İnceleme Makalesi

Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi

Cilt: 23 Sayı: 57 22 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi

Öz

Bu çalışma, 2021 yılında üçüncü baskısı yayımlanan “The Oxford Handbook of Positive Psychology” kitabındaki Kenneth I. Pargament ve Annotte Mahoney’in “Spirituality: The Search for the Sacred” adlı kitap bölümüne ait değerlendirme ve analizler içeren bir inceleme makalesidir. Çalışmada psikoloji biliminin maneviyatla ilişkisine dair tarihsel tutumlarını ve son yıllarda bu alanda gözlemlenen paradigmatik değişim Pargament’in kutsal ve maneviyat ilişkisine dair görüşleri kapsamında ele alınmaktadır. Maneviyatın hem bireysel hem toplumsal düzeyde bir “kültürel gerçeklik” olarak önemi, psikolojik danışmanlıkta artan talep, ampirik bulguların desteği ve mesleki etik ilkelerin yönlendirmesiyle psikoloji disiplininde yeniden dikkate alındığı vurgulanmaktadır. Maneviyatın keşif, bakım ve dönüşüm süreçleri aracılığıyla bireyin yaşamında ne şekilde biçimlendiği analiz edilmiş olup, kutsalın anlamı, kapsamı ve bireyler tarafından nasıl algılandığı çok boyutlu bir çerçevede değerlendirilmiştir. İnceleme, özellikle kutsalın psikolojik olarak nasıl deneyimlendiğine ve kutsallaştırma süreçlerine odaklanarak, maneviyatın din, kişisel deneyim ve kültürel bağlamlarla ilişkisine dair derinlemesine bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma Pargament’in “bir kutsal arayışı” olarak tanımladığı maneviyat olgusunun psikolojik sağlık üzerindeki etkilerini, iyi ve kötü entegre edilmiş manevî yapılar arasındaki farkları ele almaktadır. Öte yandan maneviyatın bireyin ruh sağlığı, yaşam doyumu ve sosyal ilişkiler üzerindeki olumlu etkileri kadar, bağnazlık, dışlama ve psikolojik sıkıntılarla ilişkili olabilecek karanlık yönlerine de ışık tutulmaktadır. Bu kapsamda çalışma, konuya dair değerlendirme ve analizleri içeren teorik çerçevede ele alınan bir inceleme makalesidir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışma, 2021 yılında üçüncü baskısı yayımlanan “The Oxford Handbook of Positive Psychology” kitabındaki Kenneth I. Pargament ve Annotte Mahoney’in “Spirituality: The Search for the Sacred” adlı kitap bölümüne ait değerlendirme ve analizler içeren bir inceleme makalesidir. Çalışma için etik çerçevede herhangi bir etik kurul onayı gerekmemekte olup, kitap bölümünün sorumlu yazarından çeviri yapılması ve Türkçe uyarlama üzerinden kitap bölümü incelemesi olarak yayımlanmasına dair gerekli izinler mail yolu ile alınmıştır.

Kaynakça

  1. Baider, L., & De-Nour, A. K. (1987). The meaning of a disease: An exploratory study of Moslem Arab women after a mastectomy. Journal of Psychosocial Oncology, 4(1), 1–13.
  2. Corbett, L. (2013). Jung’s approach to spirituality and religion. In K. I. Pargament, A. Mahoney, & E. P. Shafranske (Eds.), APA handbook of psychology, religion, and spirituality: Vol. 2. An applied psychology of religion and spirituality (pp. 147–168). American Psychological Association.
  3. Elkins, D. N. (1995). Psychotherapy and spirituality: Toward a theory of the soul. Journal of Humanistic Psychology, 28, 5–18.
  4. Emblen, J. D. (1992). Religion and spirituality defined according to current use in nursing literature. Journal of Professional Nursing, 8, 41–47.
  5. Exline, J. J. (2013). Religious and spiritual struggles. In K. I. Pargament, J. J. Exline, & J. Jones (Eds.), APA handbook of psychology, religion, and spirituality: Vol. 1. Context, theory, and research (pp. 459–476). American Psychological Association.
  6. Greenberg, D., Witztum, E., & Pisante, J. (1987). Scrupulosity: Religious attitudes and clinical presentations. British Journal of Medical Psychology, 60(1), 29–37.
  7. Hall, T. W., & Fujikawa, A. M. (2013). God image and the sacred. In K. I. Pargament, J. J. Exline, & J. Jones (Eds.), APA handbook of psychology, religion, and spirituality: Vol. 1. Context, theory, and research (pp. 277–292). American Psychological Association.
  8. Koenig, H. G., King, D. E., & Carson, V. B. (2012). Handbook of religion and health (2nd ed.). Oxford University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Psikolojisi

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

10 Eylül 2025

Kabul Tarihi

30 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 57

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, B. (2026). Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(57), 37-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.20735937
AMA
1.Yılmaz B. Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. HMKÜSBED. 2026;23(57):37-47. doi:10.5281/zenodo.20735937
Chicago
Yılmaz, Beyzanur. 2026. “Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23 (57): 37-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.20735937.
EndNote
Yılmaz B (01 Haziran 2026) Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23 57 37–47.
IEEE
[1]B. Yılmaz, “Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”, HMKÜSBED, c. 23, sy 57, ss. 37–47, Haz. 2026, doi: 10.5281/zenodo.20735937.
ISNAD
Yılmaz, Beyzanur. “Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23/57 (01 Haziran 2026): 37-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.20735937.
JAMA
1.Yılmaz B. Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. HMKÜSBED. 2026;23:37–47.
MLA
Yılmaz, Beyzanur. “Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 23, sy 57, Haziran 2026, ss. 37-47, doi:10.5281/zenodo.20735937.
Vancouver
1.Beyzanur Yılmaz. Pargament ve Mahoney’e Göre Tarihsel Gelişim, Güncel Yaklaşımlar ve Pratik Yansımalar Ekseninde Psikolojide Maneviyatın Yeniden Yükselişi. HMKÜSBED. 01 Haziran 2026;23(57):37-4. doi:10.5281/zenodo.20735937

 32930                                                                                                            
 

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi''nde yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Makalelerde yer alan fikir ve görüşlerin sorumluluğu tamamen yazarlarına aittir. Bu fikir ve görüşler, dergimizin kurumsal bakış açısını veya politikalarını temsil etmemektedir.