Research Article

Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği

Volume: 21 Number: 1 April 29, 2024
EN TR

Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği

Abstract

Amaç: Öz bakım, bireylerin sağlığını geliştirme, hastalıklarını önleme, sağlıklarını koruma ve hastalık ve sakatlıkla başa çıkma yeteneğidir. Öz bakım üç boyuttan oluşur; sağlığı geliştirme ve tedaviye uyum (öz bakımı sürdürme), vücudu anlama ve semptom tanıma (öz bakım izleme) ve semptomları kontrol altına almak için harekete geçme (öz bakım yönetimi). Bu çalışmada genel yetişkin popülasyonunda öz bakımı ölçmek için Michela Luciani ve arkadaşları tarafından geliştirilen Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma metodolojik tiptedir. Araştırma verileri Şanlıurfa’daki Zeliha Öncel Aile Sağlığı Merkezi’nde Eylül-Ekim 2022 tarihleri arasında toplandı. Çalışma 18 yaş ve üzeri 311 kişiyle tamamlandı. Veriler SPSS 26.0 ve AMOS programı kullanılarak analiz edildi. Faktör yapısı incelenirken; Bartlett ve Kaiser-Meyer-Olkin testi yapıldı. Maddelerin faktör yapılarına uygunluğunu ve bu faktörler ile yapının yeterince temsil gücünü test etmek için ise, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapıldı. Envanterin güvenirliği için; madde toplam puan analizi, iç tutarlılığını belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı, toplanabilir özelliği olup olmadığını değerlendirmede Tukey Toplanabilirlik Analizi, tepki yanlılığını belirlemede Hotelling T Kare testi kullanıldı. Bulgular: Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı 0.86 olarak bulundu. Split half testi sonucunda envanterin ilk yarısının cronbach alfa değeri 0.75, ikinci yarısının cronbach alfa değeri 0.77 olarak bulundu. Envanterin, Tukey Toplanamazlık testi sonucuna göre toplanamazlık değeri P<0.001 olarak bulundu. Maddeler arası F değeri 59.301, P<0.001 olarak bulundu. Hotelling’s T testi P<0.001 olarak bulundu. Kaiser-Meyer Olkin (KMO) değeri 0.90, Bartlett’in küresellik testi sonucu P<0.001 olarak bulundu. DFA sonucunda tespit edilen uyum iyiliği değerleri şu şekildedir: CMIN/df: 1.47; GFI: 0.93; CFI: 0.95; RMSEA: 0.04; AGFI: 0.91 ve IFI: 0.95. Envanter toplam puanı kadınlarda, yükseköğrenim düzeyinde, gelir düzeyi iyi olanlarda ve çocuğu olmayanlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (P<0.05). Sonuç: Envanter 3 boyut ve 20 sorudan oluşan haliyle Türkçe konuşan toplumda kullanmak için uygun bulundu. Yapılan faktör analizleri sonrası envanterin geçerlik ve güvenirliği belirlendi.

Keywords

Supporting Institution

Finansal Destek alınmamıştır

Ethical Statement

Bu çalışma için Harran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 20.06.2022 tarih ve HRÜ/22.12.11 karar numaralı etik kurul onayı alınmıştır. Tüm katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Thanks

Yazarlar araştırmaya katılmayı kabul eden tüm katılımcılara teşekkürlerini sunar

References

  1. 1. Hatch S, Kickbusch I. Self-help and health in Europe: new app-roaches in health care. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe;1983.
  2. 2. WHO. Guideline on self-care interventions for health and well-being [Internet]. 2021 [Erişim Tarihi 5 Haziran 2023]. Erişim ad-resi: https://app.magicapp.org/#/guideline/Lr21gL
  3. 3. Jonkman NH, Westland H, Groenwold RH, Ågren S, Atienza F, Blue L et al. Do Self-Management Interventions Work in Pati-ents With Heart Failure? An Individual Patient Data Meta-Analysis. Circulation. 2016;133(12):1189-98.
  4. 4. Cao X, Wang XH, Wong EM, Chow CK, Chair SY. Type D persona-lity negatively associated with self‐care in Chinese heart failure patients. JGC. 2016;13(5):401–7.
  5. 5. Riegel B, Westland H, Iovino P, Barelds I, Bruins Slot J, Stawnychy MA et al. Characteristics of self-care interventions for patients with a chronic condition: A scoping review. Int J Nurs Stud. 2021;116:103713.
  6. 6. Riegel B, Jaarsma T, Strömberg A. A middle-range theory of self-care of chronic illness. ANS. 2012;35(3):194-204.
  7. 7. Riegel B, Barbaranelli C, Carlson B, Sethares KA, Daus M, Moser DK et al. Psychometric Testing of the Revised Self-Care of Heart Failure Index. JCN. 2019;34(2):183-92.
  8. 8. Ruppar TM, Cooper PS, Johnson ED, Riegel B. Self-care inter-ventions for adults with heart failure: A systematic review and meta-analysis protocol. J Adv Nurs. 2019;75(3):676-82.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Sciences (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 18, 2024

Publication Date

April 29, 2024

Submission Date

January 31, 2024

Acceptance Date

March 2, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 21 Number: 1

APA
Beyazgül, B., Acar, U., Şahin, A., & Koruk, İ. (2024). Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 21(1), 61-66. https://doi.org/10.35440/hutfd.1429054
AMA
1.Beyazgül B, Acar U, Şahin A, Koruk İ. Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2024;21(1):61-66. doi:10.35440/hutfd.1429054
Chicago
Beyazgül, Burcu, Ufuk Acar, Abdurrahman Şahin, and İbrahim Koruk. 2024. “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği Ve Güvenirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 21 (1): 61-66. https://doi.org/10.35440/hutfd.1429054.
EndNote
Beyazgül B, Acar U, Şahin A, Koruk İ (April 1, 2024) Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 21 1 61–66.
IEEE
[1]B. Beyazgül, U. Acar, A. Şahin, and İ. Koruk, “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği”, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, vol. 21, no. 1, pp. 61–66, Apr. 2024, doi: 10.35440/hutfd.1429054.
ISNAD
Beyazgül, Burcu - Acar, Ufuk - Şahin, Abdurrahman - Koruk, İbrahim. “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği Ve Güvenirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 21/1 (April 1, 2024): 61-66. https://doi.org/10.35440/hutfd.1429054.
JAMA
1.Beyazgül B, Acar U, Şahin A, Koruk İ. Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2024;21:61–66.
MLA
Beyazgül, Burcu, et al. “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği Ve Güvenirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, vol. 21, no. 1, Apr. 2024, pp. 61-66, doi:10.35440/hutfd.1429054.
Vancouver
1.Burcu Beyazgül, Ufuk Acar, Abdurrahman Şahin, İbrahim Koruk. Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2024 Apr. 1;21(1):61-6. doi:10.35440/hutfd.1429054

Articles published in this journal are licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License (CC-BY-NC-SA 4.0).