Okul Yöneticilerinin Eğitimsel Liderliğe İlişkin Algıları: Güçlü Yönler ve Geliştirilmesi Gereken Alanlar

Abstract

Bu çalışma, okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan okul yöneticilerinin eğitim yönetimine ilişkin algılarını, güçlü yönlerini ve geliştirilmesi gereken yönlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseninin kullanıldığı çalışmada, maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenen 12 okul yöneticisiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve elde edilen veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların “eğitim yöneticisi” kavramını üç ana tema altında tanımladıkları belirlenmiştir: “eğitim lideri”, “profesyonel bir meslek” ve “okul işleyişinden sorumlu kişi”. Eğitim liderliği bağlamında en sık vurgulanan özellikler; etkili iletişim, adalet ve değişime açık olma olarak öne çıkmıştır. Bazı katılımcılar eğitim yöneticilerini politika uygulayıcıları olarak tanımlarken, bazıları ise yetki sınırlılıkları nedeniyle eğitim yöneticisi rolünü tam olarak üstlenemediklerini belirtmiştir. Katılımcılar Türkiye’deki eğitim yöneticilerinin güçlü yönlerini belirlemede zorlanırken, nitelik eksikliği, iletişim yetersizliği ve değişime direnç gibi zayıf yönleri öne çıkarmışlardır. Katılımcılar güçlü yönleri daha kolay ifade ederken, zayıf yönleri sınırlı şekilde dile getirmiştir. Bulgular, eğitim yönetiminin profesyonel bir meslek olarak tanımlanması, liyakate dayalı seçme süreçlerinin güçlendirilmesi ve yönetici adayları için kapsamlı hizmet içi eğitim programlarının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Keywords

• Eğitim Yönetimi
• Okul Liderliği
• Yönetici Yeterlikleri
• Meslek Algısı

Supporting Institution

Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi tarafından yürütülmüş olup herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından maddi olarak desteklenmemiştir.

Ethical Statement

Bu araştırma, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Araştırma Etik Kurulu’nun 28.05.2025 tarihli ve E-51944218-050-00004251578 sayılı onayı ile etik açıdan uygun bulunmuştur. Katılımcılara araştırmanın amacı, süreci ve gönüllülük esasına dayandığı konusunda bilgi verilmiş, kişisel veriler gizli tutulmuş ve tüm katılımcılardan gönüllü katılım onayı alınmıştır.

Thanks

Bu çalışmanın yürütülmesinde katkı sağlayan tüm okul yöneticilerine, görüşlerini paylaşarak araştırmaya değerli katkılar sundukları için teşekkür ederiz.

School Administrators’ Perceptions of Educational Leadership: Strengths and Areas for Development

Abstract

This study aims to examine the perceptions of school administrators working at preschool, primary, secondary and high school levels about educational administration, their strengths and aspects that need to be developed. In the study, in which phenomenological design, one of the qualitative research designs, was used, semi-structured interviews were conducted with 12 school administrators determined by maximum diversity sampling, and the data obtained were evaluated by content analysis. As a result of the research, it was determined that the participants defined the concept of educational administrator in three main themes: “educational leader”, “a professional occupation” and “a person responsible for school functioning”. The most frequently emphasized characteristics in the context of educational leadership are effective communication, fairness and willingness to change. While some participants identified educational administrators as the implementers of policies, others stated that they could not fully assume the role of educational administrators due to their limited authority. While the participants had difficulty in identifying the strengths of educational administrators in Turkiye, weaknesses such as lack of qualifications, lack of communication and being resistant to change were highlighted. While participants expressed their strengths more easily, they expressed their weaknesses in a limited way. The findings reveal that educational administration should be defined as a professional occupation, merit-based selection processes should be strengthened, and comprehensive in-service training programs should be made compulsory for administrator candidates.

Keywords

• Educational Administration
• School Leadership
• Administrator Competencies
• Perception of Profession

Supporting Institution

This research was conducted at Hacettepe University and received no specific financial support from any funding agency, commercial or not-for-profit sectors.

Ethical Statement

This study was approved by the Ethics Committee of Hacettepe University, Institute of Educational Sciences (Date: 28.05.2025, Document No: E-51944218-050-00004251578). Participants were informed about the purpose and process of the research and were assured that participation was voluntary and personal data would remain confidential. Informed consent was obtained from all participants.

Thanks

he authors would like to express their sincere gratitude to all school administrators who contributed to this study by sharing their valuable insights.

References

1. Aydın, M. (2013). Eğitim yönetimi (11. baskı). Pegem Akademi.
2. Baloğlu, N., Şahin, S., & Demirtaş, Z. (2022). Eğitim liderliği meslek standartlarına yönelik okul yöneticilerinin algıları. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 10(3), 845–872.
3. Bursalıoğlu, Z. (2000). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Pegem Yayıncılık.
4. Can, N., & Çelikten, M. (2000). Türkiye’de eğitim yöneticilerinin yetiştirilmesi süreci. Millî Eğitim Dergisi, 148, 50–69.
5. Can, E. (2022). Okul yönetiminin sorunları: Okul müdürlerinin değerlendirmeleri. Yaşadıkça Eğitim, 36(2), 402–433. https://doi.org/10.33308/26674874.2022362411
6. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd ed.). Sage.
7. Çelik, V. (1991). Eğitim yöneticisinin yetiştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 15(80), 43–47.
8. Çelik, V. (1997). Eğitim yönetiminde vizyoner liderlik. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 3(12), 465–474.

9. Eğer, H. (2018). Yönetici atamalarına ilişkin öğretmen görüşleri [Tezsiz yüksek lisans dönem projesi, Pamukkale Üniversitesi]. Pamukkale Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi.
10. Erol, İ. (2021). Türkiye’de okul yöneticilerinin belirlenmesinde “liyakat ilkesi”. Eğitim Yönetimi ve Politika Dergisi, 2(2), 71–90.
11. Hajjaj, W. A., Munip, A., & Nurjali, N. (2024). The role of communication in developing leadership and teamwork in schools. Indonesian Journal of Education, 4(3), 821–833.
12. Hallinger, P. (2018). Bringing context out of the shadows of leadership. Educational Management Administration & Leadership, 46(1), 5–24. https://doi.org/10.1177/1741143216670652
13. Helvacı, M. A., & Aydoğan, İ. (2011). Etkili okul ve etkili okul müdürüne ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 41–60. https://doi.org/10.12780/UUSBD91
14. Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077
15. Millî Eğitim Bakanlığı. (1993). On dördüncü millî eğitim şûrası: Raporlar, görüşmeler, kararlar. Millî Eğitim Basımevi
16. Millî Eğitim Bakanlığı. (2010). On sekizinci millî eğitim şûrası kararları [Şûra kararları].
17. Millî Eğitim Bakanlığı. (2014). On dokuzuncu millî eğitim şûrası [Şûra kararları].
18. Ng, S. W., & Szeto, S. Y. E. (2016). Preparing school leaders: The professional development needs of newly appointed principals. Educational Management Administration & Leadership, 44(4), 540–557. https://doi.org/10.1177/1741143214564766
19. OECD. (2020). TALIS 2018 results (Volume II): Teachers and school leaders as valued professionals. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/19cf08df-en
20. Okçu, V. (2011). Türkiye’de okul yöneticilerinin yetiştirilmesi ve atanmasına ilişkin mevcut durum, beklentiler ve öneriler. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(37), 244–266.
21. Özdoğan, A. (2022). Okul yöneticilerinin atanmaları sürecine ilişkin okul müdürlerinin görüşleri. Uluslararası Eğitim Yönetimi Forumu Dergisi, 2(1), 58–75.
22. Özkul, R., Demirtaş, H., & Üstüner, M. (2023). Okul müdürlerinin kişilik özellikleri, güçlü ve zayıf yönleri, yönetim tarzları ve hizmet içi eğitim gereksinimlerine ilişkin görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 334–358. https://doi.org/10.17679/inuefd.1244972
23. Öztürk, M., & Öztürk, S. C. (2023). Liyakate ve deneyime dayalı okul yönetici atamalarının eğitim ve öğretime etkileri. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 88–101.
24. Sayan, İ., & Yıldırım, N. (2019). Okul yöneticisi atama türlerinin, öğretmenler, okul yöneticileri ve eğitim öğretim süreçleri üzerine etkilerinin nitel bir analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 2(1), 13–34. https://doi.org/10.33400/kuje.526351
25. Şişman, M. (2016). Etkili okul ve okul geliştirme. Pegem Akademi.
26. Tepe, N. (2017). Okul yöneticilerinin yeterliklerine ilişkin öğretmen ve yönetici görüşleri. The Journal of Academic Social Science, (56), 1–20.
27. UNESCO. (2024). Global education monitoring report 2024/5: Leadership in education: Lead for learning. https://www.unesco.org/reports/gem-report/en/2024
28. Uzun, A., & Şişman, M. (2023). Eğitim liderliğiyle ilgili standartlar ve Türkiye’de eğitim liderliği: ISLLC okul liderliği standartları. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 6(2), 137–158. https://doi.org/10.52848/ijls.1342122
29. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
30. Yılmaz, K. (2024). Okul yöneticiliği meslekleşmeden okul müdürleri güçlenebilir mi? Okul Yönetimi Dergisi, 4(2), 106–110.