Review Article

Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi

Volume: 23 Number: 57 June 22, 2026
TR EN

Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi

Abstract

Bu çalışma, 2021 yılında üçüncü baskısı yayımlanan “The Oxford Handbook of Positive Psychology” kitabındaki Kenneth I. Pargament ve Annotte Mahoney’in “Spirituality: The Search for the Sacred” adlı kitap bölümüne ait değerlendirme ve analizler içeren bir inceleme makalesidir. Çalışmada psikoloji biliminin maneviyatla ilişkisine dair tarihsel tutumlarını ve son yıllarda bu alanda gözlemlenen paradigmatik değişim Pargament’in kutsal ve maneviyat ilişkisine dair görüşleri kapsamında ele alınmaktadır. Maneviyatın hem bireysel hem toplumsal düzeyde bir “kültürel gerçeklik” olarak önemi, psikolojik danışmanlıkta artan talep, ampirik bulguların desteği ve mesleki etik ilkelerin yönlendirmesiyle psikoloji disiplininde yeniden dikkate alındığı vurgulanmaktadır. Maneviyatın keşif, bakım ve dönüşüm süreçleri aracılığıyla bireyin yaşamında ne şekilde biçimlendiği analiz edilmiş olup, kutsalın anlamı, kapsamı ve bireyler tarafından nasıl algılandığı çok boyutlu bir çerçevede değerlendirilmiştir. İnceleme, özellikle kutsalın psikolojik olarak nasıl deneyimlendiğine ve kutsallaştırma süreçlerine odaklanarak, maneviyatın din, kişisel deneyim ve kültürel bağlamlarla ilişkisine dair derinlemesine bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma Pargament’in “bir kutsal arayışı” olarak tanımladığı maneviyat olgusunun psikolojik sağlık üzerindeki etkilerini, iyi ve kötü entegre edilmiş manevî yapılar arasındaki farkları ele almaktadır. Öte yandan maneviyatın bireyin ruh sağlığı, yaşam doyumu ve sosyal ilişkiler üzerindeki olumlu etkileri kadar, bağnazlık, dışlama ve psikolojik sıkıntılarla ilişkili olabilecek karanlık yönlerine de ışık tutulmaktadır. Bu kapsamda çalışma, konuya dair değerlendirme ve analizleri içeren teorik çerçevede ele alınan bir inceleme makalesidir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışma, 2021 yılında üçüncü baskısı yayımlanan “The Oxford Handbook of Positive Psychology” kitabındaki Kenneth I. Pargament ve Annotte Mahoney’in “Spirituality: The Search for the Sacred” adlı kitap bölümüne ait değerlendirme ve analizler içeren bir inceleme makalesidir. Çalışma için etik çerçevede herhangi bir etik kurul onayı gerekmemekte olup, kitap bölümünün sorumlu yazarından çeviri yapılması ve Türkçe uyarlama üzerinden kitap bölümü incelemesi olarak yayımlanmasına dair gerekli izinler mail yolu ile alınmıştır.

References

  1. Baider, L., & De-Nour, A. K. (1987). The meaning of a disease: An exploratory study of Moslem Arab women after a mastectomy. Journal of Psychosocial Oncology, 4(1), 1–13.
  2. Corbett, L. (2013). Jung’s approach to spirituality and religion. In K. I. Pargament, A. Mahoney, & E. P. Shafranske (Eds.), APA handbook of psychology, religion, and spirituality: Vol. 2. An applied psychology of religion and spirituality (pp. 147–168). American Psychological Association.
  3. Elkins, D. N. (1995). Psychotherapy and spirituality: Toward a theory of the soul. Journal of Humanistic Psychology, 28, 5–18.
  4. Emblen, J. D. (1992). Religion and spirituality defined according to current use in nursing literature. Journal of Professional Nursing, 8, 41–47.
  5. Exline, J. J. (2013). Religious and spiritual struggles. In K. I. Pargament, J. J. Exline, & J. Jones (Eds.), APA handbook of psychology, religion, and spirituality: Vol. 1. Context, theory, and research (pp. 459–476). American Psychological Association.
  6. Greenberg, D., Witztum, E., & Pisante, J. (1987). Scrupulosity: Religious attitudes and clinical presentations. British Journal of Medical Psychology, 60(1), 29–37.
  7. Hall, T. W., & Fujikawa, A. M. (2013). God image and the sacred. In K. I. Pargament, J. J. Exline, & J. Jones (Eds.), APA handbook of psychology, religion, and spirituality: Vol. 1. Context, theory, and research (pp. 277–292). American Psychological Association.
  8. Koenig, H. G., King, D. E., & Carson, V. B. (2012). Handbook of religion and health (2nd ed.). Oxford University Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychology of Religion

Journal Section

Review Article

Publication Date

June 22, 2026

Submission Date

September 10, 2025

Acceptance Date

October 30, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 23 Number: 57

APA
Yılmaz, B. (2026). Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(57), 37-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.20735937
AMA
1.Yılmaz B. Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;23(57):37-47. doi:10.5281/zenodo.20735937
Chicago
Yılmaz, Beyzanur. 2026. “Pargament Ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar Ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23 (57): 37-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.20735937.
EndNote
Yılmaz B (June 1, 2026) Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23 57 37–47.
IEEE
[1]B. Yılmaz, “Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 23, no. 57, pp. 37–47, June 2026, doi: 10.5281/zenodo.20735937.
ISNAD
Yılmaz, Beyzanur. “Pargament Ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar Ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23/57 (June 1, 2026): 37-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.20735937.
JAMA
1.Yılmaz B. Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;23:37–47.
MLA
Yılmaz, Beyzanur. “Pargament Ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar Ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 23, no. 57, June 2026, pp. 37-47, doi:10.5281/zenodo.20735937.
Vancouver
1.Beyzanur Yılmaz. Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jun. 1;23(57):37-4. doi:10.5281/zenodo.20735937

32930

Articles published in the Hatay Mustafa Kemal University Journal of the Institute of Social Sciences are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0). The responsibility for the ideas and opinions expressed in the articles rests entirely with their authors. These ideas and opinions do not represent the institutional perspective or policies of our journal.