Research Article

E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu

Volume: 18 Number: 2 August 31, 2025
EN TR

E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu

Abstract

E-ticaretin hızla büyümesi ve artan tüketici beklentileri, etkili müşteri segmentasyonu yöntemlerine olan ihtiyacı artırmıştır. Geleneksel segmentasyon teknikleri genellikle manuel ve kural tabanlı yaklaşımlara dayandığından, modern e-ticaretin gerektirdiği karmaşıklık ve ölçeklenebilirliği sağlamada yetersiz kalmaktadır. Makine öğrenmesi algoritmaları, veriye dayalı içgörüler sunarak kişiselleştirilmiş pazarlama stratejileri ve hedefe yönelik müşteri etkileşimleri oluşturmayı mümkün kılan güçlü bir alternatif sunmaktadır. Bu çalışma, K-En Yakın Komşu (KNN), Destek Vektör Makineleri (SVM) ve Rastgele Orman (Random Forest) algoritmalarını kullanarak müşteri segmentasyonu sınıflandırma performanslarını analiz etmeyi ve karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Mevcut literatürde müşteri segmentasyonu için çeşitli yaklaşımlar önerilmiştir, ancak bu makine öğrenmesi modellerinin e-ticaret bağlamında doğrudan karşılaştırılması sınırlı kalmıştır. Bu araştırma, bu boşluğu doldurmayı hedefleyerek farklı modellerin sınıflandırma performanslarını değerlendirip çevrimiçi alışveriş yapan müşterileri segmente etmede en uygun yöntemi belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada kullanılan veri seti Kaggle platformundan elde edilmiş olup, alışveriş sıklığı, promosyon katılımı, harcama alışkanlıkları ve güvenlik endişeleri gibi tüketici davranışlarını yansıtan özellikleri içermektedir. En uygun küme sayısını belirlemek için Elbow ve Silhouette yöntemleri kullanılmıştır. Kümeleme yapısı belirlendikten sonra K-Means algoritması uygulanarak müşteriler davranışsal özelliklerine göre farklı gruplara ayrılmıştır. Ardından, KNN, SVM ve Random Forest algoritmaları bu kümeleri sınıflandırmak için eğitilmiş ve performansları Accuracy (Doğruluk), Precision (Kesinlik), Recall (Duyarlılık) ve F1-Skoru gibi metrikler kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, SVM modeli %95 doğruluk oranı ile en yüksek performansı sergilemiştir. Random Forest modeli ise %93 doğruluk oranı ile SVM’ye çok yakın sonuçlar üretmiş olup, daha düşük hesaplama maliyeti ve daha yüksek ölçeklenebilirlik avantajı sunmaktadır. KNN modeli ise %78 doğruluk oranı ile en düşük performansı göstermiştir, bu da yüksek boyutlu veya büyük veri setleri için uygun olmadığını göstermektedir. Ek olarak, Precision, Recall ve F1-Skoru açısından da SVM ve Random Forest’ın KNN’den daha üstün olduğu tespit edilmiştir, bu da onların daha güçlü sınıflandırma yeteneklerine sahip olduğunu doğrulamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma e-ticarette müşteri segmentasyonu için doğru makine öğrenmesi modelinin seçilmesinin önemini vurgulamaktadır. SVM, en yüksek doğruluk oranı gerektiren uygulamalar için önerilirken, Random Forest büyük veri setleri ve ölçeklenebilirlik gereksinimleri için daha uygun bir alternatif sunmaktadır. KNN modeli ise küçük ölçekli segmentasyon görevleri için daha uygun olup, büyük veri setleri için ideal olmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, makine öğrenmesi kullanarak müşteri segmentasyonunu optimize etmek isteyen e-ticaret işletmeleri için yol gösterici olacak ve müşteri hedefleme, etkileşim ve sadakat stratejilerini geliştirmeye katkı sağlayacaktır.

Keywords

References

  1. Ahmad, I., Basheri, M., Iqbal, M. J., & Rahim, A. (2018). Performance comparison of support vector machine, random forest, and extreme learning machine for intrusion detection. IEEE ACCESS, 6, 33789-33795. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2018.2841987
  2. Ahmed, M., Seraj, R., & Islam, S. M. S. (2020). The k-means algorithm: A comprehensive survey and performance evaluation. Electronics, 9(1), 1-12. https://doi.org/10.3390/electronics9081295
  3. Asar, Ç. A. (2024). eBay’de Satılan İlk Ürünün Ne Olduğunu Öğrenince ‘Şaka Herhalde?’ Diyeceksiniz. Erişim adresi: https://www.webtekno.com/ebay-satilan-ilk-urun-h151745.html
  4. Chunduru, A., Kishore, A. R., Sasapu, B. K., & Seepana, K. (2024). Multi chronic disease prediction system using CNN and random forest. SN Computer Science, 5(157), 1-13. https://doi.org/10.1007/s42979-023-02521-6
  5. Akbulut S. (2006). Veri Madenciliği Teknikleri ile Bir Kozmetik Markanın Ayrılan Müşteri Analizi ve Müşteri Segmentasyonu (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği, Ankara. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=lgu6rrVmt1RZ_Ntn3lVpPw&no=OCDd8HOhVAwmqA4VBI6lGg
  6. Cui, M. (2020). Introduction to the K-Means clustering algorithm based on the Elbow method. Accounting, Auditing and Finance, 1, 5-8. https://doi.org/10.23977/accaf.2020.010102
  7. Denli, İ. (2021). Görevinden Ayrılan Jeff Bezos’ın İlham Verici Amazon’u Kurma Hikâyesi. Erişim adresi: https://www.webtekno.com/jeff-bezos-amazon-kurulusu-h113225.html
  8. Doğanlı B. (2025). Müşteri segmentasyonu ve davranış analizi: Random forest algoritması kullanılarak gelir ve harcama davranışlarının incelenmesi. Business, Economics and Management Research Journal, 8(1), 52-66. https://doi.org/10.58308/bemarej.1646966

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Customer Relationship Management

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 21, 2025

Publication Date

August 31, 2025

Submission Date

February 11, 2025

Acceptance Date

August 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 2

APA
Metin, S. (2025). E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Journal of Social Sciences, 18(2), 314-329. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1637810
AMA
1.Metin S. E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Journal of Social Sciences. 2025;18(2):314-329. doi:10.17218/hititsbd.1637810
Chicago
Metin, Serkan. 2025. “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri Ile Sınıflandırılması Ve Müşteri Segmentasyonu”. Hitit Journal of Social Sciences 18 (2): 314-29. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1637810.
EndNote
Metin S (August 1, 2025) E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Journal of Social Sciences 18 2 314–329.
IEEE
[1]S. Metin, “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu”, Hitit Journal of Social Sciences, vol. 18, no. 2, pp. 314–329, Aug. 2025, doi: 10.17218/hititsbd.1637810.
ISNAD
Metin, Serkan. “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri Ile Sınıflandırılması Ve Müşteri Segmentasyonu”. Hitit Journal of Social Sciences 18/2 (August 1, 2025): 314-329. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1637810.
JAMA
1.Metin S. E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Journal of Social Sciences. 2025;18:314–329.
MLA
Metin, Serkan. “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri Ile Sınıflandırılması Ve Müşteri Segmentasyonu”. Hitit Journal of Social Sciences, vol. 18, no. 2, Aug. 2025, pp. 314-29, doi:10.17218/hititsbd.1637810.
Vancouver
1.Serkan Metin. E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Journal of Social Sciences. 2025 Aug. 1;18(2):314-29. doi:10.17218/hititsbd.1637810