GAZETELERDE YAYIMLANAN UYUŞTURUCU-UYARICI MADDE VE MADDE BAĞIMLILIĞI İLE İLGİLİ HABERLERİN İNCELENMESİ
Öz
Gazeteler, toplumsal gerçekliğin inşasına katkı sunan; kamuoyunda bilinç oluşturma, gündem belirleme, bilgilendirme ve uyarma gibi işlevler taşıyan yayın organlarıdır. Araştırmanın temel sorusu, hem halk sağlığı hem de güvenlik sorunu olarak beliren uyuşturucu meselesinin basında hangi çerçeveler içinde sunulduğu ve bu sunumun nasıl bir söylemsel örüntü ürettiğidir. Günlük ortalama tirajı en yüksek beş ulusal gazetede 2022'nin ilk altı ayında yayımlanan uyuşturucu konulu haberlerin tamamı (357 haber), on üç ölçütlü bir kodlama cetveli aracılığıyla, nicel içerik analizi ile söylem analizini bütünleştiren karma bir yöntemle incelenmiştir; söylemsel okuma Van Dijk'ın haber söylemi modeli uyarınca makro yapı, mikro yapı ve retorik örgütlenme düzeylerinde yürütülmüştür. Üç bağımsız kodlayıcı arasındaki uzlaşı Scott'un pi katsayısıyla değerlendirilmiş ve toplu değer pi = 0,78 olarak bulunmuştur. Bulgular, haberlerin büyük çoğunluğunun operasyonel-adli odaklı olduğunu, eğitici-uyarıcı-önleyici içeriğin çok sınırlı kaldığını ve uyuşturucu haberlerinin manşetlerde nadiren yer aldığını göstermektedir. Haber türü ile yayımlandığı sayfa arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (ki-kare(4) = 12,44; p = 0,014; Cramer V = 0,13): operasyonel-adli haberler üçüncü sayfada beklenenin üzerinde kümelenirken eğitici haberler beklenenin altında kalmaktadır. Başlıkların dörtte biri (%25) magazinsel ya da çarpıcı bir söyleme, yaklaşık beşte biri (%18) bilanço ifadelerine başvurmaktadır. Gazeteler uyuşturucu sorununu bilgilendirme işlevinden çok suç ve operasyon haberciliği kapsamında sunmakta; söylemsel tercihleri ve görsel pratikleri aracılığıyla sorunu bir halk sağlığı meselesi olarak değil güvenlik tehdidi olarak konumlandırmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Basın İlan Kurumu. (2022). Gazete tiraj listesi (1 Ocak 2022) [Veri listesi]. Basın İlan Kurumu.
- Belackova, V., Stastna, L. ve Miovsky, M. (2011). Selling by drugs: Content analysis of the coverage of illicit drugs in different news media types and formats. Drugs: Education, Prevention and Policy, 18(6), 477–489. https://doi.org/10.310 9/09687637.2011.562937
- Berelson, B. (1952/1984). Content analysis in communication research. Hafner Press. (Özgün eser 1952 yılında yayımlanmıştır)
- Berger, P. L. ve Luckmann, T. (1966). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Anchor Books.
- Chermak, S. (1997). The presentation of drugs in the news media: The news sources involved in the construction of social problems. Justice Quarterly, 14(4), 687–718. https://doi.org/10.1080/07418829700093551
- Cochran, W. G. (1954). Some methods for strengthening the common chi-square tests. Biometrics, 10(4), 417–451. https://doi.org/10.2307/3001616
- Cramer, H. (1946). Mathematical methods of statistics. Princeton University Press.
- Creswell, J. W. ve Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3. baskı). SAGE Publications.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gazetecilik Çalışmaları, İletişim Kuramları, Kitle İletişimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
26 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
3 Ağustos 2026
Kabul Tarihi
20 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 3
