetme Ölçeği ve Evlilik Yaşam Ölçeğini doldurmuşlardır. Verilerin analizi için SPSS ve AMOS yazılımları kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, evlilik farkındalığının empati ile evlilik doyumu ve affetme arasındaki ilişkide tam aracılık rolü oynadığını göstermiştir. Evlilik farkındalığı bu ilişkilerin tümünü açıklayan bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. Modelin uyum indeksleri mükemmel uyum göstermiştir. Bulgular, evlilik farkındalığının empati, evlilik doyumu ve affetme arasındaki ilişkileri güçlendiren önemli bir kavram olduğunu ortaya koymuştur.

Keywords

evlilikte empati , evlilik doyumu , affetme , evlilik farkındalığı.

The Mediating Role of Marital Awareness in the Relationship between Empathy, Satisfaction and Forgiveness in Marriage

Abstract

This study aims to examine the relationships between empathy, marital satisfaction and forgiveness in marriage and to reveal the mediating role of marital mindfulness in these relationships. The research was conducted based on the relational survey model. Data were collected from 596 married individuals across Turkey by snowball sampling method. The participants completed the Marriage Awareness Scale, Empathy in Marriage Scale, Forgiveness Scale and Marital Life Scale. For the analysis of the data, structural equation modelling was performed using SPSS and AMOS software. The results of the analyses showed that marital awareness played a fully mediating role in the relationship between empathy and marital satisfaction and forgiveness. Marital awareness emerged as a factor explaining all of these relationships. The fit indices of the model showed excellent fit. The findings revealed that marital mindfulness is an important concept that strengthens the relationships between empathy, marital satisfaction and forgiveness.

Keywords

empathy in marriage , marital satisfaction , forgiveness , marital awareness

References

• Acar, N. V. (2009). Ne kadar farkındayım?: Gestalt terapi (3. baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
• Alpay, A. (2009). Yakın ilişkilerde bağışlama: Bağışlamanın bağlanma, benlik saygısı, empati ve kıskançlık değişkenleri yönünden incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi) Ankara Üniversitesi.
• Baer, R. A. (2003). Mindfulness training as a clinical Intervention: A conceptual and empirical review. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 125–143. doi:10.1093/clipsy.bpg015
• Bayar, Ö. (2015). Romantik ilişkilerde aldatma ve affetme: Empatinin rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi.
• Bellet, P. S., & Maloney, M. J. (1991). The importance of empathy as an interviewing skill in medicine. Journal of the American Medical Association, 266 , 1831–1832.
• Berry, J. W., Worthington, E. L., O’Connor, L. E., Parrott, L., & Wade, N. G. (2005). Forgivingness, vengeful rumination, and affective traits. Journal of Personality, 73(1), 183–226. doi:10.1111/j.1467-6494.2004.00308.x
• Blackmon, A.D. (1999) Empathy in marriage: Implications for marital Satisfaction and depression (Unpublished doctoral thesis). Yale University.
• Braithwaite, S. R., Selby, E. A., & Fincham, F. D. (2011). Forgiveness and relationship satisfaction: Mediating mechanisms. Journal of Family Psychology, 25(4), 551–559. https://doi.org/10.1037/a0024526
• Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822-848.
• Burpee, L. C., & Langer, E. J. (2005). Mindfulness and marital satisfaction. Journal of Adult Development, 12, 43-51. DOI: 10.1007/s10804-005-1281-6
• Carroll, H. L. (2014). Social cognitive factors associated with verbal bullying and defending (Unpublished doctoral thesis). Wayne State University, Detroit, Michigan.
• Christensen, L. B., Johnson, R. B. ve Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri: Desen ve analiz. (A. Aypay, Çev. Ed.). Anı Yayıncılık.
• Clarkson, P., & Mackewn, J. (1993). Fritz Perls. London: Sage.
• Crain. E. (2017). The relationship between adlerian birth order and marital satisfaction (Unpublished Doctoral Dissertation). The Chicago School of Professional Psychology.
• Creswell, J. W. (2014). Research design: A qualitative, quantitative, and mixed method approaches (4nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Çağ, P., & Yıldırım, İ. (2013). Evlilik doyumunu yordayan ilişkisel ve kişisel değişkenler. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39), 13-23.
• Dağlı, B. (2017). Evli bireylerin evlilik uyumları ile denetim odakları ve empati eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nişantaşı Üniversitesi.
• Daşcı Kılıç, E. (2020). Eşlerde duygusal süreçlerin evlilik uyumuna etkilerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
• Enright, R. D. (1996). Counseling within the forgiveness triad: On forgiving, receiving forgiveness, and self forgiveness. Counseling and Values, 40(2), 107-126.
• Erus, S. M. (2019). Evlilikte bilinçli farkındalık ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide duygusal zekâ ve evlilik uyumunun aracılık rolü (Yayımlanmamış doktora tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi.
• Fincham, F. D., Beach, S. R. H., & Davila, J. (2004). Forgiveness and Conflict Resolution in Marriage. Journal of Family Psychology, 18(1), 72–81. https://doi.org/10.1037/0893-3200.18.1.72
• Fincham, F. D., ve Beach, S. R. H. (2007). Forgiveness and marital quality: Precursor or consequence in well-established relationships?. The Journal of Positive Psychology, 2(4), 260-268. https://doi.org/10.1080/17439760701552360
• Fincham, F.D., Paleari, F.G. and Regalia, C. (2002), Forgiveness in marriage: The role of relationship quality, attributions, and empathy. Personal Relationships, 9(1), 27-37. https://doi.org/10.1111/1475-6811.00002
• Gafoor, K. A. (2012). Considerations in the Measurement of Awareness. Online Submission.
• Gibbons, C. L. (2020). Marital satisfaction among army spouses: a multivariate analysis of the influence of attachment, resiliency, forgiveness, and self-awareness (Doctoral dissertation). Capella University.
• Hargrave, T. D., & Sells, J. N. (1997). The development of a forgiveness scale. Journal of Marital and Family Therapy, 23(1), 41-62.
• Hill, E. W. (2001). Understanding Forgiveness as Discovery: Implications for Marital and Family Therapy. Contemporary Family Therapy. Sayı 23 (4), 369- 384. https://doi.org/10.1023/A:1013075627064
• Jones, K. C., Welton, S. R., Oliver, T. C., & Thoburn, J. W. (2011). Mindfulness, spousal attachment, and marital satisfaction: A mediated model. The Family Journal, 19(4), 357–361. https://doi.org/10.1177/1066480711417234
• Kabat‐Zinn, J. (2003). Mindfulness‐based interventions in context: Past, present, and future. Clinical psychology: Science and practice, 10(2), 144-156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016
• Karakelle, S. (2012). Üst bilişsel farkındalık, zekâ, problem çözme algısı ve düşünme ihtiyacı arasındaki bağlantılar. Eğitim ve Bilim, 37(164).
• Keleş, A. (2018). Evlilik kalitesi ile affetme, ikili ilişkilerde güven ve mizah tarzları arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
• Kuyumcu, B . (2011). Üniversite öğrencilerinin duygusal farkındalık duyguları ifade etme benlik kurgusu ve öznel iyi oluş durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 1 (2) , 104-113. Larned, A. G. (2006). Examining expressed empathy, received empathy, and a need for power as predictors of marital satisfaction (Unpublished doctoral dissertation). Boston College, Department of Counseling, Developmental, and Educational Psychology, USA.
• Liberman, R. P., Wheeler, E. G., De Visser, L. A.J.M., Kuehnel, J., & Kuehnel, T. (1980). Handbook of marital therapy: A positive approach to helping troubled relationships. New York: Plenum Press. Livingston, J. A. (2003). Metacognition: An Overview. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED474273.pdf
• Maibom, H. L. (2014). Introduction: (Almost) Everything you ever wanted to know about empathy. In H. L. Maibom (Eds.), Empathy and morality (pp. 1-40). Oxford University Press
• McNulty, J. K. (2008). Forgiveness in marriage: Putting the benefits into Context. Journal of Family Psychology, 22(1), 171-175. doi: 10.1037/0893-3200.22.1.171.
• Mertens, D. M. (2010). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods (3th ed.). Sage publications.
• Mirzadeh, M., ve Fallahchai, R. (2012). The relationship between forgiveness and marital satisfaction. Journal of Life Science and Biomedicine 2(6), 278-282.
• Nichols, W. (2005). The first years of marital commitment. In A. M. Harway (Eds.), Handbook of couples therapy. John Wiley & Sons,
• Orathinkal, J., & Vansteenwegen, A. (2006). The effect of forgiveness on marital satisfaction in relation to marital stability. Contemporary family therapy, 28(2), 251-260. https://doi.org/10.1007/s10591-006-9006-y
• Özgüven, İ. E. (2014). Evlilik ve aile terapisi. Nobel Akademi Yayıncılık.
• Paleari, F. G., Regalia, C., & Fincham, F. (2005). Marital quality, forgiveness, empathy, and rumination: a longitudinal analysis. Personality and Social Psychology Bulletin, 31(3), 368–378. https://doi.org/10.1177/0146167204271597
• Paris, S. G. ve Winograd P. (1990). How metacognition can promote academic learning and instruction, B. F. Jones ve L. Idol (Edt), Dimension of Thinking and Cognitive Instruction, New Jersey: NCREL-Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
• Parlar, H., ve Akgün, Ş. (2018). Evlilikte bilinçli farkındalık, evlilik doyumu ve problem çözme becerileri ilişkilerinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 1(1), 11-21.
• Pierce, A. S. (2016). Perceived impact of prevention and relationship enhancement program (PREP) on marital satisfaction. (Unpublished doctoral dissertation). Walden University.
• Rebello, K. , Junior, M. & Brito, R. (2014). Fundamental factors in marital satisfaction: An assessment of Brazilian couples. Psychology, 5, 777-784. doi: 10.4236/psych.2014.57088.
• Sarıçam, H., ve Akın, A. (2013). Affedicilik ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 37-46.
• Sayar, K. (2018). Merhamet: kalbe dönüş için son çağrı. Kapı yayınları.
• Schumacker, R. E., Lomax, R. G. (2010). A beginner's guide to structural equation modeling. New York: Routledge, https://doi.org/10.4324/9780203851319
• Soylu, Y., ve Kağnıcı, D. Y. (2015). Evlilik uyumunun empatik eğilim, iletişim ve çatışma çözme stillerine göre yordanması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(43). 44-54
• Şahin, Y. (2020). Evlilikte empati ile evlilik doyumu ve affetme arasındaki ilişkide evlilik farkındalığının rolü: Karma bir araştırma (Yayımlanmamış Doktora Tezi)., Marmara Üniversitesi.
• Şahin, Y., & Şirin, A. (2021). Development and Validation of the Empathy Scale in Marriage for Turkish Cultural Context. Spiritual Psychology and Counseling, 6(2), 63-72. https://doi.org/10.37898/spc.2021.6.2.136
• Tarhan, N. (2012). Evlilik psikolojisi. (12. baskı). Timaş Yayınları.
• Taylor, S. (1999). Better learning through better thinking: Developing students metacognitive abilities. Journal of College Reading and Learning, 30 (1), 34-45.
• Telli, A. (2019). Evli çiftlerde; benlik farklılaşmasının ilişki doyumu, ilişki uyumu, çatışma çözme tepkileri, ilişkide kıskançlık, ilişkide affedicilik ve eşe duygusal bağlılık açısından incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi.
• Tezer, E. (1996). Evlilik ilişkisinden sağlanan doyum: Evlilik yaşamı ölçeği. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2 (7), 1-7.
• Tosyalı, M. (2010). Evli bireylerde bağımlı ve özerk (sosyotropik-otonomik) kişilik özellikleri, empati ve mutluluk düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi.
• Toussaint, L. L.,Williams, D. R.,Musick, M. A. & Everson, S. A. (2001). Forgiveness and health: Age differences in a U.S. Probability Sample. Journal of Adult Development. 8, 249-257. https://doi.org/10.1023/A:1011394629736
• Yeşilkayalı, H. D. (2015). Koruyucu aile bireylerinin sosyodemografik özellikleri ile empatik becerileri ve özgecilik durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.
• Yıldız, M. A., ve Baytemir, K. (2016). Evli bireylerde evlilik doyumu ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide benlik saygısının aracılığı. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 67-80.