Araştırma Makalesi

Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği

Cilt: 21 Sayı: 1 29 Nisan 2024
PDF İndir
EN TR

Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği

Öz

Amaç: Öz bakım, bireylerin sağlığını geliştirme, hastalıklarını önleme, sağlıklarını koruma ve hastalık ve sakatlıkla başa çıkma yeteneğidir. Öz bakım üç boyuttan oluşur; sağlığı geliştirme ve tedaviye uyum (öz bakımı sürdürme), vücudu anlama ve semptom tanıma (öz bakım izleme) ve semptomları kontrol altına almak için harekete geçme (öz bakım yönetimi). Bu çalışmada genel yetişkin popülasyonunda öz bakımı ölçmek için Michela Luciani ve arkadaşları tarafından geliştirilen Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma metodolojik tiptedir. Araştırma verileri Şanlıurfa’daki Zeliha Öncel Aile Sağlığı Merkezi’nde Eylül-Ekim 2022 tarihleri arasında toplandı. Çalışma 18 yaş ve üzeri 311 kişiyle tamamlandı. Veriler SPSS 26.0 ve AMOS programı kullanılarak analiz edildi. Faktör yapısı incelenirken; Bartlett ve Kaiser-Meyer-Olkin testi yapıldı. Maddelerin faktör yapılarına uygunluğunu ve bu faktörler ile yapının yeterince temsil gücünü test etmek için ise, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapıldı. Envanterin güvenirliği için; madde toplam puan analizi, iç tutarlılığını belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı, toplanabilir özelliği olup olmadığını değerlendirmede Tukey Toplanabilirlik Analizi, tepki yanlılığını belirlemede Hotelling T Kare testi kullanıldı. Bulgular: Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı 0.86 olarak bulundu. Split half testi sonucunda envanterin ilk yarısının cronbach alfa değeri 0.75, ikinci yarısının cronbach alfa değeri 0.77 olarak bulundu. Envanterin, Tukey Toplanamazlık testi sonucuna göre toplanamazlık değeri P<0.001 olarak bulundu. Maddeler arası F değeri 59.301, P<0.001 olarak bulundu. Hotelling’s T testi P<0.001 olarak bulundu. Kaiser-Meyer Olkin (KMO) değeri 0.90, Bartlett’in küresellik testi sonucu P<0.001 olarak bulundu. DFA sonucunda tespit edilen uyum iyiliği değerleri şu şekildedir: CMIN/df: 1.47; GFI: 0.93; CFI: 0.95; RMSEA: 0.04; AGFI: 0.91 ve IFI: 0.95. Envanter toplam puanı kadınlarda, yükseköğrenim düzeyinde, gelir düzeyi iyi olanlarda ve çocuğu olmayanlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (P<0.05). Sonuç: Envanter 3 boyut ve 20 sorudan oluşan haliyle Türkçe konuşan toplumda kullanmak için uygun bulundu. Yapılan faktör analizleri sonrası envanterin geçerlik ve güvenirliği belirlendi.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Finansal Destek alınmamıştır

Etik Beyan

Bu çalışma için Harran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 20.06.2022 tarih ve HRÜ/22.12.11 karar numaralı etik kurul onayı alınmıştır. Tüm katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Teşekkür

Yazarlar araştırmaya katılmayı kabul eden tüm katılımcılara teşekkürlerini sunar

Kaynakça

  1. 1. Hatch S, Kickbusch I. Self-help and health in Europe: new app-roaches in health care. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe;1983.
  2. 2. WHO. Guideline on self-care interventions for health and well-being [Internet]. 2021 [Erişim Tarihi 5 Haziran 2023]. Erişim ad-resi: https://app.magicapp.org/#/guideline/Lr21gL
  3. 3. Jonkman NH, Westland H, Groenwold RH, Ågren S, Atienza F, Blue L et al. Do Self-Management Interventions Work in Pati-ents With Heart Failure? An Individual Patient Data Meta-Analysis. Circulation. 2016;133(12):1189-98.
  4. 4. Cao X, Wang XH, Wong EM, Chow CK, Chair SY. Type D persona-lity negatively associated with self‐care in Chinese heart failure patients. JGC. 2016;13(5):401–7.
  5. 5. Riegel B, Westland H, Iovino P, Barelds I, Bruins Slot J, Stawnychy MA et al. Characteristics of self-care interventions for patients with a chronic condition: A scoping review. Int J Nurs Stud. 2021;116:103713.
  6. 6. Riegel B, Jaarsma T, Strömberg A. A middle-range theory of self-care of chronic illness. ANS. 2012;35(3):194-204.
  7. 7. Riegel B, Barbaranelli C, Carlson B, Sethares KA, Daus M, Moser DK et al. Psychometric Testing of the Revised Self-Care of Heart Failure Index. JCN. 2019;34(2):183-92.
  8. 8. Ruppar TM, Cooper PS, Johnson ED, Riegel B. Self-care inter-ventions for adults with heart failure: A systematic review and meta-analysis protocol. J Adv Nurs. 2019;75(3):676-82.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

18 Mart 2024

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2024

Gönderilme Tarihi

31 Ocak 2024

Kabul Tarihi

2 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Beyazgül, B., Acar, U., Şahin, A., & Koruk, İ. (2024). Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 21(1), 61-66. https://doi.org/10.35440/hutfd.1429054
AMA
1.Beyazgül B, Acar U, Şahin A, Koruk İ. Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2024;21(1):61-66. doi:10.35440/hutfd.1429054
Chicago
Beyazgül, Burcu, Ufuk Acar, Abdurrahman Şahin, ve İbrahim Koruk. 2024. “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 21 (1): 61-66. https://doi.org/10.35440/hutfd.1429054.
EndNote
Beyazgül B, Acar U, Şahin A, Koruk İ (01 Nisan 2024) Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 21 1 61–66.
IEEE
[1]B. Beyazgül, U. Acar, A. Şahin, ve İ. Koruk, “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği”, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 21, sy 1, ss. 61–66, Nis. 2024, doi: 10.35440/hutfd.1429054.
ISNAD
Beyazgül, Burcu - Acar, Ufuk - Şahin, Abdurrahman - Koruk, İbrahim. “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 21/1 (01 Nisan 2024): 61-66. https://doi.org/10.35440/hutfd.1429054.
JAMA
1.Beyazgül B, Acar U, Şahin A, Koruk İ. Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2024;21:61–66.
MLA
Beyazgül, Burcu, vd. “Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 21, sy 1, Nisan 2024, ss. 61-66, doi:10.35440/hutfd.1429054.
Vancouver
1.Burcu Beyazgül, Ufuk Acar, Abdurrahman Şahin, İbrahim Koruk. Öz Bakım Envanteri’nin Türkçe Geçerliği ve Güvenirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 01 Nisan 2024;21(1):61-6. doi:10.35440/hutfd.1429054

Bu dergide yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 (CC-BY-NC-SA 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.