Research Article

R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı

Number: Advanced Online Publication March 13, 2026
EN TR

R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı

Abstract

Robert Maynard Hutchins açısından ideal eğitim, entelektüel erdemleri, maneviyatı ve ahlakı geliştiren eğitimdir. Eğitimin amacı entelektüel boyutta zihni geliştirme olmalıdır. Bu durum evrensel değişmez ilkelerle donatılmış liberal eğitimle gerçekleşebilir. Nitekim liberal sanatlar ve büyük kitaplar aracılığıyla yapılacak eğitim en iyiler için en iyi eğitimdir. Ancak ona göre, son dönemlerde mesleki eğitim, bilimsel deney ve uzmanlaşma ekonomik katkı sağlama amacıyla liberal eğitimin yerini aldı. Hutchins, tespit ettiği eğitimsel sıkıntıyı çözebilmek için liberal eğitim üzerine çalışmalar yapan Mortimer J. Adler’i üniversiteye davet eder ve birlikte çalışmalarda bulunurlar. Bu bağlamda mevcut çalışmanın amacı, Hutchins’in hem savunduğu liberal sanatlar ve büyük kitaplar eğitimine yönelik düşüncesini ortaya koymak hem de deneysel yöntemin egemen olduğu yükseköğretim kurumlarına yönelik eleştirilerini analiz ederek yükseköğretimde entelektüel eğitimin ve büyük kitaplar eğitiminin yeniden doğuşu için mücadelesini tespit etmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analiz tekniği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda Hutchins’e göre üniversitenin amacı, metafiziği canlandırmaktan, entelektüel ve manevi devrimi gerçekleştirmekten başka bir şey olmamalıdır. Bunun içinde yükseköğretim öğrencilerin zihinlerini altüst etmeli, ufuklarını geliştirmeli ve zekâlarını alevlendirmelidir. Zira deneysel bilimin yükselişi, uzmanlaşma ve endüstrileşme gibi büyük değişimlerin hiçbiri bu amaçlar için verilen çabayı alakasız kılamaz. Tam tersine bu değişiklikler herkese liberal sanatlar ve büyük kitaplar eğitiminin verilmesi çabasını daha gerekli ve acil kılar.

Keywords

Robert M. Hutchins, Mortimer J. Adler, yükseköğretim, liberal eğitim, büyük kitaplar, deneyselbilim

References

  1. Adler, M. J. (1965). In Van Doren G. (Ed.), How to read a book: A Guide to Reading the Great Books. Encyclopedia Britannica.
  2. Adler, M. J. (1982a). Robert M. Hutchins: A personal memoir. The University of Chicago Press.
  3. Adler, M. J. (1982b). The paideia proposal: An educational manifesto. Macmillan Publishing Company.
  4. Adler, M. J. (1988). In Van Doren G. (Ed.), Reforming education: the opening of the american mind. Macmillan Publishing Company.
  5. Arendt, H. (1958). The human condition. University of Chicago Press
  6. Aristoteles (2009), Nikomakhos’a etik. (S. Babür, Çev.), Bilge Su Yayıncılık.
  7. Aronowitz, S., & Giroux, H. A. (1993). Education still under siege. Bergin & Garvey.
  8. Bayrak, B. (2024). Daimici Mortimer Adler’de demokrasi ve eğitim. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(3), 824-841. https://doi.org/10.33206/mjss.1368395
  9. Bloom, A. (1987). The closing of the American mind. Simon and Schuster.
  10. Cevizci, A. (2000). Felsefe sözlüğü. Paradigma Yayınları.
APA
Bayrak, B. (2026). R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Advanced Online Publication, 222-240. https://doi.org/10.32600/huefd.1672053
AMA
1.Bayrak B. R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı. HUJFL. 2026;(Advanced Online Publication):222-240. doi:10.32600/huefd.1672053
Chicago
Bayrak, Beyhan. 2026. “R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi Ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, no. Advanced Online Publication: 222-40. https://doi.org/10.32600/huefd.1672053.
EndNote
Bayrak B (March 1, 2026) R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi Advanced Online Publication 222–240.
IEEE
[1]B. Bayrak, “R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı”, HUJFL, no. Advanced Online Publication, pp. 222–240, Mar. 2026, doi: 10.32600/huefd.1672053.
ISNAD
Bayrak, Beyhan. “R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi Ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. Advanced Online Publication (March 1, 2026): 222-240. https://doi.org/10.32600/huefd.1672053.
JAMA
1.Bayrak B. R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı. HUJFL. 2026;:222–240.
MLA
Bayrak, Beyhan. “R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi Ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, no. Advanced Online Publication, Mar. 2026, pp. 222-40, doi:10.32600/huefd.1672053.
Vancouver
1.Beyhan Bayrak. R. Hutchins’te Yükseköğretimde Büyük Kitaplar Eğitiminin Önemi ve Büyük Kitapların Deneysel Bilimle Savaşı. HUJFL. 2026 Mar. 1;(Advanced Online Publication):222-40. doi:10.32600/huefd.1672053