ŞANLIURFA YEREL MEDYASINDA YAPAY ZEKÂ KULLANIMI: HABER ÜRETİMİNDE DÖNÜŞÜM, FIRSATLAR VE RİSKLER

Öz

Son dönemde üretken yapay zekâ (ÜYZ) hayatın bütün alanlarını kuşatırken, sıradan gazetecilerin haber üretim süreçlerindeki etkisi ve rolü nasıl olacağı konusu önemli tartışma odağını oluşturmaktadır. Dolayısıyla ÜYZ’nin medya süreçlerinde kullanılmasına ilişkin bazı araştırmalar yapılmasına rağmen yerel medyada ÜYZ’nin kullanımına ilişkin medya mensuplarının deneyimleri büyük ölçüde araştırılmamıştır. Bu çalışmanın amacı yerel medya kuruluşlarında çalışanların ÜYZ’yi hangi ölçüde kullandığı, avantaj, dezavantaj ve mesleki risklerine ilişkin deneyimlerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda Şanlıurfa yerel medya kuruluşlarında çalışan toplam 26 kişi ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Veriler Maxqda 24 programıyla kodlanmış ve kodlara ilişkin haritalar elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre ÜYZ’nin yerel medyada gazetecilerin uzmanlık alanlarını yeniden şekillendireceği ancak gazetecilikte insani dokunuşun devam edeceği yönünde geniş bir kanı oluşmuştur. Yerel medya çalışanları ÜYZ’nin hız, pratiklik ve veri hazırlama gibi işlevlerini kabul etmekle beraber, yerel medya üretimlerinin güvenirliği ve mesleğe ilişkin iş kaybı konusunda endişeleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yerel medya çalışanları, gazetecilik kimliğinde yaşanan aşınmaya ve mesleğin anlam kaybına dikkat çekmiştir. Bununla birlikte etik, empati, insani duyarlılık ve yaratıcılık gibi insana özgü niteliklerin yapay zekânın sınırlarını aştığı özellikle vurgulanmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, yerel medyada ÜYZ kullanımının medya çalışanları ve gazeteciler üzerindeki etkilerini ortaya koymakta; yapay zekânın mesleki pratikleri nasıl dönüştüreceğine ve bu dönüşümün medya çalışanlarının geleceğe ilişkin çok yönlü zorluklarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Üretken Yapay Zekâ
• Yerel Medya
• Fenomenoloji
• Nitel Araştırma
• Gazetecilik

THE USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN LOCAL MEDIA IN ŞANLIURFA: TRANSFORMATION, OPPORTUNITIES AND RISKS IN NEWS PRODUCTION

Öz

While productive artificial intelligence (GAI) has recently encompassed all areas of life, the issue of the impact and role of ordinary journalists in news production processes is an important focus of discussion. In addition, although some studies have been conducted on the use of GAI in media processes, the experiences of media members regarding the use of GAI in local media have not been investigated to a great extent. The aim of this study is to reveal the extent to which employees in local media organisations use the use of GAI and their experiences regarding its advantages, disadvantages and occupational risks. In this direction, semi-structured interviews were conducted with a total of 26 people working in Şanlıurfa local media organisations. The data were coded with Maxqda 24 programme and maps related to the codes were obtained. According to the findings, there was a broad consensus that GAI will reshape the areas of expertise of journalists in local media, but the human touch in journalism will continue. Although local media employees recognise the functions of the GAI such as speed, practicality and data preparation, it was concluded that they have concerns about the reliability of local media productions and job loss related to the profession. In addition, local media employees drew attention to the erosion of journalistic identity and the loss of meaning in the profession. However, it was emphasised that human qualities such as ethics, empathy, human sensitivity and creativity are beyond the limits of artificial intelligence. As a result, this study reveals the effects of the use of GAI in local media on media workers and journalists; it contributes to a better understanding of how artificial intelligence will transform professional practices and the multifaceted challenges of this transformation for media workers in the future.

Anahtar Kelimeler

• Generative Artificial Intelligence
• Local Media
• Phenomenology
• Qualitative Research
• Journalism

Kaynakça

1. Acar, H. M.,& İmik Tanyıldızı, N. (2022). Reklamda yapay zekâ kullanımı: ziraat bankası# senhepgülümse reklam filminde deepfake uygulamasının görsel anlatıya etkisi. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, (8), 78-99.
2. Altun, A. (2005). Yerel medya çalışanlarının eğitim ihtiyacı ve yerel medya enstitüsü. İletişim Araştırmaları, 3(1-2), 75-104.
3. Ay, A. (2022). Yapay *zekâ haberciliği ve gazetecilik tartışmalarına dair bir değerlendirme. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 12(4), 913-926.
4. Beckett, C. & Yaseen, M. (2023). Generating change: a global survey of what news organisations are doing with AI. Polis, The London School of Economics and Political Science.
5. Bekar, S., Çağlar Demir, B., & Ay, A. (2024). Yerel medya çalışanlarının yeni iletişim teknolojilerini kullanma becerilerinin belirlenmesine yönelik nitel bir çalışma. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 123–151.https://doi.org/10.19145/e-gifder.1406593
6. Boden, M. A. (2004). The creative mind: Myths and mechanisms (2nd ed.). Routledge.
7. Bourdieu, P. (1998). On television. New Press.
8. Braun, V.,& Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/ 10.1191/1478088706qp063oa.

9. Carlson, M. (2018). The robotic reporter: Automated journalism and the redefinition of labor, compositional forms, and journalistic authority. Digital Journalism, 3(3), 416-431. https://doi.org/10.1080/21670811.2014.976412
10. Center for News, Technology & Innovation (2024). 2024 journalist survey: Technology and AI in newsrooms (CNTI raporu). https://cnti.org/2024-journalist-survey/ technology/
11. Cheng, M. (2022). The creativity of artificial intelligence in art. Proceedings, 81(1), 110.https://doi.org/10.3390/proceedings2022081110
12. Cheng, S. (2025). When Journalism meets AI: Risk or opportunity?.Digital Government: Research and Practice, 6(1), 1-12.
13. Cools, H.,& Diakopoulos, N. (2024). Uses of generative AI in the newsroom: Mapping journalists’ perceptions of perils and possibilities. Journalism Practice, 1-19.https://doi.org/10.1080/17512786.2024.2394558
14. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design choosing among five approaches. Sage
15. Creswell, J. W.,& Plano-Clark, V. L. (2017). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
16. Creswell, J. W.,& Poth, C. N. (2016). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. Sage Publications.
17. Çelikbaş, S.,& Özsoy, S. (2022). Dijitalleşme sürecinde yerel medyanın sorunları: Bolu örneği. SDÜ İFADE, 4(1), 1-33.
18. de-Lima-Santos, M.-F., and W. Ceron. 2022. “Artificial Intelligence in news media: Current perceptions and future outlook.” Journalism and Media 3 (1): 13–26. https://doi.org/10.3390/journalmedia3010002.
19. Delibaş, İ. (2023). Dijitalleşmenin yerel medyanın dönüşümündeki etki ve sonuçları. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 28, 90-103.
20. Deuze, M. (2007). Media work. Polity Press.
21. Doğanay, A. (2024). Veri gazeteciliği, algoritmik habercilik ve yapay zekânın gazetecilik üzerindeki dönüştürücü etkisi (Master’s thesis). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
22. Edmonds, W. A.,& Kennedy, T. D. (2017). An applied guide to research designs: Quantitative, qualitative, and mixed methods (2nd ed.). Sage
23. Erdem, B. K. (2021). Yapay zekânın medya ve yayıncılık alanına etkisi. TRT Akademi, 6(13), 896-903.
24. Fırat, F. (2025). Yapay zekâ çağında yeni medyanın dönüşümü: Deniz Yengin ile söyleşi. Yeni Medya, (18), 515-520.
25. Frey, C. B.,& Osborne, M. A. (2017). The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation? Technological Forecasting and Social Change, 114, 254-280. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.08.019
26. García de Torres, E., Ramos, G., Yezers’ ka, L., Gonzales, M., Higuera, L., & Herrera, C. (2025). The use and ethical implications of artificial intelligence, collaboration, and participation in local Ibero-American newsrooms. Frontiers in Communication, 10, 1539844.
27. García-Marín, D., Sánchez-Medina, J. J., & Delgado, R. L. (2022). The role of artificial intelligence in combating disinformation: A review of challenges and opportunities. Journal of Information Technology, 43, 113-126.
28. Geyik, K. (2025). Yapay zekâ haberciliği: Haber yazma kuralları çerçevesinde analiz. Yeni Medya, (18), 306-328.
29. Glaser, B. G.,& Strauss, A. L. (1967). The discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Routledge.
30. Gökdemir, A. (2025). Haber ajansları tarafından geliştirilen gazetecilikte yapay zekâ kullanımı standartları. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (70), 46-65.
31. Graefe, A. (2016). Guide to automated journalism. Columbia Journalism Review. https://www.cjr.org/innovations/guide_to_automated_journalism.php. (Erişim tarihi: 3 Ocak 2026).
32. Gül, K. (2024). Yapay zekâ teknolojilerinin gazetecilik alanında kullanımı: Avantajlar ve dezavantajları. Journal of Communication and Social Sciences, 4(2), 306-331.https://doi.org/10.59534/jcss.1457410
33. Harte, D., Turner, J., & Williams, A. (2016). Discourses of enterprise in hyperlocal community news in the UK. Entrepreneurial Journalism, 10(2), 233-250.
34. Işık, U., Ölçekçi, H., & Koz, K. A. (2022). Yapay zekâ ve algoritma ekseninde gazeteciliğin geleceği ve toplum için anlamı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(2), 1248-1275.
35. Johnson, R. B., Onwuegbuzie, A. J., & Turner, L. A. (2007). Toward a definition of mixed methods research. Journal of Mixed Methods Research, 1(2), 112-133. https://doi.org/10.1177/1558689806298224
36. Kaçar, F. (2024). Dijital çağda yerel medya çalışanlarının sorunlarının tespitine yönelik nitel bir araştırma: Şanlıurfa ili örneği. Erciyes İletişim Dergisi, 11(2), 627-650.https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1436698
37. Kırık, A. M., Göksu, O., & Yeğen, C. (2024). Yapay zekâ ve gazetecilik: Türk medyasında ChatGPT kullanımı. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (68), 90-109.https://doi.org/10.47998/ikad.1469909
38. Lewis, S. C., Guzman, A. L., & Schmidt, T. R. (2019). Automation, journalism, and human-machine communication: Rethinking roles and relationships of humans and machines in news. Digital Journalism, 7(4), 409-427. https://doi.org/1 0.1080/21670811.2019.1577147
39. Liu, Y. (2025). Motivation or pressure? basic characteristics and key ıssues of human-machine collaboration in journalism and communication from the perspective of labor. Advances in Education, Humanities and Social Science Research, 14(1), 423-423.
40. Lorenz, P., Perset, K., & Berryhill, J. (2023). Initial policy considerations for generative artificial intelligence. OECD Artificial Intelligence Papers. https://doi. org/10.1787/8a5f3c8f-en
41. Mahony, S.,& Chen, Q. (2024). Concerns about the role of artificial intelligence in journalism, and media manipulation. Journalism, 26(9), 1859-1877. https:// doi.org/10.1177/14648849241263293
42. Matich, P., Thomson, T. J., & Thomas, R. J. (2025). Old threats, new name? Generative AI and visual journalism. Journalism Practice, 1-20. https://doi.org/10.1 080/17512786.2025.2451677
43. Møller, L. A., van Dalen, A., & Skovsgaard, M. (2025). A Little of that Human Touch: How Regular Journalists Redefine Their Expertise in the Face of Artificial Intelligence. Journalism Studies, 26(1), 84-100.https://doi.org/ 10.1080/1461670X.2024.2412212
44. Munoriyarwa, A., Chiumbu, S., & Motsaathebe, G. (2023). Artificial intelligence practices in everyday news production: The case of South Africa’s mainstream newsrooms. Journalism Practice, 17(7), 1374-1392.https://doi.org/10.1080/175 12786.2021.1984976
45. Nazlı, R.,& Altundağ, Y. (2025). CHATGPT ve Diğer Yapay Zeka Uygulamalarının Yerel Basında Kullanımı: Bolu Örneği. Simetrik İletişim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 143-160.
46. Nishal, S.,& Diakopoulos, N. (2024). Envisioning the applications and implications of generative AI for news media. arXiv. https://arxiv.org/abs/2402.18835
47. Okan, Y. T., Kaçar, F., & Taşiyan, M. (2024). Özel sektör çalışanlarının algılarına göre örgüt içi iletişim dinamiklerinin incelenmesi. Selçuk İletişim, 17(2), 165- 195. https://doi.org/10.18094/josc.1480416
48. Özçağlayan, M.,& Kortak, İ. Y. (2023). Medya takip merkezleri üzerinden Türkiye’de yapay zekânın medyadaki kullanımının değerlendirilmesi. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(3), 700-714.
49. Özsalih, A. (2023). Yapay zekâ yoluyla oluşturulan sahte haberlerin medya gündemini belirlemesi. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication (TOJDAC), 13(3), 533-550.https://doi.org/10.7456/tojdac.1285554
50. Özsoy, S. (2025). Gazetecilikte dijitalleşme ve yapay zekâ kullanımı: Nitel bir çalışma. SDÜ İFADE, 7(2), 61-75.
51. Öztürk, K.,& Şahin, M. E. (2018). Yapay sinir ağları ve yapay zekâya genel bir bakış. Takvim-i Vekayi, 6(2), 25-36.http://www.sloi.org/sloi-name-of-this-article
52. Pavlik, J. (2000). The impact of technology on journalism. Journalism studies, 1(2), 229-237.
53. Pavlik, J. V. (2023). Collaborating with ChatGPT: Considering the implications of generative artificial intelligence for journalism and media education. Journalism & mass communication educator, 78(1), 84-93.
54. Peña-Fernández, S., Meso-Ayerdi, K., Larrondo-Ureta, A., & Díaz-Noci, J. (2023). Without journalists, there is no journalism: the social dimension of generative artificial intelligence in the media. Profesional de la información, 32(2). https://doi.org/10.3145/epi.2023.mar.27 Political Sciences, 2(1), 102-111.
55. Prentice, C., Dominique Lopes, S., & Wang, X. (2020). The impact of artificial intelligence and employee service quality on customer satisfaction and loyalty. Journal of Hospitality Marketing & Management, 29(7), 739-756.
56. Rapley, T. (2004). Interviews in C. Seale, G. Gobo, J. F. Gubrium & D. Silverman (Eds.), Qualitative Research Practice. Sage Publications.
57. Sabahçı, B. (2024). Yerel gazetecilerin yapay zekâyı kullanım durumu: Yozgat yerel gazete çalışanları örneği. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 8(3), 243-258.https://doi.org/10.54707/meric.1516121.
58. Sawyer, R. K.,& Henriksen, D. (2024). Explaining creativity: The science of human innovation. Oxford University Press.
59. Sheikhi, M. (2022). Yapay zekâ kullanımının iş piyasasına etkisi. Journal of Economics and Political Sciences, 2(1), 102-111.
60. Sönmez, G. (2025). Türkiye’de iletişim alanında yapay zekâ kullanımı: Sorunlar ve çözümler. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 309-330.
61. Strauss, A. L.,& Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Sage Publications.
62. Van Dijck, J. (2013). The culture of connectivity: A critical history of social media. Oxford University Press.
63. Williams, W., Parkes, E. L., & Davies, P. (2013). Wordle: A method for analysing MBA student induction experience. The International Journal of Management Education, 11(1), 44-53.
64. Yıldırım, A.,& Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
65. Yılmaz, N. (2010). Yerel basının etik sorunları. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 1(36), 131-143.
66. Zhang, S. (2025). Exploring the impact of artificial intelligence on journalism in the future digital era. Interdisciplinary Humanities and Communication Studies, 1(3), 1-5.
67. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. PublicAffairs.