Year 2019, Volume , Issue 11, Pages 150 - 169 2019-10-31

OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ
The Change on Plot and Narration Style: The Comparison of Yusuf and Zeliha Masnavis of Şeyyad Hamza and Hamdullah Hamdi

Dursun ÖZYÜREK [1]


XIV. yüzyılda kaleme alınan ve klasik Türk edebiyatının erken dönem mesnevilerinden olan Şeyyâd Hamza'nın Yûsuf u Zelihâ'sı ile XV. yüzyılın sonlarında yazılan Hamdullah Hamdî'nin Yûsuf u Zelihâ'sı çeşitli yönlerden mukayese edilmeye imkân sağlamaktadır. Buradan hareketle elinizdeki yazıda iki mesnevi özellikle olay örgüsü ve tahkiye tarzı bakımından karşılaştırılmaktadır. Bu anlamda ilk olarak Yusûf ile Zelihâ hikâyesi hakkında temel birtakım bilgiler sunulmuş; ardından Şeyyâd Hamza ile Hamdullah Hamdî'nin hayatları ve onların mesnevileriyle ilgili bilgiler verilmiştir. Bununla birlikte iki mesnevi birer tablo ve grafik yardımıyla olay örgüsü ve tahkiye tarzı açısından mukayese edilmiştir. Bu yönüyle her ne kadar aynı hikâye etrafında teşekkül etse de iki mesnevinin olay örgüsü bakımından, odak noktalarında ve olayların ilerleyişinde önemli farklar barındırdığı görülmüştür. Bunun yanında iki şairin aynı olayı farklı uzunluklarda ve değişikliklerle anlattığı da anlaşılmıştır. Tahkiye tarzı yönüyle de önemli farklar barındıran iki mesnevi, hikâye etme, kahramanlar arasındaki diyalog, hitap, arasöz ve tasvir gibi anlatı unsurlarına farklı ölçülerde yer vermişlerdir. Bu yönüyle bakıldığında Şeyyâd Hamza'nın tahkiye tarzında sözlü kültür izleri öne çıkmakta ve edebî kaygıdan ziyade asıl konuya odaklanılmaktadır. Nitekim Hamdullah Hamdî'nin tahkiye tarzında edebî anlatım önemsenmektedir. Ayrıca herhangi bir konuya giriş yaparken şairin  okuyucuyu önceden mevzuya hazırladığı görülmektedir. Dolayısıyla XIV. yüzyılda Şeyyâd Hamza'nın dilinde daha kısa ve öz ifadelerle yer bulan Yusûf ile Zelihâ hikâyesinin, XV. yüzyılın sonlarına doğru Hamdullah Hamdî'de daha gelişmiş bir dille ve edebî kaygı ön planda tutularak yazıldığı dikkat çekmektedir. 

The masnavi of Yûsuf u Zelihâ written by Şeyyad Hamza in the 14th century which one of the early period masnavis of the classical Turkish literature, can be allowed to compare in various aspect with the masnavi of Yûsuf u Zelihâ written by Hamdullah Hamdi at the end of the 15th century. From this point of view, these two masnavis will be compared in terms of plot and narration style in this article. Firstly, some basic information will be presented about the story of Yusuf and Zeliha; then, some information will be given on the lives and masnavis of Şeyyad Hamza and Hamdullah Hamdi. After that, these two masnavis will be compared with a table and chart in terms of plot and narration style. This will be shown that, although these two masnavis are formed around the same story, there will be significant differences in focal points of plot and progress of events. Besides, it will be seen that the poets express the same event with diversified perspectives and alterations. These two masnavis have crucial differences about narration style; additionally, masnavis have given place in varied dimensions about storytelling, dialogue between the heroes, salutation, digression and description. From this point of view, it seems that the traces of oral culture in the narration style of Şeyyad Hamza were more, and will be shown that focusing on story was main issue rather than the literary concern. Nevertheless, it is understood that Hamdullah Hamdi cared about the literary aspect of the subject during his narration, and prepared the reader in advance when he begins any subject. Taking into account all of these, this will be pointed that the story of Yusuf and Zeliha has written according to Şeyyad Hamza in 14th century is more shorter and has genuine expressions. On the other hand, towards the end of the 15th century, was written by Hamdullah Hamdi with a more developed language and literary concern.    

  • Akar, Metin. (1986), "Şeyyad Hamza Hakkında Yeni Bilgiler", Marmara Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, S 2, s. 1-15.
  • Aktaş, Şerif. (1984), Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş, Birlik Yayınları, Ankara.
  • Dilçin, Dehri. (1946), Şeyyad Hamza, Yusuf u Zeliha, TDK Yayınları, Ankara.
  • Forster, Edward Morgan. (1982), Roman Sanatı, (Çev.) Ünal Aytür, Adam Yayınları, İstanbul.
  • Koncu, Hanife. (2003), "Yûsuf ve Züleyhâ". DİA, C 44, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul.
  • Köprülü, Fuat. (1922), "Selçukîler Devrinde Anadolu Şairleri, I, Şeyyad Hamza", Türk Yurdu, S 1, s. 27-34.
  • Öztürk, Zehra. (1997), "Hamdullah Hamdi", C 15, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul.
  • Öztürk, Zehra. (2001), Hamdullah Hamdî'nin Yûsuf ve Zelîhâ Mesnevisi: Giriş, Metin, İnceleme ve Tıpkıbasım, II. Kısım: Tenkidli Metin, Harvard Üniversitesi Yayınları, Harvard.
  • Özyıldırım, Ali Emre. (1999), Hamdullah Hamdî ve Divanı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Şeyyâd Hamza. (2008), Yûsuf u Zelîhâ, (Haz.) Ümit Özgür Demirci ve Şenol Korkmaz, Kaknüs Yayınları, İstanbul.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section MAKALELER
Authors

Orcid: 0000-0001-7121-2615
Author: Dursun ÖZYÜREK (Primary Author)
Institution: İSTANBUL ŞEHİR ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : October 31, 2019

Bibtex @art and literature { hikmet534785, journal = {Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online)}, issn = {2458-8636}, eissn = {2458-8636}, address = {}, publisher = {Ahmet TANYILDIZ}, year = {2019}, volume = {}, pages = {150 - 169}, doi = {10.28981/hikmet.534785}, title = {OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ}, key = {cite}, author = {ÖZYÜREK, Dursun} }
APA ÖZYÜREK, D . (2019). OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) , (11) , 150-169 . DOI: 10.28981/hikmet.534785
MLA ÖZYÜREK, D . "OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2019 ): 150-169 <https://dergipark.org.tr/en/pub/hikmet/issue/49876/534785>
Chicago ÖZYÜREK, D . "OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2019 ): 150-169
RIS TY - JOUR T1 - OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ AU - Dursun ÖZYÜREK Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.28981/hikmet.534785 DO - 10.28981/hikmet.534785 T2 - Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) JF - Journal JO - JOR SP - 150 EP - 169 VL - IS - 11 SN - 2458-8636-2458-8636 M3 - doi: 10.28981/hikmet.534785 UR - https://doi.org/10.28981/hikmet.534785 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ %A Dursun ÖZYÜREK %T OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ %D 2019 %J Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) %P 2458-8636-2458-8636 %V %N 11 %R doi: 10.28981/hikmet.534785 %U 10.28981/hikmet.534785
ISNAD ÖZYÜREK, Dursun . "OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) / 11 (October 2019): 150-169 . https://doi.org/10.28981/hikmet.534785
AMA ÖZYÜREK D . OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2019; (11): 150-169.
Vancouver ÖZYÜREK D . OLAY ÖRGÜSÜ VE TAHKİYE TARZINDA DEĞİŞİM: ŞEYYÂD HAMZA'NIN VE HAMDULLAH HAMDÎ'NİN YÛSUF U ZELİHÂ MESNEVİLERİNİN MUKAYESESİ. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2019; (11): 169-150.