Okul Öncesi Öğretmenlerinin Eleştirel Bilinç Düzeyleri, Toplumsal Cinsiyet Rolü Tutumları ve Empati Düzeylerinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırma, okul öncesi öğretmenlerinin eleştirel bilinç düzeyleri, toplumsal cinsiyet rolü tutumları ve empatik eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Karşılaştırmalı ilişkisel tarama modelinde desenlenen çalışmanın verileri, kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak Türkiye'de görev yapan 400 okul öncesi öğretmeninden toplanmıştır. Veri toplama sürecinde demografik bilgi formu, Eleştirel Bilinç Ölçeği, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği ve Empatik Eğilim Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulguları; toplumsal cinsiyet rolü tutumları, eleştirel bilinç ve empatik eğilimler arasında düşük düzeyde fakat pozitif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Erkek öğretmenlerin eleştirel eylem alt boyutunda daha yüksek puanlar aldığı; kadın öğretmenlerin ise toplumsal cinsiyet rolü tutumları ile sempatik eğilim alt boyutunda daha yüksek puanlara ulaştığı belirlenmiştir. Ayrıca, lisansüstü eğitim mezunu katılımcıların lisans mezunlarına kıyasla toplumsal cinsiyet rolü tutumları ve empatik eğilim puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Buna ek olarak lisansüstü mezunları, eleştirel düşünüm ve sempatik eğilim alt boyutlarında da daha yüksek puanlar almıştır. Bu bulgular, erken çocukluk eğitiminde eleştirel bilinç, toplumsal cinsiyet rolü tutumları ve empati arasındaki bağlantıları vurgulamakta olup gelecekteki araştırmalar ve eğitim politikaları açısından hem teorik hem de pratik çıkarımlar sunmaktadır.

Keywords

• Eleştirel Bilinç
• Empatik Eğilim
• Toplumsal Cinsiyet
• Okul Öncesi

Supporting Institution

Bu araştırma kapsamında herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu araştırma, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 02/04/2024 tarihli ve 104-04 sayılı kararı ile 787477 numaralı izin kapsamında gerçekleştirilmiş olup, çalışma etik kurul onayına uygun olarak tamamlanmıştır.

Examining Preschool Teachers' Critical Consciousness, Gender Role Attitudes, and Empathy Levels

Abstract

This study explores the interplay between preschool teachers' critical consciousness, gender role attitudes, and empathic tendencies. Employing a comparative correlational survey design, data were collected from 400 preschool teachers in Turkey using snowball sampling. The research utilized a demographic information form, the Critical Consciousness Scale, the Gender Roles Attitude Scale, and the Empathic Tendency Scale. The findings revealed a low but positive correlation between gender role attitudes, critical consciousness, and empathic tendencies. Male teachers demonstrated higher scores in the critical action subdimension, whereas female teachers exhibited higher scores in gender role attitudes and the sympathetic tendency subdimension. Furthermore, postgraduate participants scored higher in gender role attitudes and empathic tendencies compared to undergraduate participants. Additionally, they scored higher in critical reflection and the sympathetic tendency subdimension. These findings highlight the links between critical consciousness, gender role attitudes, and empathy in early childhood education, providing theoretical and practical implications for future research and educational policies.

Keywords

• Critical Consciousness
• Empathic Tendency
• Gender
• Preschool Teachers

Supporting Institution

No support was received from any institution for this research.

Ethical Statement

This research was carried out with the permission obtained with the decision numbered 787477, dated 02/04/2024 and decision number 104-04 of the Marmara University Institute of Educational Sciences Research and Publication Ethics Committee, and the study was completed in accordance with the approval of the ethics committee.

References

1. Acun Kapıkıran, N. (2009). Öğretmen adaylarının empatik eğilim ve kendini ayarlama açısından incelenmesi [An examination of preservice teachers in terms of empathic tendency and self-adjustment]. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 81–91. https://izlik.org/JA96JX33DY
2. Adak, N. (2016). Sosyal problemler sosyolojisi [Sociology of social problems]. Siyasal Kitabevi.
3. Akbayır, S. (2023). Geç ergenlik dönemindeki gençlerde flört şiddetinin, toplumsal cinsiyet algısı ve empati düzeyi ile ilişkisi [The relationship between dating violence in late adolescence, perception of gender and level of empathy] (Publication No. 790678) [Master’s thesis, Maltepe University]. YÖK Thesis Center.
4. Akbulut, E. (2010). Sınıf öğretmenlerinin empatik eğilim düzeyleri [Levels of the empathic tendencies of classroom teachers] (Publication No. 273077) [Master’s thesis, Sakarya University]. YÖK Thesis Center.
5. Akkaya, A. (2017). Hemşirelerde empati, empati becerileri ve motivasyon ilişkisi [Relationship of empathy, empathy skills and motivations in nurses] (Publication No. 468378) [Master’s thesis, Beykent University]. YÖK Thesis Center.
6. Akkoyun, F. (1982). Empatik anlayış üzerine [On empathic understanding]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 15(2), 63–69. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000891
7. Alptekin, B. (2019). Öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet rolleri ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları [Pre-service teachers' attitudes towards gender roles and teaching profession] (Publication No. 547838) [Master’s thesis, Bolu Abant İzzet Baysal University]. YÖK Thesis Center.
8. Altınbaş, K., Gülöksüz, S., Özçetinkaya, S., & Oral, E. T. (2010). Empatinin biyolojik yönleri [Biological aspects of empathy]. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2(1), 15–25. https://izlik.org/JA57YA44EH

9. Altuntaş, O., & Altınova, H. (2015). Toplumsal cinsiyet algısı ile sosyoekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi [Determining the relationship between gender perception and socioeconomic variables]. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(6), 83–100. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.7674
10. Alver, B. (2003). Çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların empatik becerileri, karar stratejileri ve psikolojik belirtileri arasındaki ilişkiler [The Relationship between empathic skills, decision strategies and psychological symtoms of employees] (Publication No. 125593) [Doctoral dissertation, Atatürk University]. YÖK Thesis Center.
11. Apaydın Demirci, Z., & İkiz, S. (2017). Çocuk gelişimi öğrencilerinin iletişim becerileri ve empatik eğilim düzeyleri arasındaki ilişki: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi örneği [The relationship between communication skills and empathic tendency levels of child development students: The case of Bilecik Şeyh Edebali University]. Journal of International Social Research, 10(54), 678–685. https://doi.org/10.17719/jisr.20175434633
12. Arslanoğlu, C. (2012). Farklı bölümlerde öğrenim gören beden eğitimi ve spor yüksek okulu öğrencilerinin empatik eğilim düzeyleri ve saldırganlık ilişkisinin incelenmesi [Evaluation of the empathic tendency levels and agression relationship of physical education and sports students from different departments] (Publication No. 317094) [Doctoral dissertation, Gazi University]. YÖK Thesis Center.
13. Arslantaş, H. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin empatik eğilim düzeyleri ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişki [Examining the relation between the emphatetic tendency level and emotional intelligence level of pre-school teachers] (Publication No. 437031) [Master’s thesis, Kahramanmaraş Sütçü İmam University]. YÖK Thesis Center.
14. Ataşalar, J. (1996). Üniversite öğrencilerinin empatik eğilim düzeylerine cinsiyet ve yaşlarına göre kendini açma davranışları [The level of self disclosure of university students according to empathic tendency levels sex and ages] (Publication No. 52779) [Master’s thesis, Hacettepe University]. YÖK Thesis Center.
15. Avşar, S. (2017). Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında tarihsel rollerini yitiren erkekliğin çöküşü: Küllerinden yeni erkekliğin doğuşu [The collapse of masculinity losing its historical roles in the context of gender roles: The birth of new masculinity from its ashes]. KADEM Journal of Women's Studies, 3(2), 224–241. https://doi.org/10.21798/kadem.20182365990
16. Bahtiyar Karaçil, S. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının çeşitli faktörlere göre incelenmesi [Investigation of preschool teachers' gender perceptions according to various factors]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 2(2), 249–276. https://izlik.org/JA52KS96WL
17. Bakioğlu, F., & Türküm, A. S. (2019). Toplumsal cinsiyet rolleri ölçeğinin Türkçeye uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Adaptation of the gender roles scale into Turkish: A validity and reliability study]. Kastamonu Education Journal, 27(2), 717–725. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2697
18. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall.
19. Barut, Y. (2004, July 6–9). Öğretmenlerin empatik eğilim düzeyleri ile çatışma eğilimi düzeylerinin değişkenler açısından incelenmesi [Examination of teachers' empathic tendency levels and conflict tendency levels in terms of variables] [Paper presentation]. 13th National Educational Sciences Congress, Ondokuz Mayıs University, Samsun, Turkey.
20. Başçı, B., & Giray, S. (2016). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının çok değişkenli istatistiksel tekniklerle analizi [Multivariate statistical analysis of university students’ attitudes towards gender roles]. Journal of Life Economics, 3(4), 117–142. https://doi.org/10.15637/jlecon.160
21. Bayraktar, S. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet rolüne ilişkin tutumları ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [The relationship between pre-school teacher candidates attitudes towards gender role and critical thinking tendencies] (Publication No. 626240) [Master’s thesis, Istanbul Okan University]. YÖK Thesis Center.
22. Bayram, S. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin empatik düşünme becerileri ile öğrencileri motive etme düzeylerinin incelenmesi [An investigation of early childhood education teachers emphatic thinking skills and their proficiency in motivating learners] (Publication No. 350894) [Master’s thesis, Erciyes University]. YÖK Thesis Center.
23. Belek, U. (2013). Toplumsal cinsiyet algısının statik duruşu [The static stance of gender perception]. In L. Gültekin, G. Güneş, C. Ertung, & A. Şimşek (Eds.), Toplumsal cinsiyet ve yansımaları [Gender and its reflections] (pp. 17–26). Atılım Üniversitesi Yayınları.
24. Bozkurt, D. (2022). Raising critical consciousness towards critical multicultural education: A teacher education case study (Publication No. 759026) [Master’s thesis, Çanakkale Onsekiz Mart University]. YÖK Thesis Center.
25. Bozkurt, D., & Zehir Topkaya, E. (2025). A critical multicultural education learning module for English language teacher education programs. Turkish Journal of Education, 14(1), 19–46.
26. Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı [Data analysis handbook for social sciences] (31st ed.). Pegem Akademi.
27. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods]. Pegem Akademi.
28. Can, İ., & Girgin Büyükbayraktar, Ç. (2018). Erkeklerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları [Men’s attitudes towards gender roles]. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 39, 355–372. https://doi.org/10.21497/sefad.443531
29. Ciminli, A. (2016). Ergenlerde sanal zorbalık ve mağduriyetin empati ve kişilik özellikleriyle ilişkisinin incelenmesi [The examination of relationship between cyber bully, victim at adolescents and their emphaty, personality traits] (Publication No. 448515) [Master’s thesis, Erzincan University]. YÖK Thesis Center.
30. Connell, R. W. (2005). Masculinities (2nd ed.). Polity Press.
31. Council of Higher Education. (2010). Türkiye yükseköğretim yeterlilikler çerçevesi (TYYÇ) kabul kararı [Adoption decision of the higher education qualifications framework of Turkey] (Decision No. 2010.01). https://tyyc.yok.gov.tr
32. Çelik, E. (2008). Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin empatik eğilimlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi [Investigation in terms of some variables of their empathy aptitude of preschool education teachers] (Publication No. 219170) [Master’s thesis, Selçuk University]. YÖK Thesis Center.
33. Çelik, E., & Çağdaş, A. (2010). Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin empatik eğilimlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi [An investigation of preschool teachers’ empathic tendencies in terms of various variables]. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 23–38. https://izlik.org/JA48BD44BU
34. Çelik, G. (2016). Erkekler de ağlar!”: Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında erkeklik inşası ve şiddet döngüsü [Men also cry: Masculinity construction and the cycle of violence in the context of gender roles]. Fe Dergi, 8(2), 1–12. https://doi.org/10.1501/Fe0001_0000000161
35. Çevik, G. B. (2017). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolleri ve çatışma çözme stillerinin incelenmesi [The examination of university students’ gender roles and conflict resolution styles]. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1017–1034. https://doi.org/10.17860/mersinefd.320021
36. Davis, C. M. (2005). Empati nedir, empati öğretilebilir mi? [What is empathy, can empathy be taught?] (Ö. Sezer & S. Damar, Trans.). İnönü University Journal of the Faculty of Education, 6(9), 77-88.
37. Dev, N. (2010). İlköğretim okullarında görevli yönetici ve öğretmenlerin empatik beceriler açısından karşılaştırılması (Kartal örneği) [The comparison of the emphatic skill levels of administrators and the teachers at primary schools (Kartal pattern)] (Publication No. 262403) [Master’s thesis, Yeditepe University]. YÖK Thesis Center.
38. Diemer, M. A., Rapa, L. J., Park, C. J., & Perry, J. C. (2017). Development and validation of the Critical Consciousness Scale. Youth & Society, 49(4), 461–483. https://doi.org/10.1177/0044118X14538289
39. Dökmen, Ü. (1987). Empati kurma becerisi ile sosyometrik statü arasındaki ilişki [The relationship between empathy skills and sociometric status]. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 20, 183–207. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001059
40. Dökmen, Ü. (1988). Empatinin yeni bir modele dayanılarak ölçülmesi ve psikodrama ile geliştirilmesi [Measuring empathy based on a new model and developing it through psychodrama]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 21(1), 155–190. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000999
41. Dökmen, Ü. (1997). İletişim çatışmaları ve empati [Communication conflicts and empathy]. Sistem Yayıncılık.
42. Dökmen, Z. Y. (2009). Toplumsal cinsiyet [Gender]. Remzi Kitabevi.
43. Durak, H. Y., & Seferoğlu, S. S. (2017). Öğretmenlerde tükenmişlik duygusunun çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [An examination of teachers’ burnout in terms of various variables]. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 759–788. https://izlik.org/JA98RT97BG
44. Ekici, G., Abide, F., Canbolat, Y., & Öztürk, A. (2017). 21.yüzyıl becerilerine ait veri kaynaklarının analizi [An analysis of data sources related to 21st century skills]. Journal of Research in Education and Teaching, 6(1), 124–134.
45. Ekinci, Ö., & Aybek, B. (2010). Öğretmen adaylarının empatik ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi [An investigation of preservice teachers’ empathic and critical thinking tendencies]. Elementary İlköğretim Online, 9(2), 816–827. https://izlik.org/JA64WF57WH
46. Elikesik, M., & Alım, M. (2013). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin empatik becerilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi [An examination of social studies teachers’ empathic skills in terms of some variables]. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 167–180. https://izlik.org/JA53JL66XF
47. Else-Quest, N. M., & Hyde, J. S. (2021). Kadın psikolojisi ve toplumsal cinsiyet: İnsan deneyiminin yarısı ve daha fazlası [The psychology of women and gender half the human experience] (Ş. Türk, Trans. Ed.). Nobel Yayıncılık.
48. Erbek, D., & Çoğaltay, N. (2022). Öğretmenlerin toplumsal cinsiyet algıları ve kadin yöneticilere karsi tutumlari arasındaki ilişki [The relationship between teachers’ gender perceptions and their attitudes towards female administrators]. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(45), 1257–1283. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1121285
49. Ergenç, B. (2016). Anasınıfı öğretmenlerinin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin sosyal becerileri ve empatik eğilim düzeyleri üzerindeki rolü [The role of kindergarten teachers' psychological resilience levels on their social skills and empathic tendency levels] (Publication No. 441303) [Master’s thesis, Beykent University]. YÖK Thesis Center.
50. Erol, M. (2008). Toplumsal cinsiyetin tutumlar üzerindeki etkisi [The effect of gender on attitudes]. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32, 199–219.
51. Erzeybek, B. (2015). Anne-babaların çocuklarını yetiştirirken benimsedikleri toplumsal cinsiyet rolleri tutumları [Determining the gender role of parents during rising up their children] (Publication No. 396544) [Master's thesis, Ankara University]. YÖK Thesis Center.
52. Esen, Y. (2013). A study to develop gender sensitivity in preservice teacher education. Education and Science, 38(169), 280–295. https://doi.org/10.15390/ES.2013.1172
53. Evci, N., & Aylar, F. (2017). Öğretmenlerde tükenmişlik düzeyleri öz-algı ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Development of the burnout self-perception scale for teachers: A validity and reliability study]. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 414–428. https://izlik.org/JA85CG95DE
54. García-Cueto, E., Rodríguez-Díaz, F. J., Bringas-Molleda, C., López-Cepero, J., Paíno Quesada, S., & Rodríguez-Franco, L. (2015). Development of the Gender Role Attitudes Scale (GRAS) amongst young Spanish people. International Journal of Clinical and Health Psychology, 15(1), 61–68. https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2014.10.004
55. Gelen, İ. (2017). P21-program ve öğretimde 21. yüzyıl beceri çerçeveleri (ABD uygulamaları) [P21-Program and curriculum 21st century skills frameworks (U.S. applications)]. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 15–29. https://izlik.org/JA82XA57WU
56. Gilligan, C. (1982). In a different voice: Psychological theory and women’s development. Harvard University Press.
57. Göktaş, Z., Tarı Selçuk, K., & Çevik, C. (2021). The relationship between some socio-demographic characteristics, empathy level, and gender perception in sports sciences students. Journal of Current Researches on Health Sector, 11(1), 31–42. https://doi.org/10.26579/jocrehes.100
58. Gören, S. Ç. (2019). Sosyal adalet liderliği, okul yaşam kalitesi ve okula aidiyet duygusu ilişkisi [Relationship between social justice leadership, quality of school life and sense of school belonging] (Publication No. 577404) [Doctoral dissertation, Hacettepe University]. YÖK Thesis Center.
59. Gunn, A. A., & Bennett, S. V. (2022). Teachers as change agents: Social justice theory to practice. Journal for Multicultural Education, 16(2), 133–147. https://doi.org/10.1108/JME-07-2021-0099
60. Gürkan, S. N., & Yazgın, E. (2022). Parents’ gender socialization behaviors. Hong Kong Journal of Social Sciences, 59, 28–38. https://hkjoss.com/index.php/journal/article/view/535/531
61. Güzel, A. (2016). Öğrencilerin toplumsal cinsiyet rolleri tutumları ve ilişkili faktörler [Gender roles attitudes of university students and related factors]. Gümüşhane University Journal of Health Sciences, 5(4), 1–11. https://izlik.org/JA94JE76RY
62. Heberle, A. E., Rapa, L. J., & Farago, F. (2020). Critical consciousness in children and adolescents: A systematic review, critical assessment, and recommendations for future research. Faculty Publications, 146(6), 525–551. https://doi.org/10.1037/bul0000230
63. Kaya, B., & Çolakoğlu, Ö. M. (2015). Empati düzeyi belirleme ölçeği (EDBÖ) uyarlama çalışması [Adaptation study of the Empathy Level Determination Scale (ELDS)]. Inönü University Journal of the Faculty of Education, 16(1), 17–30. https://doi.org/10.17679/iuefd.16127895
64. Keefe, T. (1980). Empathy skill and critical consciousness. Social Casework, 61(7), 387–393. https://doi.org/10.1177/104438948006100701
65. Kıraç, R., & Kalaycı Kırlıoğlu, H. İ. (2021). Bilinçli farkındalık ve empatik eğilimin, eleştirel düşünme eğilimine etkisi: Sağlık yönetimi öğrencileri üzerine bir araştırma [The effect of mindfulness and empathic tendency on critical thinking tendency: A study on health management students]. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(1), 95–103. https://izlik.org/JA84UY38RB.
66. Korkmaz, A., & Başer, M. (2019). Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında ataerkillik ve iktidar ilişkileri [Patriarchy and power relations in the context of gender roles]. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 28(1), 71–75. https://doi.org/10.17942/sted.507660
67. Koyuncu Şahin, M., Esen Çoban, A., & Korkmaz, A. (2018). Toplumsal cinsiyet eşitliği ve Türk eğitim sistemindeki yeri: Okul öncesi öğretmen adaylarının gözünden [Gender equality and its place in the Turkish education system: From the perspective of preschool teacher candidates]. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 3(2), 735–752. https://doi.org/10.21733/ibad.457232
68. Leal, P. (2018). Becoming and being a critical English language teacher: A mixed-methods study of critical consciousness [Doctoral dissertation, University of Hawaiʻi at Mānoa]. ScholarSpace. https://hdl.handle.net/10125/62060
69. Lott, B. (2009). Multiculturalism and diversity: A social psychological perspective. John Wiley & Sons.
70. Lott, B., & Maluso, D. (1993). The social learning of gender. In A. E. Beal & R. J. Sternberg (Eds.), The psychology of gender (pp. 99–123). Guilford Press.
71. Lundgren, E. (2012). Şiddetin normalleştirilme süreci [The process of normalising violence] (B. Ekal, Trans.; 2nd ed.). Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı. (Original work published 1998)
72. Ministry of National Education. (2001). 21. Yüzyıla girerken Türk eğitim sisteminin ihtiyaç duyduğu çağdaş öğretmen profili [The contemporary teacher profile needed by the Turkish education system entering the 21st century]. Ministry of National Education Press.
73. Menna, L., Dharamshi, P., & Kosnik, C. (2022). How teacher educators’ lived experiences affect teaching for social justice. The Teacher Educator, 57(4), 409–430. https://doi.org/10.1080/08878730.2022.2079037
74. Ministry of National Education. (2023). Millî eğitim istatistikleri örgün eğitim 2022/2023 [National education statistics formal education 2022/2023] (Publication No. SGB-2023). Republic of Türkiye Ministry of National Education. https://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=508
75. Mills, C., & Ballantyne, J. (2016). Social justice and teacher education: A systematic review of empirical work in the field. Journal of Teacher Education, 67(4), 263–276. https://doi.org/10.1177/0022487116660152
76. Movassagh, H., & Afshar, H. S. (2019). EFL teachers’ critical consciousness: The role of gender, age, academic degree, teaching experience, and workplace. Iranian Journal of Applied Language Studies, 11(1), 57–92. https://doi.org/10.22111/ijals.2019.4939
77. Özmete, E., & Zubaroğlu Yanardağ, M. (2016). Erkeklerin bakış açısıyla toplumsal cinsiyet rolleri: Kadın ve erkek olmanin değeri [Gender roles from the male perspective: The value of being a woman and a man]. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(1), 91–103. https://doi.org/10.20296/tsad.12106
78. Polat, S., Ercengiz, M., & Tetik, H. (2013). Öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi [Examination of teachers’ professional burnout in terms of different variables]. Bartın University Journal of Faculty of Education, 1(1), 152-173. https://izlik.org/JA57KX95LK
79. Rehber, E., & Atıcı, M. (2009). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin empatik eğilim düzeylerine göre çatışma çözme davranışlarının incelenmesi [Examination of conflict resolution behaviors according to empathic tendency levels of secondary school students]. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 18(1), 323-342. https://izlik.org/JA24SE95HW
80. Rowe, A. (2022). Centering critical vibes through community immersion: A mixed methods study of early grades teacher candidates’ critical consciousness [Doctoral dissertation, West Chester University]. Digital Commons @ WCU. https://digitalcommons.wcupa.edu/all_doctoral/149
81. Saygılı, G., Kırıktaş, H., & Gülsoy, H. (2015). Bazı değişkenlere göre öğretmenlerin empatik eğilim düzeyleri [Teachers’ empathic tendency levels according to some variables]. Bartın University Journal of Faculty of Education, 4(1), 73-82. https://izlik.org/JA94AZ82BT
82. Seçgin, F., & Tural, A. (2011). Sınıf öğretmenliği bölümü öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları [Attitudes of primary school teacher candidates towards gender roles]. Education Sciences, 6(4), 2446-2458. https://izlik.org/JA86EG43AW
83. Türk, A., Çevik, B., & Kaya, S. (2023). Toplumsal cinsiyet algısının şiddet eğilimine etkisinde toplumsal cinsiyet eğitiminin aracılık rolü [The mediating role of gender education in the effect of gender perception on the tendency to violence]. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 6(2), 423-443. https://doi.org/10.33708/ktc.1295983
84. Uğurlu, C. T. (2013). Öğretmenlerin iletişim becerisi ve empatik eğilim davranışlarının çocuk sevme düzeyleri üzerine etkisi [The effect of teachers’ communication skills and empathic tendency behaviors on their level of liking children]. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(2), 51-61.
85. Uyanık Balat, G., Çelebi, G., Yılmaz, H., & Gümüştekin, T. (2014). Duygusal zekâ ve empatik eğilim: Okul öncesi öğretmenleri üzerine bir araştirma [Emotional intelligence and empathic tendency: A study on preschool teachers]. Turkish Studies – International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(8), 893–901. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.7081
86. Vatandaş, C. (2011). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı [Perception of gender and gender roles]. Istanbul Journal of Sociological Studies, 35, 29-56. https://izlik.org/JA54DC74LS
87. Vefikuluçay, A. D., Zeyneloğlu, A. S., Eroğlu, P. K., & Taşkın, P. L. (2007). Kafkas Üniversitesi son sınıf öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin bakış açıları [Senior students’ perspectives on gender roles at Kafkas University]. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 14(2), 26-38. https://izlik.org/JA76SK66UZ
88. Watts, R. J., Diemer, M. A., & Voight, A. M. (2011). Critical consciousness: Current status and future directions. New Directions for Child and Adolescent Development, 2011(134), 43–57. https://doi.org/10.1002/cd.310
89. Yağan Güder, S., & Güler Yıldız, T. G. (2016). Okul öncesi dönemdeki çocukların toplumsal cinsiyet algılarında ailenin rolü [The role of the family in children’s gender perception in the preschool period]. Hacettepe University Journal of Education, 31(2), 424–446. https://doi.org/10.16986/HUJE.2016016429
90. Yaşar, M., & Erol, A. (2016). Determination of relationship between the empathic tendency levels and thinking styles of preschool teacher candidates. International Journal of Assessment Tools in Education, 2(2), 38-65. https://izlik.org/JA83FA94NN
91. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods with SPSS applications]. Detay Yayıncılık.
92. Yıldırım, İ. E. (2017). İstatistiksel araştırma yöntemleri [Statistical research methods]. Seçkin Yayıncılık.
93. Yıldırım, Ş., Buharalıoğlu, C., & Yıldırım, A. (2022). Öğretmenlerin toplumsal cinsiyet tutumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi [Determining the factors affecting teachers’ gender attitudes]. The Journal of Academic Social Science Studies, 15(91), 475-492. https://doi.org/10.29228/JASSS.63235